KIỂM TRA BÀI CŨ
1) Nhà Trần chuẩn bị và tiến hành kháng chiến chống quân Mông Cổ như thế nào?
2)Vì sao quân Mông Cổ mạnh mà vẫn bị quân ta đánh bại? Bài học kinh nghiệm về cách đánh giặc của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ lần thứ nhất là gì?
Sau thất bại lần thứ nhất nhà Nguyên tiếp tục chuẩn bị xâm lược Đại Việt lần thứ hai và để chống lại cuộc kháng chiến này nhà Trần đã có sự chuẩn bị và cuộc kháng chiến diễn ra như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu trong bài học hôm nay.
CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN
( Thế kỉ XIII- XIV ) (Tiếp theo)
BÀI 14: DÂN CƯ VÀ ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ KHU VỰC NAM Á
CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1285)
CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN
( Thế kỉ XIII- XIV ) (Tiếp theo)
CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV ) (Tiếp theo)
2. CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1285)
Vua Nguyên Hốt Tất Liệt
2. CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1285)
Sau thất bại năm 1258, quân Mông Cổ không chịu từ bỏ âm mưu xâm lược Đại Việt. Năm 1279, Nam Tống bị quân Mông Cổ tiêu diệt, Trung Quốc hoàn toàn bị Mông Cổ thống trị (năm 1271, Hốt Tất Liệt đã lập ra nhà Nguyên). Vua Nguyên lúc bấy giờ là Hốt Tất Liệt ráo riết chuẩn bị xâm lược Cham-pa và Đại Việt.
2. CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1285)
Nhà Nguyên cho đánh Cham-pa trước nhằm mục đích gì ?
- Xâm lược Cham-pa làm bàn đạp tấn công phía nam Đại Việt
- Xâm lược Cham-pa và Đại Việt để làm cầu nối thôn tính các nước ở phía Nam Trung Quốc.
CHAM - PA
CHÚ GIẢI

Quân Nguyên
tiến đánh
Quân Cham-pa
phản công
Quân Nguyên rút
vế cố thủ phía
bắc Cham-pa
2. CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1285)
-Năm 1283, hơn 1 van quân Nguyên cùng hơn 300 thuyền chiến do Toa Đô chỉ huy xâm lược Cham-pa, chiếm được kinh thành.
-Quân dân Cham-pa đã chiến đấu hết sức anh dũng và được giúp sức từ quân Đại Việt => Cuối cùng quân Nguyên phải rút lên phía bắc cố thủ chờ phối hợp đánh Đại Việt.
Cuộc kháng chiến của Cham-pa diễn ra thế nào?
-Năm 1283, hơn 1 vạn quân Nguyên cùng hơn 300 thuyền chiến do Toa Đô chỉ huy xâm lược Cham-pa, chiếm được kinh thành.
-Quân dân Cham-pa đã chiến đấu hết sức anh dũng và được giúp sức từ quân Đại Việt => Cuối cùng quân Nguyên phải rút lên phía bắc cố thủ chờ phối hợp đánh Đại Việt.
Âm mưu của quân Nguyên có thành công không?
=> Kế hoạch của quân Nguyên đánh Cham-pa làm bàn đạp tấn công Đại Việt bước đầu tan vỡ.
CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV ) (Tiếp theo)
2. CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1285)
a. Âm mưu xâm lược Champa và Đại Việt của nhà Nguyên:
- Sau khi thống trị toàn bộ Trung Quốc, vua Nguyên ráo riết chuẩn bị xâm lược Cham Pa và Đại Việt.
- 1283, tướng Toa Đô cho quân xâm lược Cham Pa nhưng chỉ chiếm được phần phía bắc Cham pa. Kế hoạch xâm lược Cham pa bước đầu phá sản.
Sau khi biết tin quân Nguyên có ý định xâm lược nước ta, vua Trần đã làm gì?
Triệu tập hội nghị các vương hầu ở bến Bình Than (Chí Linh- Hải Dương) bàn kế đánh giặc.
HỘI NGHỊ BÌNH THAN
Hội nghị Bình Than
Hội nghị này rất quan trọng. Vì hội nghị tập hợp các vương hầu quan lại nhà Trần để bàn kế sách đánh giặc.
Tại hội nghị Bình Than đã có sự việc gì xảy ra? Em hãy kể lại?
- Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản có lòng yêu nước sâu sắc, đã đến bến Bình Than nhưng không được dự họp (vì tuổi mới 15). Trần Quốc Toản tức giận bóp nát quả cam trong tay lúc nào không biết. Sau đó về quê, Trần Quốc Toản đã tổ chức đạo quân lớn giương cao lá cờ thuê 6 chữ vàng « Phá cường địch, báo hoàng ân », ngày đêm luyện tập sẵn sàng cùng nhân dân đánh giặc.
Qua câu chuyện Trần Quốc Toản em có suy nghĩ gì về tuổi trẻ thời ấy? Bản thân em và thế hệ trẻ hôm nay làm gì để bảo vệ tổ quốc?
- Cũng trong Hội nghị ở bến Bình Than vua Trần cử Trần Quốc Tuấn làm chỉ huy kháng chiến.
- Tổ chức tập trận, duyệt binh, chia quân đóng giữ những nơi hiểm yếu.
Hưng Đạo Vương- Trần Quốc Tuấn 1230-1300
"Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa,chỉ căm tức rằng chưa được xả thịt, lột da, moi gan, uống máu quân thù. Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa ta cũng cam lòng".
(Hịch tướng sĩ)
- Năm 1285, vua Trần triệu tập hội nghị Diên Hồng và mời toàn bộ các bô lão có uy tín để bàn cách đánh giặc.
Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông triệu tập Hội nghị Diên Hồng (1285).
Nên hòa hay nên đánh?
ĐÁNH
Vì sao trong hội nghị Diên Hồng , vua Trần chỉ mời các bậc phụ lão tham gia?
Phụ lão là người có uy tín được dân làng kính trọng
Có kinh nghiệm trong đánh giặc
Vua Trần muốn nắm bắt ý kiến nhân dân thông qua các bậc phụ lão -> động viên con cháu
Hội nghị Diên Hồng
Hội nghị Bình Than
Nhà Trần tổ chức Hội nghị Vương Hầu ở bến Bình Than và Hội nghị Diên Hồng nhằm mục đích gì? Ý nghĩa, tác dụng của 2 hội nghị này?
- Khẳng định một lần nữa quyết tâm chống giặc.
- Thắt chặt tình đoàn kết giữa quân và dân=> tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân.
=>Đây là Hội Nghị thể hiện ý chí kiên trung của nhân dân Đại Việt.

Nhà Trần tổ chức tập trận lớn ở Đông Bộ Đầu rồi chia quân đóng giữ những nơi hiểm yếu.
Cả nước được lệnh sẵn sàng đánh giặc.

Quân sĩ đều thích vào cánh tay hai chữ ‘’ Sát Thát’’ ( giết giặc Mông Cổ)
=>Thể hiện quyết tâm cao độ của quân sĩ thà chết không chịu mất nước.
Những sự kiện nào thể hiện ý chí quyết chiến của quân dân thời Trần?
Trần Quốc Toản bóp nát quả cam
Quyết đánh!
Giết giặc Mông Cổ
CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV ) (Tiếp theo)
2. CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1285)
a. Âm mưu xâm lược Champa và Đại Việt của nhà Nguyên:
- Sau khi thống trị toàn bộ Trung Quốc, vua Nguyên ráo riết chuẩn bị xâm lược Cham Pa và Đại Việt.
- 1283, tướng Toa Đô cho quân xâm lược Cham Pa nhưng chỉ chiếm được phần phía bắc Cham pa. Kế hoạch xâm lược Cham pa bước đầu phá sản.
b.Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến
- Năm 1282 Hội nghị Bình Than : Bàn kế phá giặc
- Trần Quốc Tuấn được giao nhiệm vụ chỉ huy cuộc kháng chiến.
- 1285 : Hội nghị Diên Hồng : Ý chí tiêu diệt giặc của toàn dân ta
- Tổ chức cuộc tập trận lớn ở Đông Bộ Đầu.
- Chia quân đóng giữ những nơi hiểm yếu.
Quân dân một lòng, cả nước sục sôi khí thế sẵn sàng đánh giặc =>Cuộc kháng chiến bùng nổ
c. Cuộc kháng chiến bùng nổ và thắng lợi
Quân Trần chặn đánh
Quân Trần rút lui bảo toàn lực lượng
Quân Trần tiến công
Quân Nguyên tiến đánh
Quân Nguyên tháo chạy
CHÚ GIẢI
THANG LONG
cham-pa
--
V?n Ki?p
THỜI TRẦN
Chuong Duong
T�y K?t
THI�N TRU?NG
H�m T?
Thu V?t
NGH? AN
THANH HĨA
LANG CH�U
Em hãy tường thuật diễn biến của cuộc kháng chống quân Nguyên lần hai.
- Cuối tháng 1 – 1285, Thoát Hoan chỉ huy 50 vạn quân tiến công Đại Việt. Quân ta do Trần Hưng Đạo chỉ huy, sau một trận chiến ở biên giới đã chủ động rút về Vạn Kiếp(Chí Linh – HảiDương). Giặc đến, ta rút về Thăng Long thực hiện « vườn không , nhà trống », rồi rút về Thiên Trường (Nam Định). Quân Nguyên tuy chiếm được Thăng Long, nhưng chỉ dám đóng quân ở phía Bắc sông Nhị (sông Hồng).
- Toa Đô từ Cham-pa đánh ra Nghệ An, Thanh Hóa, Thoát Hoan mở cuộc tấn công xuống phía nam tạo thành thế « gọng kìm » hi vọng tiêu diệt chủ lực ta và bắt sống vua Trần.
Thoát Hoan chui vào ống đồng, bắt linh khiêng chạy về nước
Không thực hiện được âm mưu bắt sống vua Trần và quân chủ lực, Thoát Hoan đã làm gì ?
-Thoát Hoan phải rút quân về Thăng Long chờ tiếp viện.
Quân ta chiến đấu dũng cảm, Quân Nguyên lâm vào tình thế bị động, thiếu lương thực trầm trọng.
-Từ tháng 5 -1285, quân ta bắt đầu phản công, nhiều trận đánh lớn như : Tây Kết, Hàm Tử (Khoái Châu – Hưng Yên), Chương Dương (Thương Tín – Hà Tây). Quân ta tiến vào Thăng Long. Quân Nguyên tháo chạy nhiều tên bị giết. Thoát Hoan phải chui vào ống đồng về nước. Quân giặc của Toa Đô ở Tây Kết cũng bị tiêu diệt, tướng Toa Đô bị chém đầu.
Trận Tây Kết, Hưng Đạo Vương
chém đầu Toa Đô.
Trận Vạn Kiếp, thái tử Thoát Hoan phải
chui vào ống đồng cho quân kéo chạy về nước
Trận chiến này ta đạt được những kết quả gì?
Sau hơn 2 tháng phản công, quân ta đánh tan hơn 50 vạn quân Nguyên, kết thúc thắng lợi kháng chiến lần thứ hai chống quân Nguyên
"Chương Dương cướp giáo giặc
Hàm Tử bắt quân thù
Thái bình nên gắng sức
Non nước ấy ngàn thu".
( Trần Quang Khải)
CHỦ ĐỀ: ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRẦN ( Thế kỉ XIII- XIV ) (Tiếp theo)
2. CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1285)
a. Âm mưu xâm lược Champa và Đại Việt của nhà Nguyên:
- Sau khi thống trị toàn bộ Trung Quốc, vua Nguyên ráo riết chuẩn bị xâm lược Cham Pa và Đại Việt.
- 1283, tướng Toa Đô cho quân xâm lược Cham Pa nhưng chỉ chiếm được phần phía bắc Cham pa. Kế hoạch xâm lược Cham pa bước đầu phá sản.
b.Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến
- Năm 1282 Hội nghị Bình Than : Bàn kế phá giặc
- Trần Quốc Tuấn được giao nhiệm vụ chỉ huy cuộc kháng chiến.
- 1285 : Hội nghị Diên Hồng : Ý chí tiêu diệt giặc của toàn dân ta
- Tổ chức cuộc tập trận lớn ở Đông Bộ Đầu.
- Chia quân đóng giữ những nơi hiểm yếu.
c. Cuộc kháng chiến bùng nổ và thắng lợi
*Diễn biến: (sgk)
* Kết quả:
- Nhân lúc quân giặc gặp khó khăn, nhà Trần cho quân tổ chức phản công đánh bại quân giặc ở nhiều nơi .
- Quân giặc phần bị chết, phần còn lại chạy về nước .
- Thoát Hoán chui vào ống đồng trốn về nước, Toa đô bị chém đầu.
Lần thứ nhất năm 1258: chỉ có 3 vạn quân
Lần 2: 50 vạn quân gấp khoảng 17 lần so với lần 1
Lần 1: Ngột Lương Hợp Thai
Lần 2: Có nhiều danh tướng lão luyện chỉ huy- Thoát Hoan + Toa Đô
Sau khi thống nhất toàn bộ Trung Quốc, vua Nguyên ráo riết chuẩn bị xâm lược Chăm –pa và Đại Việt.
Năm 1283, hơn 1 vạn Nguyên cùng hơn 300 chiến thuyền do Toa Đô tấn công Chăm-pa. Chiếm được kinh thành. Quân dân Cham-pa đã chiến đấu rất anh dũng => quân Nguyên phải rút một bộ phận về cố thủ ở phía Bắc để chờ phối hợp đánh Đại Việt.
=> Kế hoạch dùng Cham-pa làm bàn đạp để tấn công nước ta bước đầu tan vỡ.
-Triệu tập hội nghị Bình Than bàn kế phá giặc
- Trần Quốc Tuấn được giao nhiệm vụ chỉ huy kháng chiến
- 1285, vua Trần mời các bô lão có uy tín trong cả nước về dự Hội nghị Diên Hồng.
- Tổ chức cuộc tập trận lớn và duyệt binh ở Đông Bộ Đầu, bố trí quân đóng giữ nơi hiểm yếu.
Quân Nguyên đại bại, Toa Đô bị chém đầu, Thoát Hoan chui vào ống đồng về nước, đất nước sạch bóng quân xâm lược.
BÀI TẬP :
Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên lần thứ hai (1285) trên lược đồ.
Tướng Toa Đô
Xâm lược Cham-pa
Chuẩn bị đánh Đại Việt

CHÚ GIẢI



Quân Nguyên
tiến đánh :




Quân Cham pa
chặn đánh :





Đường gianh
giới :




VIJAYA

Lược đồ quân Nguyên xâm lược
Cham-pa làm bàn đạp tấn công Nam Đại Việt (1283)
Lạng Châu
1/1285: 50 vạn quân - Thoát
Nếu bệ hạ (Vua) muốn hàng giặc thì trước hãy chém đầu thần rồi hãy hàng
Lạng Châu
1/1285: 50 vạn quân - Thoát
THANG LONG
THIÊN TRƯỜNG
Chăm Pa
NGHỆ AN
THANH HOÁ
Thoát Hoan
5/1258
Tây Kết
Hàm Tử
Vua Trần
Thoát Hoan chui vào ống đồng , bắt quân lính khiêng chạy về nước.
BÀI TẬP :
Điền vào bảng sau:
Sau khi thống nhất toàn bộ Trung Quốc, vua Nguyên ráo riết chuẩn bị xâm lược Chăm –pa và Đại Việt.
-Triệu tập hội nghị Bình Than bàn kế phá giặc
- Trần Quốc Tuấn được giao nhiệm vụ chỉ huy kháng chiến
- 1285, vua Trần mời các bô lão có uy tín trong cả nước về dự Hội nghị Diên Hồng.
- Tổ chức cuộc tập trận lớn và duyệt binh ở Đông Bộ Đầu.
Tây Kết, Hàm Tử, Chương Dương, giải phóng Thăng Long.
Giặc phần bị chết, phần còn lại rút chạy về nước, Thoát Hoan chui vào ống đồng về nước, Toa Đô bị chém đầu.
2. CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC NGUYÊN (1285)