CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
Văn bản:
- Lí Bạch -
- Lí Bạch (701 - 762)
- Là một nhà thơ nổi tiếng thời Đường
- Được mệnh danh là Thi Tiên
Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
(Tĩnh dạ tứ)
靜夜思  (nguyên văn chữ Hán)
床前明月光， 
疑是地上霜。 
舉頭望明月， 
低頭思故鄉。
Tĩnh dạ tứ (Phiên âm)
Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương
Cử đầu vọng minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương.
Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
(Tĩnh dạ tứ)
Dịch nghĩa
Ánh trăng sáng đầu giường,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.

Dịch thơ
Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.
1. Hoàn cảnh sáng tác: Khi tác giả sống tha hương trong cảnh li loạn.
2. Thể thơ: Ngũ ngôn tứ tuyệt (cổ thể)
3. Bố cục:
2 câu thơ đầu: Cảnh đêm thanh tĩnh
2 câu thơ sau: Tâm trạng của tác giả
1, Lộ tòng kim dạ bạch
Nguyệt thị cố hương minh.
(Sương từ đêm nay trắng xoá
Trăng là ánh sáng của quê nhà)
(Đỗ Phủ - Được thư em Xá)
Vài vần thơ với chủ đề "Vọng nguyệt hoài hương"
2, Cộng khan minh nguyệt ưng thuỳ lệ
Nhất phiến hương tâm ngũ xứ đồng.
(Xem trăng sáng, có lẽ cùng rơi lệ
Một mảnh tình quê, năm anh em ở năm nơi đều giống nhau)
(Bạch Cư Dị- Từ Hà Nam trải cơn li loạn)
Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương
(Ánh trăng sáng đầu giường,
Ngỡ mặt đất phủ sương.)
Hai câu đầu tả cảnh gì, ở đâu?
Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương
(Ánh trăng sáng đầu giường,
Ngỡ mặt đất phủ sương.)
- Mối quan hệ giữa cái tĩnh và cái động
Tĩnh của cảnh vật
Động: sự xao động của tâm hồn (nỗi nhớ quê hương)
Thay thế sàng thành án, trác… vẫn miêu tả được vẻ đẹp của ánh trăng nhưng không bộc lộ được cảm xúc tác giả.
Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương
(Ánh trăng sáng đầu giường,
Ngỡ mặt đất phủ sương.)
Từ ngỡ cho thấy trạng thái lúc đó của tác giả nửa tỉnh nửa mơ
Không thay thế từ khác
Bằng ngôn ngữ cô đọng, súc tích, hai câu thơ đầu đã miêu tả được vẻ đẹp của trăng trong đêm thanh tĩnh và tâm trạng thao thức của thi nhân.
Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương
(Ánh trăng sáng đầu giường,
Ngỡ mặt đất phủ sương.)
Cử đầu vọng minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương
(Ngẩng đầu ngắm trăng sáng
Cúi đầu nhớ cố hương.)
- Mối quan hệ giữa cái tĩnh và cái động
Tĩnh của cảnh vật
Động: sự xao động của tâm hồn (nỗi nhớ quê hương)
Cử / đầu / vọng / minh / nguyệt
ĐT DT ĐT TT DT
Đê / đầu / tư / cố / hương.
ĐT DT ĐT TT DT
 Cặp sóng đôi: Cảnh – tình, Trăng – quê.
- Nghệ thuật đối: Cử >< Đê
 Tình yêu quê hương sâu nặng và nỗi nhớ nhà da diết.
Sơ đồ hóa mạch cảm xúc của thi nhân
Sương
Cố hương
Nghi
(ngỡ)
Đê
(cúi)
Cử
(ngẩng)
Tư
(nhớ)
Nguyệt
(trăng)
VỌNG
Vọng nguyệt hoài hương
Hình ảnh thiên nhiên đẹp trong đêm thanh tĩnh cùng với tình yêu thiên nhiên, nỗi nhớ quê hương da diết của một vị khách xa xứ.
Từ ngữ giản dị, tự nhiên, tinh luyện,
Xây dựng hình ảnh gần gũi.
Ý thơ ngắn gọn, hàm súc, cô đọng và chứa đầy nỗi niềm.
3. Tổng kết
Bài tập: Hãy nối yếu tố Hán Việt trong bài thơ " Tĩnh dạ tứ " với ý nghĩa biểu đạt của yếu tố đó 
Trò chơi: Vọng nguyệt
Nhà thơ Lí Bạch đang muốn ngắn trăng nhưng trăng bị che lấp bởi những đám mây, em hãy giúp nhà thơ ngắm trăng bằng cách trả lời đúng các câu hỏi nhé!
Bài thơ Tĩnh dạ tứ thuộc thể thơ nào?
A. Ngũ ngôn tứ tuyệt
B. Thất ngôn tứ tuyệt
C. Tự do
D. Lục bát
Thể thơ của bài thơ Tĩnh dạ tứ cùng thể thơ với bài nào sau đây ?
A. Qua đèo Ngang
B. Bài ca Côn Sơn
C. Sông núi nước Nam
D. Phò giá về kinh
Nhà thơ Lý Bạch là một ?
A. Nhà thơ nổi tiếng thời Tống
B. Nhà thơ nổi tiếng thời Đường
C. Nhà thơ nổi tiếng thời Hán
D. Nhà thơ nổi tiếng thời Thanh
Câu 3 và 4 trong bài Tĩnh dạ tứ thuộc sử dụng BPNT nào?
A. So sánh
B. Ẩn dụ
C. Hoán dụ
D. Đối lập
Ý nào nói không đúng về đặc sắc nghệ thuật của bài thơ Tĩnh dạ tứ?
A. Lời thơ cô đọng, từ ngữ trau chuốt mượt mà, hình ảnh so sánh độc đáo. 
B. Lời thơ cô đọng, hàm súc, từ ngữ giản dị mà tinh luyện
C. Sử dụng phép đối rất chỉnh.
D. Rút gọn chủ ngữ trong các câu thơ, tạo nên sức khái quát lớn.
Phương thức biểu đạt chủ yếu trong bài thơ "Tĩnh dạ tứ" là gì ?
A. Tả cảnh ngụ tình      
B. Tự sự           
C. Biểu cảm         
D. Miêu tả
Cảm xúc chủ đạo của bài thơ "Tĩnh dạ tứ" là gì ?
A. Tình yêu thiên nhiên          
B. Tình bạn tri kỷ tri âm
C. Tình yêu quê hương
D. Tình yêu đất nước
Bài thơ Tĩnh dạ tứ viết theo vần:
A. Câu 1 vần câu 3
B. Câu 2 vần câu 3
C. Câu 2 vần câu 4 ở tiếng cuối vần chân
Trong văn bản có:
A. 1 cặp từ trái nghĩa
B. 2 cặp từ trái nghĩa
C. 3 cặp từ trái nghĩa
D. 4 cặp từ trái nghĩa
Trong văn bản Tĩnh dạ tứ có sử dụng …. động từ.
A. 1 động từ
B. 2 động từ
C. 3 động từ
D. 4 động từ
Với lứa tuổi học sinh, chưa bao giờ xa quê hương, em có hiểu được tâm trạng của nhà thơ? Có thêm suy nghĩ, tình cảm, liên hệ gì cho cuộc sống của mình?
CÙNG CHIA SẺ
Hướng dẫn tự học
Học thuộc bài thơ + Phần ghi nhớ.
Làm BT : Qua “Vọng Lư Sơn bộc bố” và “Tĩnh dạ tứ”, em hiểu gì về tâm hồn và tài năng của nhà thơ Lý Bạch.
Vẽ sơ đồ tư duy về nội dung bài học
Soạn bài : Hồi hương ngẫu thư
Tạm biệt các em