TRƯỜNG THCS BÌNH MỸ


NGỮ VĂN 7


GIÁO VIÊN : PHAN TẤN QUAN
TIẾT 41, 42
CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ, MIÊU TẢ
TRONG VĂN BIỂU CẢM
I/ Tự sự, miêu tả trong bài văn biểu cảm :
1/ Chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả trong bài Bài ca nhà tranh bị gió thu phá và nêu ý nghĩa của chúng đối với bài thơ :



I/ Tự sự, miêu tả trong bài văn biểu cảm :
1/ Chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả trong bài Bài ca nhà tranh bị gió thu phá và nêu ý nghĩa của chúng đối với bài thơ :
- Phần một : tự sự ( 2 câu đầu )
miêu tả ( 3 câu sau)
 có vai trò tạo bối cảnh chung.
- Phần hai : tự sự kết hợp biểu cảm
 kể việc lũ trẻ cướp tranh, thể hiện sự uất ức vì già yếu không làm gì được.




- Phần ba : miêu tả kết hợp biểu cảm
 tả cảnh mưa dột, con quậy phá, xã hội loạn lạc, buồn không ngủ được.
- Phần bốn : biểu cảm trực tiếp
 tình cảm cao thượng, vị tha sáng ngời.
2/ Đoạn văn của Duy Khán :
Em hãy chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả trong đoạn văn và cảm nghĩ của tác giả. Nếu không có yếu tố tự sự và miêu tả thì yếu tố biểu cảm có thể bộc lộ được hay
không ?

2/ Đoạn văn của Duy Khán :
Em hãy chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả trong đoạn văn và cảm nghĩ của tác giả. Nếu không có yếu tố tự sự và miêu tả thì yếu tố biểu cảm có thể bộc lộ được hay
không ?

a/ Tự sự : kể chuyện bố ngâm chân nước muối, bố đi sớm về khuya.
Miêu tả : tả bàn chân bố.
 cảm nghĩ : cảm xúc thương bố ở cuối bài.
b/ Niềm hồi tưởng đã chi phối việc tự sự và miêu tả - không phải tự sự và miêu tả trực tiếp, góp phần khêu gợi cảm xúc cho người đọc.
Đoạn văn trên miêu tả, tự sự trong niềm hồi tưởng. Hãy cho biết tình cảm
chi phối tự sự và miêu tả thế nào?
I/ Tự sự, miêu tả trong bài văn biểu cảm :


III/ GHI NHỚ
SGK/138
II/ Luyện tập :
1/ Kể lại nội dung bài Bài ca nhà tranh bị gió thu phá của Đỗ Phủ bằng bài văn xuôi biểu cảm :

Tháng tám, gió thu rất mạnh đã cuốn mất ba lớp nhà tranh của ta. Tranh bay rải rác khắp nơi. Trẻ con thấy ta già yếu tranh nhau giựt đi mất. Thân ta yếu đuối la không được ra về mà lòng ấm ức. Đêm đến trời chuyển mưa mù mịt, nhà dột nát, ta thức mà chịu khổ. Ước gì có nhà rộng muôn ngàn gian che chở cho người nghèo, dù ta chết rét cũng được. Than ôi ! biết bao giờ nhà ấy mới có được.
2/ Tìm hiểu bài văn xuôi biểu cảm Kẹo mầm :
- Tự sự : việc đổi tóc lấy kẹo mầm.
- Miêu tả : mẹ ngồi chải tóc.
 Biểu cảm : lòng nhớ thương mẹ.
Trên cơ sở đó, HS viết một bài văn xuôi biểu cảm có kết hợp các yếu tố tự sự, miêu tả.
Mẹ tôi đã khuất xa, chị gái tôi cũng đi lấy chồng. Giờ đây, trước hiên nhà thân thuộc, nghe tiếng rao vang xa ngoài phía cổng “Ai đổi kẹo”, trong lòng tôi bỗng trào dâng những kí ức tuổi thơ ngọt ngào với món quà ngọt thơm dòng sữa gạo “kẹo mầm”.
    Nỗi buồn lặng lẽ ấy đưa tôi trở về ngày mẹ còn sống. Tôi còn nhớ như in hình ảnh mẹ ngồi gỡ tóc bằng cái lược thưa gỗ vàng. Đầu mẹ nghiêng nghiêng, sóng tóc đổ dài một bên vai, tay cầm lược chải dọc theo mái tóc, mềm mại như múa, thỉnh

thoảng mẹ dừng lại vuốt những sợi tóc rụng theo lược, vo thành nắm nhỏ, giắt nó lên mái hiên nhà. Rồi chị tôi khi lớn lên, mái tóc cũng dài như mẹ, cũng lại chải đầu gỡ tóc rối, vo lại và giắt lên mái hiên nhà.
      Lúc bấy giờ tôi còn là một cậu bé học cấp I, cứ tan học là đeo vội cái cặp sách ba chân bốn cẳng chạy về nhà. Thỉnh thoảng trên đường về, tô thấy bà cụ quẩy đôi quang thúng đi đổi kẹo lấy đồng nát, vỏ chai, lông vịt, tóc rối,... Gọi là kẹo, nhưng thực chất chỉ là mạch nha làm bằng mầm cây mạ, không có đường mật gì.



  Nghe tiếng rao của bà đổi kẹo, bọn trẻ con chúng tôi dỏng tai lên nghe và vội vàng về nhà bắc cái ghế đẩu trèo lên, đưa tay lên mái nhà moi ra những búi tóc rối mang đi đổi kẹo. Bà lấy nồi kẹo mầm ra và một nắm que tăm để lên mẹt. Đôi tay bà nhanh thoăn thoắt, tay trái cầm que tăm còn tay phải  bà véo kẹo, kéo dài sợi kẹo từ trong nồi ra. Những sợi kẹo xù trên đầu que tăm như một bối bòng bong. Đặt cái kẹo tròn vo, lồng phồng lên lưỡi, lần nào tôi cũng cảm nhận được mùi thơm mát và ngọt lịm của kẹo mầm.
      Quê hương tôi giờ đây đã thay đổi rất nhiều, trẻ con cũng không còn mong ngóng những tiếng rao đổi kẹo, đổi kem. Nhưng mỗi khi nghe tiếng rao lanh lảnh ngoài ngõ: “Quạt điện, bàn là, ti vi, tủ lạnh hỏng ba... án”, tôi lại nhớ về những sợi kẹo vàng óng cuộn tròn trên que tăm, dịu ngọt, mát lành trên đầu lưỡi, thứ kẹo gắn liền tuổi thơ tôi đơn sơ mà ấm áp với làng quê yên ả, với mái tóc và vòng tay che chở của mẹ.



     Quê hương tôi giờ đây đã thay đổi rất nhiều, trẻ con cũng không còn mong ngóng những tiếng rao đổi kẹo. Nhưng mỗi khi nghe tiếng rao lanh lảnh ngoài ngõ: “Quạt điện, bàn là, ti vi, tủ lạnh hỏng bán không ?”, tôi lại nhớ về những sợi kẹo vàng óng cuộn tròn trên que tăm, dịu ngọt, mát lành trên đầu lưỡi, thứ kẹo gắn liền tuổi thơ tôi đơn sơ mà ấm áp với làng quê yên ả, với mái tóc và vòng tay che chở của mẹ.



GIAO NHIỆM VỤ
Tiết 43 : Luyện nói văn biểu cảm về sự vật, con người.
Các nhóm chuẩn bị ở nhà theo các đề SGK/129 - 130
XIN CHÀO TẠM BIỆT