BÀI 20
TẠO GIỐNG NHỜ CÔNG NGHỆ GEN
II. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN TRONG TẠO GIỐNG BIẾN ĐỔI GEN.
TỔ 4
1. Khái niệm sinh vật biến đổi gen
- Khái niệm: Là sinh vật mà hệ gen của nó đã được con người làm biến đổi cho phù hợp với lợi ích của mình.
Các cách làm biến đổi hệ gen của sinh vật: 3 cách
+ Đưa thêm một gen lạ vào hệ gen
+ Làm biến đổi một gen đã có sẵn trong hệ gen.
+ Loại bỏ hoặc làm bất hoạt một gen nào đó trong hệ gen
Tạo sinh vật chuyển gen.
2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen
Tạo động vật chuyển gen
Tạo giống cây trồng biến đổi gen
Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen
a. Tạo động vật chuyển gen
Thành tựu
- Tạo nên giống mới tạo thịt, trứng, sữa,... cho năng suất và chất lượng cao hơn.
Tạo sinh vật biến đổi gen dùng trong ngành công nghiệp dược phẩm .
+Gà mang gen tạo thuốc trị ung thư trong trứng.
Tạo chuột bạch chuyển gen có gen hoocmon sinh trưởng của chuột cống…
Tạo cừ biến đổi gen sãn xuất protein người trong sữa..

Sơ đồ sx protein thông qua tuyến sữa của cừu
Cách tiến hành:
-Lấy trứng ra khỏi con cái, rồi cho thụ tinh trong ống nghiệm tạo thành hợp tử.

-Tiêm gen cần chuyển( AND tái tổ hợp) vào hợp tử ,hợp tử phát triển thành phôi.

-Cấy phôi chuyển gen vào tử cung con vật khác.

- Mang thai và sinh ra một con vật chuyển gen bình thường.
a. Tạo động vật chuyển gen
ADN tái tổ hợp
Cừu chuyển gen
Thành tựu
a. Tạo động vật chuyển gen
Chuột nhắt chứa gen hoocmon sinh trưởng của chuột cống (bên phải )
Động vật chuyển gen phát huỳnh quang
Dê chuyển gen cho sữa có prôtêin của tơ nhện . Người ta kéo tơ nhện từ sữa này để sx ra áo chống đạn .
Động vật lấy thịt biến đổi gen: tăng lượng hooc môn tăng tưởng làm cho thể trọng và tỉ lệ nạc, mỡ tăng.
Lợn siêu nạc
Cá hồi kích thước lớn
b. Tạo giống cây trồng biến đổi gen
Thành tựu
Tạo giống cây trồng kháng sâu hại.
+ chuyển gen trừ sâu từ vi khuẩn vào cây bông tạo giống bông kháng sâu bệnh…
Tạo giống cây chuyển gen có đặc tính quý.
+ tạo giống lúa vàng có khả năng tổng hợp β- caroten trong hạt...
Tạo giống cây biến đổi gen có sản phẩm được bảo quản tốt hơn.
+ Bất hoạt gen chín quả ở cà chua , chuyển gen kháng virut thối củ vào khoai tây…
Thành tựu
b. Tạo giống cây trồng biến đổi gen
Cung cấp nguồn nguyên liệu tổng hợp Vitamin A, phòng bệnh thiếu Vitamin A.
Cây bông được chuyển gen trừ sâu từ vi khuẩn giúp kháng sâu hại ( bên phải) và cây gen đối chứng ( bên trái)
Cây đu đủ được chuyển gen kháng bệnh virut
Cây đối chứng
Cà chua chuyển gen kháng sinh vật ký sinh (bên phải)
và cà chua đối chứng (bên trái)
Chuyển gen kháng virut thối vào củ khoai tây, làm giảm quá trình gây thối củ
Cà chua chuyển gen chậm chín và kháng vi rút
Chuyển gen kéo dài thời gian chín và kháng virut vào cây cà chua
Cây đậu tương chuyển gen kháng sâu và thay đổi thành phần axit béo
c. Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen
Thành tựu
Tạo ra các dòng vi khuẩn mang gen của các lòai khác. Ví dụ:
+ Vi khuẩn mang gen sản xuất Insulin người.
+ Vi khuẩn làm sạch môi trường phân hủy rác thải, vết dầu loang
- Vi khuẩn Ecoli tạo ra dòng vi khuẩn mang gen của loài khác như gen insulin của người.
- Vi khuẩn nhanh chóng sản sinh ra một lượng insulin làm thuốc chữa bệnh tiểu đường...
c. Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen
Biến đổi gen của một loài vi sinh vật thuộc họ vi khuẩn Cyanobacteria tiêu thụ CO2 để sản xuất nhiên liệu (xăng sinh học)


Tạo ra dòng vi khuẩn có khả năng phân hủy rác thải, dầu loang.
Tạo ra dòng vi khuẩn E. Coli sản xuất hoóc môn somatostatin.