LUYỆN TỪ VÀ CÂU
TÍNH TỪ.


I. Nhận xét
Đọc truyện sau: Cậu học sinh ở Ác- boa
Ác-boa là một thị trấn nhỏ, không có những lâu đài đồ sộ, nguy nga, chỉ thấy những ngôi nhà nhỏ bé, cổ kính và những vườn nho con con. Dòng sông Quy-dăng-xơ hiền hòa lượn quanh thành phố với những chiếc cầu trắng phau.
Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin học. Thầy Rơ-nê đã già, mái tóc ngả màu xám, da nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh nhẹn…Thầy cứ lắc đầu chê Lu-i còn bé quá.
Thế mà chỉ ít lâu sau, Lu-i đã khiến thầy rất hài lòng. Cậu là học sinh chăm chỉ và giỏi nhất lớp.
Theo Đức Hoài
2. Các từ trong truyện trên miêu tả:
Tính tình, tư chất của cậu bé Lu-i:
b) Màu sắc của sự vật:
- Những chiếc cầu:
- Mái tóc của thầy Rơ - nê:
c) Hình dáng, kích thước và các đặc điểm khác
của sự vật:
- Thị trấn:
- Vườn nho:
- Những ngôi nhà:
- Dòng sông:
- Da của thầy Rơ - nê:
chăm chỉ, giỏi
trắng phau
xám
nhỏ
nhỏ bé, cổ kính
con con
hiền hòa
nhăn nheo
Những từ
miêu tả đặc điểm hoặc
tính chất của
sự vật
là
tính từ.
đi lại vẫn nhanh nhẹn
VD: Cây cối đứng im lìm.
3. Trong cụm từ đi lại vẫn nhanh nhẹn, từ nhanh nhẹn bổ sung ý nghĩa cho từ nào?
Những từ miêu tả trạng thái của sự vật cũng là tính từ.
Những từ miêu tả hoạt động của sự vật cũng là tính từ.
Tính từ là những từ miêu tả đặc điểm hoặc tính chất của sự vật, hoạt động, trạng thái, . . .
II. Ghi nhớ 1:
Tờ giấy này trắng.
Tờ giấy này trăng trắng.
Tờ giấy này trắng tinh.
Mức độ trung bình
Tính từ trắng
Từ láy trăng trắng
Từ ghép trắng tinh
Mức độ thấp
Mức độ cao
Mức độ đặc điểm của các tờ giấy có thể được thể hiện bằng cách tạo ra các từ ghép: ( trắng tinh) hoặc từ láy ( trăng trắng) từ tính từ trắng đã cho.
4. Đặc điểm của các sự vật được miêu tả trong những câu sau khác nhau như thế nào?
Tờ giấy này rất trắng.


Tờ giấy này trắng hơn.


Tờ giấy này trắng nhất.
Ý nghĩa mức độ được thể hiện bằng cách thêm từ rất vào trước tính từ trắng
rất trắng
Ý nghĩa mức độ được thể hiện bằng cách tạo ra phép so sánh với từ hơn
Ý nghĩa mức độ được thể hiện bằng cách tạo ra phép so sánh với từ nhất
trắng hơn
trắng nhất
2. Trong các dưới đây, ý nghĩa mức độ được thể hiện bằng những cách nào:
II. Ghi nhớ:
Có một số cách thể hiện mức độ của đặc điểm, tính chất như sau:
1. Tạo ra các từ ghép hoặc từ láy với tính từ đã cho.
2. Thêm các từ rất, quá, lắm,… vào trước hoặc sau tính từ.
3. Tạo ra phép so sánh.
III. LUYỆN TẬP
Tìm tính từ trong các đoạn văn sau :
Chủ tịch Hồ Chí Minh, vì Chủ tịch của Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ra mắt đồng bào. Đó là một cụ già gầy gò, trán cao, mắt sáng, râu thưa. Cụ đội chiếc mũ đã cũ, mặc áo ka ki cao cổ, đi dép cao su trắng. Ông cụ có dáng đi nhanh nhẹn. Lời nói của cụ điềm đạm, đầm ấm, khúc chiết, rõ ràng.
Theo VÕ NGUYÊN GIÁP
b) Sáng sớm, trời quang hẳn ra. Đêm qua, một bàn tay nào đã giội rửa vòm trời sạch bóng. Màu mây xám đã nhường chỗ cho một màu trắng phớt xanh như màu men sứ. Đằng đông, phía trên dải đê chạy dài rạch ngang tầm mắt, ngăn không cho thấy biển khơi, ai ném lên bốn năm mảng mây hồng to tướng, lại điểm xuyến thêm ít nét mây mỡ gà vút dài thanh mảnh.
BÙI HIỂN
Chủ tịch Hồ Chí Minh, vì Chủ tịch của Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ra mắt đồng bào. Đó là một cụ già gầy gò, trán cao, mắt sáng, râu thưa. Cụ đội chiếc mũ đã cũ, mặc áo ka ki cao cổ, đi dép cao su trắng. Ông cụ có dáng đi nhanh nhẹn. Lời nói của cụ điềm đạm, đầm ấm, khúc chiết, rõ ràng.
Theo VÕ NGUYÊN GIÁP
b) Sáng sớm, trời quang hẳn ra. Đêm qua, một bàn tay nào đã giội rửa vòm trời sạch bóng. Màu mây xám đã nhường chỗ cho một màu trắng phớt xanh như màu men sứ. Đằng đông, phía trên dải đê chạy dài rạch ngang tầm mắt, ngăn không cho thấy biển khơi, ai ném lên bốn năm mảng mây hồng to tướng, lại điểm xuyến thêm ít nét mây mỡ gà vút dài thanh mảnh.
BÙI HIỂN
2. Hãy viết một câu có dùng tính từ :
Nói về một người bạn hoặc người thân của em
b) Nói về một sự vật quen thuộc với em ( cây cối, con vật, nhà cửa, đồ vật, sông núi , ….. )
Bạn Thảo vừa thông minh vừa xinh đẹp .
Con mèo nhà em rất tinh nghịch.
Hoa cà phê thơm đậm và ngọt nên mùi hương thường theo gió bay đi rất xa. Nhà thơ Xuân Diệu chỉ một lần đến đây ngắm nhìn vẻ đẹp của cà phê đã phải thốt lên :
Hoa cà phê thơm lắm em ơi
Hoa cùng một điệu với hoa nhài
Trong ngà trắng ngọc, xinh và sáng
Như miệng em cười đâu đây thôi.
Mỗi mùa xuân, Đăk Lắk lại khoác lên mình một màu trắng ngà ngọc và tỏa ra mùi hương ngan ngát khiến đất trời trong những ngày xuân đẹp hơn, lộng lẫy hơn và tinh khiết hơn.
Theo Thu Hà
3. Tìm những từ ngữ biểu thị mức độ của đặc điểm, tính chất ( được in nghiêng ) trong đoạn văn sau :
Hoa cà phê thơm đậm và ngọt nên mùi hương thường theo gió bay đi rất xa. Nhà thơ Xuân Diệu chỉ một lần đến đây ngắm nhìn vẻ đẹp của cà phê đã phải thốt lên :
Hoa cà phê thơm lắm em ơi
Hoa cùng một điệu với hoa nhài
Trong ngà trắng ngọc, xinh và sáng
Như miệng em cười đâu đây thôi.
Mỗi mùa xuân, Đăk Lắk lại khoác lên mình một màu trắng ngà ngọc và tỏa ra mùi hương ngan ngát khiến đất trời trong những ngày xuân đẹp hơn, lộng lẫy hơn và tinh khiết hơn.
Theo Thu Hà
4. Hãy tìm những từ ngữ miêu tả mức độ khác nhau của các đặc điểm sau : đỏ, cao, vui