TRƯỜNG THCS BÌNH MỸ








NGỮ VĂN 9


GIÁO VIÊN : PHAN TẤN QUAN
CHỦ ĐỀ
TRUYỆN NGẮN SAU 1945
( 10 tiết )
- Làng – Kim Lân
- Lặng lẽ Sa pa – Nguyễn Thành Long
- Chiếc lược ngà – Nguyễn Quang Sáng
- Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự.
- Luyện nói : Tự sự kết hợp nghị luận và miêu tả nội tâm.
TIẾT 63, 64

I/ Giới thiệu :
1/ Tác giả :
Nguyễn Thành Long (1925 - 1991), quê ở Quảng Nam. Ông là nhà văn chuyên viết truyện ngắn và kí.
Ông nhận được giải thưởng Phạm Văn Đồng do Chi hội văn nghệ liên khu V trao tặng vào năm 1953 cho tập bút ký Bát cơm Cụ Hồ (1952).
Năm 2008, ông được Nhà nước truy tặng Huân chương Lao động hạng Nhì.
2/ Tác phẩm :
Truyện này là kết quả của chuyến đi Lào Cai năm 1970 của tác giả. Truyện trích trong tập Giữa trong xanh (1972).
Bố cục : 3 phần
- Phần 1 : Đầu ... "Kìa, anh ta kia": Anh thanh niên qua lời kể của bác lái xe.
- Phần 2 : tiếp theo ... "không có vật gì như thế“ : Cuộc gặp gỡ, trò chuyện giữa ông họa sĩ, cô kĩ sư và anh thanh niên.
- Phần còn lại : Cuộc chia tay giữa ba người



Tóm tắt truyện
Lặng lẽ Sa Pa là câu chuyện về cuộc gặp gỡ bất ngờ giữa ông họa sĩ, cô kĩ sư với anh thanh niên hai mươi bảy tuổi làm công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu ở một mình trên đỉnh núi cao của vùng đất Sa Pa. Hai người gặp chàng thanh niên này trong ba mươi phút tạm dừng chân khi đang đi trên chuyến hành trình của mình qua vùng đất Sa Pa. Họ thấu hiểu nhau, cảm thấy yêu mến nhau. Câu chuyện là lời ngợi ca vẻ đẹp bình dị của con người và ý nghĩa lớn lao của những công việc thầm lặng.
II/ Đọc – hiểu văn bản :
Nhận xét về cốt truyện và tình huống cơ bản của truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa.
II/ Đọc – hiểu văn bản :
Nhận xét về cốt truyện và tình huống cơ bản của truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa.
1/ Cốt truyện, tình huống đơn giản, chỉ là cuộc gặp gỡ tình cờ giữa bốn người : ông hoạ sĩ già, cô kĩ sư­ mới tốt nghiệp, bác lái xe và anh thanh niên phụ trách trạm khí tượng trên núi Yên Sơn.
( Qua cuộc hội ngộ của những con ngư­ời “không có tên” ấy, hiện ra chân dung con người lao động thầm lặng, trên cái nền lặng lẽ thơ mộng của Sa Pa. )
Tác phẩm này, theo lời tác giả, là "một bức chân dung". Đó là bức chân dung của ai, hiện lên trong suy nghĩ cái nhìn của những nhân vật nào ?
- Theo lời tác giả, truyện ngắn này là "một bức chân dung". Đó là bức chân dung của nhân vật anh thanh niên. Chân dung ấy hiện ra trước hết qua sự giới thiệu của bác lái xe vui tính, qua sự quan sát, cảm nhận, suy ngẫm nhà nghề của bác hoạ sĩ, qua sự cảm nhận của cô gái trẻ và qua sự tự họa của chàng trai.
2/ Phân tích nhân vật anh thanh niên :
- Qua lời giới thiệu của bác lái xe, anh thanh niên là người cô độc nhất thế gian, 27 tuổi, làm công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu, sống một mình trên đỉnh Yên Sơn, cao 2600 mét, bốn bề chỉ cây cỏ và mây mù lạnh lẽo.


- Qua cái nhìn của ông họa sĩ già, anh thanh niên có tầm vóc nhỏ bé, nét mặt rạng rỡ. Anh ta sống trong Một căn nhà ba gian, sạch sẽ, với bàn ghế, sổ sách, biểu đồ, thống kê, máy bộ đàm. Cuộc đời riêng của anh thanh niên thu gọn lại một góc trái gian với chiếc gi­ường con, một chiếc bàn học, một giá sách. Một cuộc sống giản dị, ngăn nắp của một ngư­ời yêu đời, say mê công việc và không có vẻ gì của sự buồn chán.

- Anh là người yêu công việc và có trách nhiệm trong công việc. Anh chấp nhận cuộc sống buồn tẻ, cô độc để làm công việc đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo tr­ước thời tiết hàng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu. Nh­ưng anh không hề thấy buồn tẻ, cô độc khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình đư­ợc ?. Được làm việc có ích đối với anh thế là niềm vui.
- Anh có hành động đẹp : Vượt qua khó khăn gian khổ, sống một mình trên đỉnh núi cao trong sự cô đơn tuyệt đối để làm nhiệm vụ một cách tự giác, có kết quả cao. ( Ta hình dung cảnh Một giờ sáng, trời mưa tuyết, Một mình anh xách đèn đi ra vườn để đo chấn động của vỏ quả đất trên máy, báo về "nhà" góp phần dự báo thời tiết trong ngày. Đây là công việc đòi hỏi phải tỉ mỉ, có tinh thần trách nhiệm cao.)
* Tóm lại, anh thanh niên là người sống giản dị, yêu đời, say mê công việc và có tinh thần trách nhiệm cao.




3/ a/ Nhân vật ông họa sĩ già :
- Là người có năng lực quan sát, trí tưởng tượng bay bổng. Ông thấy Sa Pa hiện lên thật đẹp  Ttâm hồn yêu thiên nhiên, yêu đất nước tha thiết.
- Là người có tâm hồn nhạy cảm, xúc động mãnh liệt trước cái đẹp :
+ Ông xúc động trước sự cởi mở, chân thành của anh thanh niên.
+ Khi nghe anh thanh niên kể về công việc ông lại có cảm giác bối rối. Đó là cái bối rối của người đi tìm cái đẹp bỗng phát hiện ra cái đẹp ở ngay bên cạnh mình.
- Là người khát khao sáng tạo nghệ thuật, có một tình yêu mãnh liệt với nghệ thuật :
+ Trước khi về hưu ông muốn lên Sa Pa để tìm cảm hứng nghệ thuật, vẫn theo đuổi mục đích đi tìm cái đẹp.
+ Cảm hứng nghệ thuật thôi thúc người nghệ sĩ sáng tác. Khi trò chuyện với anh thanh niên ông say sưa kí họa khuôn mặt anh. Tuy có chút mệt nhọc nhưng dường như ông thấy mình trẻ ra, bàn tay như có thần, khiến ông thêm yêu cuộc sống và khát khao sáng tạo.



b/ Nhân vật cô kỹ sư :
Tính cách dễ gần, hồn nhiên. Cuộc gặp gỡ bất ngờ với anh thanh niên khiến cô hiểu rõ cuộc sống thầm lặng của anh và tin tưởng hơn về quyết định của mình.
 Con người trẻ, nhiệt huyết nhưng chưa có nhiều kinh nghiệm thực tế.
Trong tác phẩm này có sự kết hợp giữa các yếu tố trữ tình, bình luận với tự sự. Em hãy chỉ ra các chi tiết tạo nên chất trữ tình cho tác phẩm và nêu tác dụng.
4/ Chất trữ tình của truyện :
- Chất trữ tình toát lên từ vẻ đẹp của thiên nhiên Sa Pa thơ mộng :
+ Những rặng đào, những đàn bò lang ở các đồng cỏ trong thung lũng.
+ Nắng bắt đầu len tới, đốt cháy rừng cây. Những cây thông chỉ cao quá đầu .... trên màu xanh của rừng.
+ Mây bị nắng xua, luồn cả và gầm xe.
+ Những bông hoa đơn, thược dược vàng, tím, đỏ, hồng phấn ... nắng mạ bạc con đèo, đốt cháy rừng cây, hừng hực như một bó đuốc lớn…

- Chất trữ tình đến từ vẻ đẹp tâm hồn của con người :
+ Anh thanh niên có cách sống, cách nghĩ đẹp đẽ.
+ Bác họa sĩ là một người đam mê nghệ thuật, trân trọng cái đẹp.
+ Cô kỹ sư trẻ trung, giàu nhiệt huyết và mơ mộng…
 Tác dụng : Giúp cho câu chuyện giống như một bài thơ đẹp đẽ.
5/ Chủ đề của truyện :
Truyện Lặng lẽ Sa Pa ca ngợi những con người vô danh, khiêm nhường, lặng lẽ cống hiến hết mình cho Tổ quốc một cách thầm lặng. Trong số những con người đó nổi bật lên hình ảnh anh thanh niên làm công tác khí tượng, tự giác vượt mọi khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ và sống đẹp, đem lại niềm vui cho mọi người.
những yếu tố kì ảo
III/ GHI NHỚ
SGK/189
Nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long đã để lại trong lòng người đọc những ấn tượng sâu sắc khó quên. Anh là người yêu đời, yêu nghề, có tinh thần trách nhiệm cao với công việc gian khổ của mình. Hơn nữa, anh rất hiếu khách, khiêm tốn. Anh cảm thấy đóng góp của mình bình thường, nhỏ bé so với bao người khác. Bởi thế anh ngượng ngùng khi ông hoạ sỹ già phác thảo chân dung
IV/ Luyện tập :
Phát biểu cảm nghĩ về anh thanh niên.
mình vào cuốn sổ tay. Trong cuộc đời vẫn có những con người thầm lặng, cần mẫn, nhiệt thành như anh thanh niên ấy, khiến cho cuộc sống này thật đáng trân trọng và
đáng tin yêu .



CHỦ ĐỀ
TRUYỆN NGẮN SAU 1945
( 10 tiết )
- Làng – Kim Lân
- Lặng lẽ Sa pa – Nguyễn Thành Long
- Chiếc lược ngà – Nguyễn Quang Sáng
- Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự.
- Luyện nói : Tự sự kết hợp nghị luận và miêu tả nội tâm.
GIAO NHIỆM VỤ
Tiết 26 : Chiếc lược ngà
Các nhóm tìm hiểu và trả lời câu hỏi SGK/ 202
XIN CHÀO TẠM BIỆT