* Kiểm tra bài cũ:
Bố cục của một văn bản gồm mấy phần? Nhiệm vụ của từng phần là gì? Nêu cách trình bày nội dung phần thân bài?

- Bố cục của một văn bản gồm ba phần.
- Nhiệm vụ từng phần:
+ Mở bài: Nêu ra chủ đề của văn bản
+ Thân bài: Trình bày các khía cạnh của chủ đề.
+ Kết bài: Tổng kết chủ đề của văn bản
- Cách trình bày nội dung phần thân bài: Thường được sắp xếp theo trình tự thời gian và không gian, theo sự phát triển của sự việc hay theo mạch suy luận, sao cho phù hợp với sự triển khai chủ đề và sự tiếp nhận của người đọc.
BÀI 3 - TIẾT 11
ĐOẠN VĂN VÀ CÁCH XÂY DỰNG ĐOẠN VĂN
Ngô tất tố và tác phẩm "tắt đèn"
Ngô Tất Tố (1893- 1954) quê ở làng Lộc Hà, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc Đông Anh, ngoại thành Hà Nội); xuất thân là một nhà nho gốc nông dân. Ông là một học giả có nhiều công trình khảo cứu về triết học, văn học cổ có giá trị; một nhà báo nổi tiếng với rất nhiều bài báo mang khuynh huướng dân chủ tiến bộ và giàu tính chiến đấu; một nhà văn hiện thực xuất sắc chuyên viết về nông thôn turước Cách mạng. Sau Cách mạng, nhà văn tận tuỵ trong công tác tuyên truyền văn nghệ phục vụ kháng chiến chống Pháp. Ngô Tất Tố đuược Nhà nưuớc truy tặng GiảI thuưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (năm 1996). Tác phẩm chính của ông: các tiểu thuyết Tắt đèn (1939), Lều chõng (1940); các phóng sự Tập án cái đình (1939), Việc làng (1940),..
Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố. Qua vụ thuế ở một làng quê, nhà văn đã dựng lên một bức tranh xã hội có giá trị hiện thực sâu sắc về nông thôn Việt Nam đuương thời. Tắt đèn đã làm nổi bật mối xung đột giai cấp hết sức gay gắt giữa bọn thống trị và nguười nông dân lao động trong xã hội ấy. Trong tác phẩm, nhà văn đã phơI trần bộ mặt tàn ác, xấu xa của bọn phong kiến thống trị ở nông thôn, từ bọn địa chủ keo kiệt, độc ác, bọn hào lí tham lam hống hách, bọn quan lại dâm ô bỉ ổi đến bọn tay sai hung hãn, đểu cáng. Chúng mỗi tên mỗi vẻ nhuưng tất cả đều không có tính nguười. Đặc biệt, qua nhân vật chị D?u, tác giả đã thành công xuất sắc trong việc xây dựng hình tưuợng một ngưuời phụ nữ nông dân sống trong hoàn cảnh tối tăm cực khổ nhuưng có phẩm chất cao đẹp. Tài năng tiểu thuyết của Ngô Tất Tố đuược thể hiện rất rõ trong việc khắc hoạ nổi bật các nhân vật tiêu biểu cho các hạng nguười khác nhau ở nông thôn, tất cả đều chân thực, sinh động.
Dấu hiệu nhận biết và đặc điểm của đoạn văn
- Dấu hiệu nhận biết: Bắt đầu bằng chữ viết hoa lùi đầu dòng, kết thúc bằng dấu chấm câu ngắt dòng.
- Đặc điểm :
+ Vai trò : Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản.
+ Cấu tạo: Mỗi đoạn gồm nhiều câu.
+ Nội dung: biểu đạt 1 ý tương đối hoàn chỉnh
 
HS: HĐCN (4p), thực hiện yêu cầu câu hỏi a.2,3,4 (SGK. T.22,23) -> báo cáo, bổ sung
Ngô Tất Tố (1893- 1954) quê ở làng Lộc Hà, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc Đông Anh, ngoại thành Hà Nội); xuất thân là một nhà nho gốc nông dân. Ông là một học giả có nhiều công trình khảo cứu về triết học, văn học cổ có giá trị; một nhà báo nổi tiếng với rất nhiều bài báo mang khuynh huướng dân chủ tiến bộ và giàu tính chiến đấu; một nhà văn hiện thực xuất sắc chuyên viết về nông thôn tru?c Cách mạng. Sau Cách mạng, nhà văn tận tuỵ trong công tác tuyên truyền văn nghệ phục vụ kháng chiến chống Pháp. Ngô Tất Tố đuược Nhà nưu?c truy tặng Giải thuưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (năm 1996). Tác phẩm chính của ông: các tiểu thuyết Tắt đèn (1939), Lều chõng (1940); các phóng sự Tập án cái đình (1939), Việc làng (1940),..
Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố. Qua vụ thuế ở một làng quê, nhà văn đã dựng lên một bức tranh xã hội có giá trị hiện thực sâu sắc về nông thôn Việt Nam đuương thời. Tắt đèn đã làm nổi bật mối xung đột giai cấp hết sức gay gắt giữa bọn thống trị và người nông dân lao động trong xã hội ấy. Trong tác phẩm, nhà văn đã phơI trần bộ mặt tàn ác, xấu xa của bọn phong kiến thống trị ở nông thôn, từ bọn địa chủ keo kiệt, độc ác, bọn hào lí tham lam hống hách, bọn quan lại dâm ô bỉ ổi đến bọn tay sai hung hãn, đểu cáng. Chúng mỗi tên mỗi vẻ nhưng tất cả đều không có tính nguười. Đặc biệt, qua nhân vật chị D?u, tác giả đã thành công xuất sắc trong việc xây dựng hình tượng một người phụ nữ nông dân sống trong hoàn cảnh tối tăm cực khổ nhưng có phẩm chất cao đẹp. Tài năng tiểu thuyết của Ngô Tất Tố đuược thể hiện rất rõ trong việc khắc hoạ nổi bật các nhân vật tiêu biểu cho các hạng người khác nhau ở nông thôn, tất cả đều chân thực, sinh động.
Ngô Tất Tố (1893- 1954) quê ở làng Lộc Hà, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc Đông Anh, ngoại thành Hà Nội); xuất thân là một nhà nho gốc nông dân. Ông là một học giả có nhiều công trình khảo cứu về triết học, văn học cổ có giá trị; một nhà báo nổi tiếng với rất nhiều bài báo mang khuynh huướng dân chủ tiến bộ và giàu tính chiến đấu; một nhà văn hiện thực xuất sắc chuyên viết về nông thôn tru?c Cách mạng. Sau Cách mạng, nhà văn tận tuỵ trong công tác tuyên truyền văn nghệ phục vụ kháng chiến chống Pháp. Ngô Tất Tố đuược Nhà nu?c truy tặng Giải thuưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (năm 1996). Tác phẩm chính của ông: các tiểu thuyết Tắt đèn (1939), Lều chõng (1940); các phóng sự Tập án cái đình (1939), Việc làng (1940),..
Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố. Qua vụ thuế ở một làng quê, nhà văn đã dựng lên một bức tranh xã hội có giá trị hiện thực sâu sắc về nông thôn Việt Nam đuương thời. Tắt đèn đã làm nổi bật mối xung đột giai cấp hết sức gay gắt giữa bọn thống trị và nguười nông dân lao động trong xã hội ấy. Trong tác phẩm, nhà văn đã phơI trần bộ mặt tàn ác, xấu xa của bọn phong kiến thống trị ở nông thôn, từ bọn địa chủ keo kiệt, độc ác, bọn hào lí tham lam hống hách, bọn quan lại dâm ô bỉ ổi đến bọn tay sai hung hãn, đểu cáng. Chúng mỗi tên mỗi vẻ nhuưng tất cả đều không có tính nguười. Đặc biệt, qua nhân vật chị D?u, tác giả đã thành công xuất sắc trong việc xây dựng hình tưuợng một ngưuời phụ nữ nông dân sống trong hoàn cảnh tối tăm cực khổ nhuưng có phẩm chất cao đẹp. Tài năng tiểu thuyết của Ngô Tất Tố đuược thể hiện rất rõ trong việc khắc hoạ nổi bật các nhân vật tiêu biểu cho các hạng nguười khác nhau ở nông thôn, tất cả đều chân thực, sinh động.
* Đoạn 1�:
- Không có câu chủ đề
- Yếu tố duy trì đối tu?ng�: t? ng? ch? d?.
- Các câu có quan hệ độc lập.
- Nội dung triển khai theo trình tự: Quê hương - gia dỡnh - con ngu?i - nghề nghiệp- tác phẩm -> Các câu có quan hệ ngang bằng, bình đẳng với nhau (song h�nh)
So d?: cõu 1+ cõu 2 + cõu 3 +.

* Đoạn 2�:
- V? trớ câu chủ đề: đầu đoạn
- Câu đầu mang nội dung khái quát.
- Nội dung triển khai theo trình tự: cõu ch? d? -> nội dung - nghệ thuật (diễn dịch)
- So d?:
Câu 1
câu 2
Câu 3
Câu 4
(Câu chủ đề)
Các câu mang ý cụ thể, chi tiết.
Đoạn 3:
Các tế bào của lá cây có chứa nhiều lục lạp . Trong các lục lạp này có chứa một chất gọi là diệp lục, tức là chất xanh của lá. Sở dĩ diệp lục có màu xanh lục vì nó hút các tia sang có màu khác, nhất là màu đỏ và mau lam, nhưng không thu nhận màu xanh lục mà lại phản chiếu màu này và do đó mắt ta mới nhìn thấy màu xanh lục. Như vậy, lá cây có màu xanh là do chất diệp lục chứa trong thành phần tế bào.
* Đoạn 3�:
- Câu chủ đề�: Đặt ở cuối đoạn.
- Câu cuối mang nội dung khái quát
- Nội dung triển khai theo trình tự�: Các ý cụ thể - kết luận -> Câu cuối mang nội dung khái quát (quy nạp)
- So d?:
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu cuối
(Câu chủ đề)
Các câu mang ý cụ thể, chi tiết.
2. Cách trình bày nội dung đoạn văn:

Đoạn song hành:


(Các câu bình đẳng nhau về mặt ý nghĩa, cùng tập trung thể hiện một chủ đề).
- Đoạn diễn dịch.




- Đoạn qui nạp.



câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 1
câu 2
Câu 3
Câu 4
(Câu chủ đề)
Các câu mang ý cụ thể, chi tiết.
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu cuối
(Câu chủ đề)
Các câu mang ý cụ thể, chi tiết.
Kết luận

Đoạn văn thường do nhiều câu văn tạo thành. Các câu trong đoạn có nhiệm vụ triển khai và làm sáng tỏ chủ đề của đoạn theo trỡnh t?: diễn dịch, qui nạp, song hành..
Luyện tập
HS: HĐN 4 (5p), thực hiện yêu cầu bài tập C.1,2 (SGK.T23) -> báo cáo, chia sẻ
HS: HĐN 4 (5p), thực hiện yêu cầu bài tập C.1,2 (SGK.T23) -> báo cáo, bổ sung
Gợi ý:
Nội dung: Cảm nhận về giá trị nội dung, nghệ thuật hoặc nhân vật…trong tác phẩm.
Hình thức:
+ Một đoạn văn khoảng 5 – 7 câu
+ Bố cục: 3 phần (mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn)
+ Cách trình bày đoạn văn: diễn dịch, quy nạp hoặc song hành
- Lưu ý: cần xác định câu chủ đề, ý chính của đoạn văn, cách trình bày đoạn văn
HƯỚNG DẪN HỌC VÀ CHUẨN BỊ BÀI
- Bài cũ: Học nội dung bài, thực hiện yêu cầu đề 1 (HĐVD/ SGK.T24).

Luyện tập
Bài tập 1
Văn bản: Ai nhầm
1
Văn bản có thể chia làm mấy ý?
2
Mỗi ý đưuợc diến đạt thành mấy đoạn?
Đáp án:
- Văn bản có 2 ý ; 2đoạn
+ D 1: Sự lười biếng ngu dốt của thầy đồ.
+ D 2: Thái độ ngoan cố.
Luyện tập
Bài tập 2
Hãy phân tích cách trình bày nội dung trong đoạn văn?
- Cả lớp chia thành 03 nhóm, mỗi nhóm làm 1 đoạn
a
Diễn dịch ( câu 1 : câu chủ đề )
b
Song hành (không có câu chủ đề)
c
Đáp án:
Song hành (không có câu chủ đề)
Bài tập mở rộng
Bài tập 1
Cho đoạn văn sau:
Trong hoàn cảnh "trăm dâu đổ đầu tằm", ta càng thấy chị Dậu thật là một người phụ nữ đảm đang, tháo vát. Một mình chị phải giải quyết mọi khó khăn đột xuất của gia đình, phải đương đầu với những thế lực tàn bạo: quan lại, cường hào, địa chủ và tay sai của chúng. Chị có khóc lóc, có kêu trời nhưng chị không nhắm mắt khoanh tay mà tích cực tìm cách cứu được chồng ra khỏi cơn hoạn nạn. Hình ảnh chị Dậu hiện lên vững chãi như một chỗ dựa chắc chắn của cả gia đình.
(Theo Nguyễn Đăng Mạnh)
Có bạn cho rằng đoạn văn trên được kết cấu theo kiểu diễn dịch. Lại có bạn cho rằng, đoạn văn được kết cấu theo kiểu qui nạp? ý kiến của em thế nào?
Bài tập về nhà
Học bài.
Làm bài tập 2c, 3, 4.
T? tu?ng hỡnh, t? tu?ng thanh.