Bài 4: Hoạt động sản xuất của người dân ở Tây Nguyên (tiết 1)
(Sách HDH Lịch sử-Địa lí 4 tập 1 – trang 74)
Địa lí
Giáo viên: Bùi Thị Hiền Dựu
Trường Tiểu học xã Yên Nam – thị xã Duy Tiên – tỉnh Hà Nam
KHỞI ĐỘNG
GIẢI CỨU
RỪNG XANH
POW!
Bài mới
Bài 4: Hoạt động sản xuất của người dân ở Tây Nguyên (tiết 1)
(Sách HDH Lịch sử-Địa lí 4 tập 1 – trang 74)
Địa lí
KHÁM PHÁ
1. ĐỌC BẢNG THÔNG TIN VÀ TRẢ LỜI CÂU HỎI
+ Kể tên một số hoạt động sản xuất của người dân ở Tây Nguyên?
+ Giải thích vì sao Tây Nguyên lại có những hoạt động sản xuất này.
+ Kể tên một số hoạt động sản xuất của người dân ở Tây Nguyên?
- Một số hoạt động của người dân ở Tây Nguyên là: trồng cây công nghiệp lâu năm, chăn nuôi trâu, bò, khai thác sức nước làm thủy điện, khai thác rừng…
+ Giải thích vì sao Tây Nguyên lại có những hoạt động sản xuất này?
Nguyên nhân có những hoạt động sản xuất này vì Tây Nguyên có đất bazan tơi xốp, phì nhiêu, có đồng cỏ xanh tốt, có các dòng sông chảy với độ cao, rừng lại có nhiều sản vật, nhất là gỗ và các loại thú quý…
Xưa kia nơi này có núi lửa hoạt động. Đó là hiện tượng vật chất nóng chảy, từ lòng đất phun trào ra ngoài (gọi là dung nham) nguội dần, đông cứng lại thành đá ba dan.
Trải qua hàng triệu năm, dưới tác dụng của nắng mưa, lớp đá ba dan trên mặt vụn bở tạo thành đất đỏ ba dan. Loại đất này phì nhiêu, rất phù hợp trồng cây công nghiệp.
Tây Nguyên có các dòng sông chảy với độ cao khác nhau nên lòng sông có nhiều thác ghềnh phù hợp xây dựng nhà máy thủy điện.
Rừng ở Tây Nguyên có nhiều sản vật, nhất là gỗ và các loại thú quý…
2. Quan sát lược đồ và trả lời
Hình 1. Lược đồ một số cây trồng và vật nuôi chính ở Tây Nguyên

a) Quan sát hình 1, kể tên một số cây trồng và vật nuôi chính ở Tây Nguyên.

Một số cây trồng chính ở Tây Nguyên là: cà phê, cao su, hồ tiêu, chè, …
Một số vật nuôi chính ở Tây Nguyên là: bò, trâu, voi.
Trả lời
Hình 2. Lược đồ các sông chính ở Tây Nguyên
b) Quan sát hình 2 và hoàn thành phiếu học tập sau:
2. Sông Xê Pôk
Cao nguyên Đăk Lăk
Sông Mê Công
Sông Xê Xan
Sông Xê Pôk
3. Khám phá về nghề trồng cà phê và nuôi voi
 b. Nói điều em hiểu về cà phê Buôn Ma Thuột
 c. Khí hậu có ảnh hưởng như thế nào đến việc trồng cây công nghiệp ở Tây Nguyên?
  Tây Nguyên là nơi trồng nhiều cà phê nhất nước ta. Cà phê Buôn Ma Thuột thơm ngon, nổi tiếng không chỉ ở trong nước mà còn ở nước ngoài.
Vào mùa khô, khi nắng nóng kéo dài, nhiều nơi thiếu nước trầm trọng. Vì vậy, người dân phải dung máy bơm hút nước ngầm lên để tưới cho cây.
 Hình 3: Chăm sóc cà phê
 a. Quan sát và đọc thông tin trong hình 3
b. Cà phê Buôn Ma Thuột hay cà phê Ban mê là một trong những thương hiệu nổi tiếng của cà phê Việt Nam được trồng trên cao nguyên Buôn Ma Thuột, một cao nguyên thuộc vùng Tây Nguyên Việt Nam. Cà phê ở đây luôn được đánh giá là có chất lượng cao nhất và có hương vị đặc trưng nhất được giới hâm mộ và các nhà rang xay cà phê đánh giá cao.
Từ đó, Buôn Ma Thuột hay được ví như một "thủ phủ cà phê". Cây cà phê chiếm giữ một vị trí độc tôn, không loại cây trồng nào sánh được trên cao nguyên đất đỏ bazan này.
Cà phê Buôn Ma Thuột thơm ngon, nổi tiếng không chỉ ở trong nước mà còn ở nước ngoài.
c. Khí hậu ở Tây Nguyên có ảnh hưởng đến việc trồng cây công nghiệp, nhất là vào mùa khô, khi nắng nóng kéo dài, ở đây thiếu nước trầm trọng nên người dân phải dùng máy bơm để hút nước ngầm lên tưới cho cây.
  d. Quan sát hình 4 và cho biết ở Tây Nguyên, voi được nuôi để làm gì.
  Hình 4: Đàn voi ở Buôn Đôn
Nuôi và thuần dưỡng voi là một nghề truyền thống ở Tây Nguyên. Ở đây , voi được nuôi để chuyên chở người, hàng hoá và phục vụ du lịch.
4. Liên hệ thực tế
a. Kể về một nhà máy thủy điện mà em biết (tên nhà máy và nhà máy đó được xây dựng trên sông nào)
   
b. Hãy chỉ và nêu tên nhà máy thủy điện được thể hiện trên lược đồ hình 2. Những nhà máy thủy điện đó nằm trên sông nào?
  
Hình 2. Lược đồ các sông chính ở Tây Nguyên
 - Thủy điện Y-a-ly xây dựng trên sông Xê-xan và thủy điện Đrây-hling xây dựng trên sông Xrê Pôk
Thủy điện Y-a-ly
Thủy điện Đrây-hling
     c. Quan sát và đọc thông tin trong hình 5, cho biết người dân đã làm gì để khai thác sức nước.
     Người dân đã đắp đập, ngăn sông tạo thành hồ lớn và dung nước chảy từ trên cao xuống để chạy tua bin sản xuất ra điện.
Các hồ chứa này còn có tác dụng giữ nước, hạn chế những cơn lũ thất thường.
Người dân Tây Nguyên đã đắp đập, ngăn sông tạo thành hồ lớn và dùng sức nước chảy từ trên cao xuống để chạy tua-bin sản xuất ra điện.
5. Tìm hiểu về rừng và khai thác rừng
b. Chọn và sắp xếp các ý sau vào hai cột của bảng cho phù hợp
(Xuất hiện ở nơi mùa khô kéo dài; Xuất hiện ở nơi có lượng mưa nhiều; Rừng rậm rạp; Rừng thưa; Một loại cây; Nhiều loại cây với nhiều tầng; Rừng rụng lá mùa khô; Xanh quanh năm).
a. Quan sát kĩ hình 6 và 7.
c) Rừng đem lại lợi ích gì cho người dân?
- Rừng có vai trò rất quan trọng đối với cuộc sống của con người cũng như môi trường:
+ Cung cấp nguồn gỗ, củi, …
+ Điều hòa, tạo ra oxy, điều hòa nước
+ Là nơi cư trú động thực vật và tàng trữ các nguồn gen quý hiếm
+ Bảo vệ và ngăn chặn gió bão, chống xói mòn đất
+ Đảm bảo cho sự sống, bảo vệ sức khỏe của con người…
+ Nếu rừng bị tàn phá thì điều gì sẽ xảy ra?
Trả lời
Rừng bị tàn phá
Lũ lụt, hạn hán xảy ra
Đất bị sói mòn, sạt lở
Động vật có nguy cơ tuyệt chủng
+ Chúng ta cần làm gì để bảo vệ rừng?
Cần khai thác rừng một cách hợp lí
Tích cực trồng cây gây rừng
Cần phủ xanh đất trống, đồi trọc
Trên các cao nguyên ở Tây Nguyên có những vùng đất ba dan rộng lớn, được khai thác để trồng cây công nghiệp lâu năm và có nhiều đồng cỏ thuận lợi cho việc chăn gia súc lớn.
Ở Tây Nguyên sông thường nhiều thác ghềnh, là điều kiện thuận lợi cho việc sử dụng nước làm thủy điện. Rừng ở Tây Nguyên có nhiều lâm sản quý, nhất là gỗ.
ĐỊA LÍ:
HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT CỦA NGƯỜI DÂN Ở TÂY NGUYÊN (Tiết 1)
GHI NHỚ:
6. Đọc và ghi vào vở.
Chào tạm biệt các em !