BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
TIẾT 36,37
(Nguyễn Khuyến)
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Đọc, thảo luận chú thích:
1. Tác giả: Nguyễn Khuyến (SGK)
- Nguyễn Khuyến (1835 – 1909)
Quê ở thôn Vị Hạ, xã Yên Đổ, Huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.
Là người thông minh, học giỏi, đỗ đầu cả ba kì nên còn có tên gọi là Tam Nguyên Yên Đổ.
Ông ra làm quan khoảng mười năm, sau đó thời thế loạn lạc cáo quan về ở ẩn.
Ông là nhà thơ lớn của dân tộc.
- Thơ ông đằm thắm, ngôn ngữ giản dị mà hóm hỉnh, sâu xa.
NGUYỄN KHUYẾN
(Lúc làm quan)
Ngôi nhà của Nguyễn Khuyến khi cáo quan về ở ẩn
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả: Nguyễn Khuyến (SGK)
2. Tác phẩm:
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả: Nguyễn Khuyến (SGK)
2. Tác phẩm:
a. Xuất xứ:
Thời gian cáo quan ở ẩn.
b.Thể thơ:
Thất ngôn bát cú Đường luật.
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả: Nguyễn Khuyến (SGK)
2. Tác phẩm:
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
Đối
Đối
- Nhịp: 3/4
- Gieo vần bằng
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả: Nguyễn Khuyến (SGK)
2. Tác phẩm:
a. Xuất xứ:
Thời gian cáo quan ở ẩn.
b.Thể thơ:
Thất ngôn bát cú Đường luật.
c. Phương thức biểu đạt:
Biểu cảm kết
hợp MT,TS
d. Bố cục:
? Bài thơ được xây dựng bố cục như thế nào? Có gì đặc biệt? Nêu nội dung của mỗi phần?
3 phần
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
Phần 3: Cảm nghĩ về tình bạn.
Phần 1: Cảm xúc khi bạn đến nhà.
Phần 2: Tình huống và khả năng tiếp bạn.
d. Bố cục:
3 phần
TIẾT 36: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
? Em hãy đọc diễn cảm bài thơ?
II. Đọc – hiểu văn bản:
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ

Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Giới thiệu hoàn cảnh gặp gỡ:
? Qua lời giới thiệu em hiểu gì về quan hệ của tác giả với bạn mình? (Họ gặp nhau có thường xuyên không? Cách xưng hô có gì đáng chú ý? Họ gặp nhau ở đâu?)
“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà.”
 Lời chào chân tình, mộc mạc, gần gũi, biểu lộ niềm vui khi bạn đến chơi nhà.
? Em có nhận xét gì về nội dung câu thơ thứ nhất?
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà:
? Theo cách giới thiệu ở câu 1 thì đáng ra tác giả phải tiếp đãi bạn như thế nào?
2. Tình huống tiếp đãi bạn:
? Thế nhưng tác giả lại phải tiếp đãi bạn trong hoàn cảnh ra sao? Những câu thơ nào thể hiện điều đó?
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà:
? Vì sao sau lời chào tác giả nhắc ngay đến chợ xa?
2. Trình bày hoàn cảnh:
“Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,”
? Bài thơ có 2 cặp câu đối nhau, đối ý, đối thanh, em hãy chỉ ra cách đối của từng cặp câu?
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
Phép đối:
- Câu 3 - 4: đối ý vế trên đối vế dưới.
+ ao sâu nước cả >< vườn rộng rào thưa
khôn chài cá >< khó đuổi gà.
+ Đối từ loại: ao >< vườn (dt), đối tính từ (sâu, cả, rộng, thưa (tt), chài >< đuổi (đt).
- Câu 5 - 6: đối ý vế trên với vế dưới
+ Cải chữa ra cây >< bầu vừa rụng rốn
Cà mới nụ >< mướp đương hoa.
- Đối thanh: Chữ thứ 2, 4, 6 của các cặp câu 3-4, 5-6 (Nhị, tứ, lục phân minh; không xét đối ở các chữ còn lại).
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà:
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật đựơc sử dụng ở đây?
2. Tình huống tiếp đãi bạn:
“Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
………..
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,”
- Phép đối, liệt kê, nói quá, giọng thơ hóm hỉnh, ngôn ngữ giản dị.
? Như vậy, khi bạn đến chơi nhà hoàn cảnh Nguyễn Khuyến như thế nào? (có gì để đãi bạn không?)
 Tất cả đều có nhưng đều ở dạng tiềm ẩn. Hoàn cảnh không có gì được như ý để đãi bạn.
? Có ý kiến cho rằng Nguyễn Khuyến giãi bày hoàn cảnh của mình với bạn như vậy là ông kể khó than nghèo. Ý kiến em thế nào? Vì sao?
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Giới thiệu hoàn cảnh gặp gỡ:
? Từ “bác” được điệp lại với dụng ý gì?
2. Tình huống tiếp đãi bạn:
3. Khẳng định quan niệm về tình bạn:
“Bác đến chơi đây, ta với ta!”
? Em hiểu gì về cụm từ “ta với ta”? “Ta” ở đây là ai, ta với ta khẳng định điều gì?
? Em có nhận xét gì về từ ngữ được sử dụng ở đây?
- Đại từ xưng hô “ta” (nhà thơ-bạn)
? Câu thơ cuối cho thấy một quan niệm về tình bạn như thế nào của tác giả?
 Tình bạn cao đẹp, đậm đà, thắm thiết, chân thành vượt lên trên tất cả.
1. Nghệ thuật: Tình huống bất ngờ, nói quá, liệt kê, giọng thơ hóm hỉnh, ngôn ngữ giản dị.
2. Nội dung: Bài thơ thể hiện tình bạn chân thành, cao đẹp, gắn bó, thân thiết vượt lên trên tất cả.
TIẾT 36,37: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà:
? Tổng kết về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?
2. Trình bày hoàn cảnh:
3. Khẳng định quan niệm về tình bạn:
4. Tổng kết:
a. Nghệ thuật:
b. Nội dung:
4. Tổng kết:
* Ghi nhớ: (SGK)
SƠ ĐỒ TƯ DUY
IV. Luyện tập
Viết đoạn văn nêu cảm nghĩ của em về tình bạn sau khi học xong bài thơ
TIẾT 29: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung:
II. Đọc – hiểu văn bản:
III. Luyện tập:
Bài tập
? So sánh cụm từ “ta với ta” trong bài thơ Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến với cụm từ “ta với ta” trong bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan?
TIẾT 29: BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
Bài tập 2: (SGK)
- Giống nhau: Cùng khép lại hai bài thơ bằng cụm từ “ta với ta”.
- Khác nhau:
- Nắm nội dung bài học, học thuộc lòng bài thơ, hoàn thành các bài tập.
Soạn bài: Chữa lỗi về quan hệ từ
I. Các lỗi thường gặp về quan hệ từ.
II. Luyện tập.
Hướng dẫn về nhà