CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC
NGỮ VĂN 9
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
Văn bản:
--- Huy Cận---
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
I. Giới thiệu:
1.Tác giả:
1919 – 2005
Em hãy giới thiệu thông tin cơ bản về tác giả Huy Cận?
- Nhà thơ nổi tiếng của phong trào Thơ mới.
- Nhà thơ tiêu biểu của nền thơ hiện đại Việt Nam.
-Trước 1945: Thơ ông giàu chất triết lí và thấm thía bao nỗi buồn.
-Sau 1945: Thơ ông lại dạt dào niềm vui nhất là khi ông nói về con người mới, cuộc sống mới.
-Các tác phẩm chính: Lửa thiêng (1940), Trời mỗi ngày lại sáng (1958), Đất nở hoa (1960)…
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
I. Giới thiệu:
1.Tác giả:
2. Tác phẩm:
Hãy nêu xuất xứ và hoàn cảnh ra đời của bài thơ?
-Trích tập thơ “Trời mỗi ngày lại sáng” .
- Là kết quả chuyến đi thực tế dài ngày của Huy Cận ở vùng mỏ Quảng Ninh vào năm 1958
Bài thơ thuộc thể thơ nào? Phương thức biểu đạt chính là phương thức nào?
-Thơ bảy chữ.
Em biết gì về hoàn cảnh lịch sử của nước ta vào năm 1958?
Năm 1954 chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ thắng lợi, Miền Bắc được giải phóng tiến lên xây dựng CNXH, miền Nam tiếp tục cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Năm 1958, tác giả được đi thực tế ở vùng mỏ Quảng Ninh. Trước không khí hào hứng, phấn chấn của phong trào phát triển sản xuất, xây dựng đất nước sau chiến tranh đã giúp cho nhà thơ không chỉ thấy rõ và sống trong không khí lao động ấy của nhân dân ta mà còn góp phần quan trọng mở ra chặng đường mới trong thơ Huy Cận.
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
I. Giới thiệu:
II. Đọc – Hiểu văn bản:
1.Đọc.
HD đọc
Nhịp: 4/3, 3/4 , 2/2/3
Giọng: vui tươi, phấn khởi
Nhịp : nhanh
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
Mặt trời xuống biển như hòn lửa.
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
 
Hát rằng: cá bạc biển đông lặng,
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!
 
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.

Cá nhụ cá chim cùng cá đé,
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe,
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.

Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
 
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.
Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.
 
Câu hát căng buồm với gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới,
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
Hòn Gai, 4- 10-1958
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
Mặt trời xuống biển như hòn lửa.
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
 
Hát rằng: cá bạc biển đông lặng,
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!
 
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.

Cá nhụ cá chim cùng cá đé,
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe,
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.

Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
 
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.
Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.
 
Câu hát căng buồm với gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới,
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
Hòn Gai, 4- 10-1958
K1,2: Cảnh đoàn thuyền ra khơi
K3,4,5,6:Cảnh đánh cá trên biển đêm
K7: Cảnh đoàn thuyền trở về
Tìm bố cục của bài thơ?
Từ bố cục hãy khái quát mạch cảm xúc của bài thơ?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
I. Giới thiệu:
II. Đọc – Hiểu văn bản:
1.Đọc.
2. Phân tích:
a. Cảnh đoàn thuyền ra khơi: ( K1,2)
Trong lời thơ đó, thời gian và không gian được hình tượng hóa như thế nào? Biện pháp nghệ thuật gì?
- Hoàng hôn trên biển có “mặt trời -như- hòn lửa” (ss), “sóng – cài then”, ‘đêm - sập cửa”( ẩn dụ, nhân hóa)
-> đẹp kì vĩ, rực rỡ, tráng lệ.
Thời gian ra khơi là lúc nào và được nói đến trong lời thơ nào?
Từ hai câu thơ “mặt trời....sập cửa” , em hình dung gì cảnh tượng thiên nhiên trên biển lúc hoàng hôn?
Với bức tranh minh họa, tác giả sẽ đứng ở vị trí nào để quan sát cảnh hoàng hôn? Vì sao không phải là đứng trên đất liền?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
I. Giới thiệu:
II. Đọc – Hiểu văn bản:
1.Đọc.
2. Phân tích:
a. Cảnh đoàn thuyền ra khơi:
Đối lập với thiên nhiên vũ trụ đang dần khép lại thì hoạt động của con người diễn ra như thế nào?
- Hoàng hôn trên biển có “mặt trời -như- hòn lửa” (ss), “sóng – cài then”, ‘đêm - sập cửa”( ẩn dụ, nhân hóa)
tạo nên vẻ đẹp kì vĩ, rực rỡ, tráng lệ
Sự kết hợp “câu hát’, ‘căng buồm” , “gió khơi” và “hát rằng” tạo nên hình ảnh như thế nào? Thực chất thì người đánh cá có hát không?
-“Đoàn thuyền- lại” tiếp tục công việc thường ngày “ra khơi” như đang ở trong ngôi nhà của mình với tinh thần phấn chấn, hăng say “câu hát căng buồm”, “hát rằng”....
=>Vũ trụ dần khép lại chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi còn con người bắt đầu một ngày lao động mới với khát vọng chinh phục biển cả.
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
I. Giới thiệu:
II. Đọc – Hiểu văn bản:
1.Đọc.
2. Phân tích:
a. Cảnh đoàn thuyền ra khơi:
b. Cảnh đánh bắt cá trên biển đêm: (K 3,4,5,6)
Cảnh biển về đêm được nhà thơ tả với những đối tượng nào?
Hình ảnh con thuyền nhỏ bé giữa biển cả bao la trong đêm tối được gợi lên qua cảm hứng lãng mạn của nhà thơ như thế nào?
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.
- Hình ảnh con thuyền: đặt trong mối quan hệ với “gió, trăng , mây , biển” ( ẩn dụ, nhân quá, nói quá) đã sánh ngang tầm vũ trụ trở nên khổng lồ , kì vĩ.
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
I. Giới thiệu:
II. Đọc – Hiểu văn bản:
1.Đọc.
2. Phân tích:
a. Cảnh đoàn thuyền ra khơi:
b. Cảnh đánh bắt cá trên biển đêm: (K 3,4,5,6)
Cảnh biển về đêm được nhà thơ tả với những đối tượng nào?
Vẻ đẹp của biển còn được tạo bởi vẻ đẹp của các loài cá.Các loài cá được vẽ ra với vẻ đẹp thế nào dưới ánh trăng sao của biển về đêm?
Cá nhụ cá chim cùng cá đé,
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe,
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.
- Hình ảnh con thuyền: đặt trong mối quan hệ với “gió, trăng , mây , biển” ( ẩn dụ, nhân quá, nói quá) đã sánh ngang tầm vũ trụ trở nên khổng lồ , hòa nhập vào thiên nhiên.
- Hình ảnh biển cá: cá nhụ, cá chim, cá đé, cá song... ( liệt kê, nhân hóa, ẩn dụ) tạo nên bức tranh về biển đêm lung linh huyền ảo, đầy màu sắc.
Ẩn dụ
Nhân hóa
Liệt kê
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
Biển ta giàu và đẹp như thế nhưng hiện nay môi trường biển ở nước ta như thế nào? Theo em ta phải làm gì để bảo vệ môi trường biển cũng như các nguồn lợi thủy hải sản từ biển?
Cá chết do ô nhiễm môi trường biển
Rừng ngập mặn bị t�n phá
Ô nhiễm môi trường du lịch
Dầu loang ở vùng biển Việt Nam
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
I. Giới thiệu:
II. Đọc – Hiểu văn bản:
1.Đọc.
2. Phân tích:
a. Cảnh đoàn thuyền ra khơi:
b. Cảnh đánh bắt cá trên biển đêm: (K 3,4,5,6)
- Hình ảnh con thuyền:
- Hình ảnh biển cá:
- Hình ảnh người lao động trên biển:
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
Từ hai câu thơ “ Ra đậu ..... lưới vây giăng” em hình dung ra ngư dân đi biển cần có tính cách gì ?
+ Phải kì công, táo bạo và quyết đoán khi “dò bụng biển” để tìm luồng cá.
+ Luôn lạc quan trong công việc “hát – gọi cá” và đầy ân tình với mẹ thiên nhiên.
Em hiểu gì về tâm tình của người lao động qua khổ thơ trên?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
I. Giới thiệu:
II. Đọc – Hiểu văn bản:
1.Đọc.
2. Phân tích:
a. Cảnh đoàn thuyền ra khơi:
b. Cảnh đánh bắt cá trên biển đêm: (K 3,4,5,6)
- Hình ảnh con thuyền:
- Hình ảnh biển cá:
- Hình ảnh người lao động trên biển:
Công việc kéo lưới được miêu tả thế nào qua đoạn thơ trên?
+ Phải kì công, táo bạo và quyết đoán khi “dò bụng biển” để tìm luồng cá.
+ Luôn lạc quan trong công việc “hát – gọi cá” và đầy ân tình với mẹ thiên nhiên.
Để viết được những dòng thơ mới lạ sinh động đầy màu sắc ấy nhà thơ đã phải vận dụng những năng lực nghệ thuật nào?
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.
Vẫy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng
+ Làm công việc nặng nhọc “kéo xoăn tay” (tả thực, từ gợi hình) nhưng rất khẩn trương “kịp trời sáng”.
=> Bút pháp lãng mạn, sức tưởng tượng phong phú
Từ bức tranh về cảnh lao động trên biển, tác giả thể hiện cách nhìn như thế nào về mối quan hệ của thiên nhiên và con người??
thể hiện niềm say sưa hòa hợp,chinh phục thiên nhiên bằng chính sức lao động của con người.
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
I. Giới thiệu:
II. Đọc – Hiểu văn bản:
1.Đọc.
2. Phân tích:
a. Cảnh đoàn thuyền ra khơi:
b. Cảnh đánh bắt cá trên biển đêm: (K 3,4,5,6)
- Hình ảnh con thuyền:
- Hình ảnh biển cá:
- Hình ảnh người lao động trên biển:
Thời gian trở về là lúc nào? Không gian lúc đó ra sao?
Câu thơ “Câu hát ....gió khơi” có điểm gì khác với câu thơ “Câu hát...gió khơi” ở khổ 1? Sự khác nhau đó có ý nghĩa gì? Tác dụng của việc lặp lại câu thơ là gì?
b. Cảnh đoàn thuyền trở về: (Khổ cuối)

Câu hát căng buồm với gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới,
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
Hòn Gai, 4- 10-1958
với
- Bình minh ngày sau với hình ảnh “mặt trời đội biển” ( nhân hóa) rực rỡ.
Hình ảnh “đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời” sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Cảnh tượng gợi lên cuộc sống lao động thế nào?
- Thuyền đầy cá “chạy đua cùng mặt trời” (nhân hóa) khẩn trương , khí thế, tràn đầy niềm vui.
=> Niềm vui thắng lợi của con người làm chủ thiên nhiên, làm chủ cuộc đời.
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
I. Giới thiệu:
II. Đọc – Hiểu văn bản:
III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
Khái quát thành công về nghệ thuật của bài thơ?
- Sử dụng bút pháp lãng mạn.
- Các biện pháp nghệ thuật đối lập, so sánh, nhân hóa, phóng đại.
- Ngôn ngữ thơ giàu hình ảnh, nhạc điệu, gợi liên tưởng
2. Nội dung:
Bài thơ đã thành công về nội dung gì?
Hình ảnh đoàn thuyền đánh cá cùng vẻ đẹp của thiên nhiên và người lao động
Tạo sao nói bài thơ là khúc tráng ca về người lao động?
-Lặp lại từ hát bốn lần ( K 1,2,5,7)
-Giọng vui tươi, nhịp nhanh để ngợi ca
-Gieo vần linh hoạt tạo sự vang xa, bay bổng
-Giàu màu sắc lãng mạn về thiên nhiên và con người
Bài thơ đã gởi thông điệp gì đến với bạn đọc?
3. Ý nghĩa:
Tình yêu quê hương đất nước, con người lao động và lòng tin yêu cuộc sống.
Kiểm ngư VN chung sức bảo vệ biển đảo
Nhà giàn DK1 trên biển
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ ---- Huy Cận ----
Thiên nhiên
Hoàng hôn
Đêm trăng
Bình minh
Con người
Ra khơi
Đánh bắt cá
Trở về
theo chuyến hành trình trên biển
theo trình tự thời gian
Hướng dẫn về nhà
*Bài cũ: - Học thuộc lòng bài thơ.
- Học nội dung đã phân tích.
* Bài mới: “Bếp lửa”.
- Ý nghĩa của hình ảnh bếp lửa
- Hình ảnh người bà trong lòng cháu
- tình cảm của cháu với bà