CHƯƠNG I: CƠ HỌC
GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH MÔN
VẬT LÍ LỚP 8
CHƯƠNG II: NHIỆT HỌC
Tiết 1. Bài 1. CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC
Mặt Trời mọc ở đằng Đông, lặn ở đằng Tây.
Như vậy có phải là Mặt Trời chuyển động còn Trái Đất đứng yên không?
Tây
Đông
I/Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
C1: Làm thế nào để nhận biết một ôtô trên đường, một chiếc thuyền trên sông, một đám mây trên trời… đang chuyển động hay đứng yên?
Có nhiều cách khác nhau, có thể so sánh vị trí của ô tô, thuyền, đám mây với vật nào đó đứng yên bên đường, bờ sông…
Trong vật lý, để nhận biết một vật chuyển động hay đứng yên ta căn cứ vào vị trí của vật đó so với vật khác được chọn làm mốc (vật mốc).
Có thể chọn một vật bất kì làm vật mốc.
Khi vị trí của vật so với vật mốc thay đổi theo thời gian thì ta nói vật chuyển động so với vật mốc.
=> Chuyển động này gọi là chuyển động cơ học (gọi tắt là chuyển động).
I/Làm thế nào để biết một vật chuyển động hay đứng yên?
Khi vị trí của vật so với vật mốc thay đổi theo thời gian thì ta nói vật chuyển động so với vật mốc. Chuyển động này gọi là chuyển động cơ học (gọi tắt là chuyển động).
Trong tình huống sau vật nào chuyển động so với vật nào (nói rõ vật được chọn làm mốc) ?
Con ngựa chuyển động so với cây
(Cây được chọn làm mốc).
Nếu lấy con ngựa làm mốc thì cây có được coi là chuyển động không ? Tại sao ?
Nếu lấy con ngựa làm mốc
=> thì cây được coi là chuyển động so với con ngựa (vì vị trí của cây so với con ngựa thay đổi theo thời gian).
-Khi vật không thay đổi vị trí đối với một vật khác được chọn
làm mốc thì được gọi là đứng yên.
Ví dụ: Người ngồi trên thuyền đang trôi theo dòng nước, và vị trí của người đó ở trên thuyền không đổi nên so với thuyền thì người ở trạng thái đứng yên.
C2. Hãy tìm ví dụ về chuyển động cơ học, trong đó chỉ rõ vật được chọn làm mốc.
C3. Khi nào một vật được coi là đứng yên? Hãy tìm ví dụ về vật đứng yên, trong đó chỉ rõ vật được chọn làm mốc.
II / Tính tương đối của chuyển động và đứng yên
Hành khách ngồi trên một toa tàu đang rời khỏi nhà ga (H.1.2)
C4: So với nhà ga thì hành khách chuyển động hay đứng yên?
C4: So với nhà ga thì hành khách đang chuyển động vì vị trí của khách so với nhà ga là thay đổi( mỗi lúc càng xa dần).
C4: So với nhà ga thì hành khách chuyển động hay đứng yên? Tại sao?
DU?NG S? 3
C5: So với toa tàu thì hành khách đứng yên vì vị trí của khách không thay đổi so với toa tàu.
C5: So với toa tàu thì hành khách chuyển động hay đứng yên? Tại sao?
ĐƯỜNG SỐ 3
Chuyển động hay đứng yên có tính tương đối
C6: Hãy dựa vào các câu trả lời trên để tìm ra từ thích hợp cho các chỗ trống của câu nhận xét sau đây:
đối với vật này
đứng yên
Một vật có thể là chuyển động …………………. nhưng lại là …………………. đối với vật khác
DU?NG S? 3
C7. Hãy tìm ra ví dụ để minh họa cho nhận xét trên.
Ví dụ1: Hành khách chuyển động so với nhà ga nhưng đứng yên so với tàu.
Ví dụ 2: Người đi xe đạp, so với cây bên đường thì người đó chuyển động nhưng so với xe đạp thì người đó đứng yên.
Mặt Trời mọc ở đằng Đông, lặn ở đằng Tây. Có phải là Mặt Trời chuyển động còn Trái Đất đứng yên không?
Mặt trời thay đổi vị trí so với một điểm mốc gắn với Trái Đất (núi, cây cối…), vì vậy có thể coi Mặt Trời chuyển động khi lấy mốc là Trái Đất.
Tr? l?i:
III) Một số chuyển động thường gặp
Các dạng chuyển động cơ học thường gặp là chuyển động thẳng, chuyển động cong và chuyển động tròn.
Chuyển động tròn là một dạng chuyển động cong đặc biệt.
Hãy cho biết dạng chuyển động của một số vật sau:
Máy bay
Đầu kim dây đồng hồ
chuyển động thẳng
Chuyển động tròn
C9: Hãy tìm thêm ví dụ về chuyển động thẳng, chuyển động cong, chuyển động tròn thường gặp trong đời sống?
Quả bóng bàn
Chuyển động cong
Trái Đất quay quanh mặt trời
C10 : Mỗi vật trong hình 1.4 chuyển động so với vật nào, đứng yên so với vật nào?
chuyển động
chuyển động
chuyển động
chuyển động
chuyển động
chuyển động
đứng yên
đứng yên
đứng yên
đứng yên
chuyển động
chuyển động
Ô tô
Người lái xe
Người bên đường
Cây cột điện
IV / Vận dụng :
C11: Có người nói: "Khi khoảng cách từ vật tới vật mốc không thay đổi thì vật đứng yên so với vật mốc". Theo em, nói như thế có phải lúc nào cũng đúng không? Hãy tìm ví dụ minh họa cho lập luận của mình
Trả lời: Khoảng cách từ vật tới vật mốc không thay đổi thì vật đứng yên, nói như vậy không phải lúc nào cũng đúng. Có trường hợp sai, ví dụ vật chuyển động tròn quanh vật mốc.
? Chuyển động tròn của đầu kim đồng hồ
Bài học cần ghi nhớ những nội dung nào?
GHI NHỚ
Sự thay đổi vị trí của một vật theo thời gian so với vật khác gọi là chuyển động cơ học.
Chuyển động và đứng yên có tính tương đối tuỳ thuộc vào vật được chọn làm mốc. Người ta thường chọn những vật gắn với Trái Đất làm vật mốc.
Các dạng chuyển động cơ học thường gặp là chuyển động thẳng, chuyển động cong.
Dặn dò
Học bài và làm lại các câu C1->C11 vào vở bài tập
Đọc thêm mục: “ Có thể em chưa biết”
Chú ý: khi nói một vật chuyển động hay đứng yên phải chỉ rõ vật chọn làm mốc.
Làm các bài 1.11.5, 1.7, 1.11 trong SBT
Chuẩn bị bài mới “ Vận tốc “
Xin chân thành cảm ơn