CHÀO MỪNG
QUÝ THẦY CÔ
VÀ CÁC EM HỌC SINH
Trong một bài văn biểu cảm, có phải tất cả các nội dung đều là biểu cảm hay không?
CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ
MIÊU TẢ TRONG VĂN BIỂU CẢM
Tập làm văn
Tiết 42
I. TÌM HIỂU BÀI
TỰ SỰ VÀ MIÊU TẢ TRONG VĂN BIỂU CẢM
1. Ví dụ 1
Tìm yếu tố tự sự và miêu tả trong bài thơ sau
Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
Yếu tố miêu tả: + Âm thanh: tiếng suối
+ Cảnh vật: trăng, hoa, cây cổ thụ
Yếu tố tự sự: Kể về một người chưa ngủ
 Tác dụng: Gợi vẻ đẹp của đêm trăng và cảm xúc của Bác trong đêm trăng: tình yêu thiên nhiên với niềm yêu nước, thương dân sâu sắc, tha thiết
2. Ví dụ 2: Tuổi thơ im lặng của Duy Khán
Em hãy chỉ ra các yếu tố miêu tả, tự sự và biểu cảm của tác giả trong đoạn văn?
- Miêu tả: Tả bàn chân của bố: Những ngón chân khum khum, gan bàn chân bao giờ cũng xám xịt và lỗ rỗ, bao giờ cũng khuyết một miếng, không đầy đặn như gan bàn chân người khác, mu bàn chân mốc trắng, bong ra từng bãi, lại có nốt lấm tấm.
Tự sự:
+ Đêm nào bố cũng ngâm nước nóng…..không tài nào xoa bóp khỏi.
+ Kể về cuộc đời của người cha đi làm ăn vất vả bằng đôi bàn chân ấy
Biểu cảm: Tình thương đối với người bố: “Bố ơi!...đã thành bệnh”.
TRAO ĐỔI TRẢ LỜI CÂU HỎI:
1. Nếu không có các yếu tố tự sự, miêu tả trong đoạn văn trích: “Tuổi thơ im lặng” của Duy Khán thì yếu tố biểu cảm có thể bộc lộ được hay không? Vì sao
2. Vậy việc sử dụng yếu tố tự sự và miêu tả trong văn bản biểu cảm nhằm mục đích gì?

- Tự sự và miêu tả ở đây nhằm khêu gợi cảm xúc, do cảm xúc chi phối chứ không nhằm mục đích kể chuyện, miêu tả đầy đủ sự việc, phong cảnh .
- Nếu không có các yếu tố tự sự, miêu tả trong đoạn văn thì yếu tố biểu cảm không thể bộc lộ được vì không có đối tượng để người viết gửi gắm cảm xúc.
II. GHI NHỚ/SGK/138
III. LUYỆN TẬP
Bài tập 1
Phân tích vai trò của yếu tố tự sự và miêu tả trong đoạn thơ sau:
“Mình về với Bác đường xuôi
Thưa giùm Việt Bắc không nguôi nhớ Người
Nhớ ông Cụ mắt sáng ngời
Áo nâu túi vải đẹp tươi lạ thường!
Nhớ Người những sớm tinh sương
Ung dung yên ngựa trên đường suối reo
Nhớ chân Người bước lên đèo
Người đi rừng núi trông theo bóng Người..”
Tự sự: cuộc sống của Người
Những sáng tinh sương cưỡi ngựa
Ung dung yên ngựa trên đường suối reo
Nhớ chân Người bước lên đèo
Người đi rừng núi trông theo bóng Người..”
Miêu tả: Ông cụ: đôi mắt sáng ngời, áo nâu, túi vải…
 Hình ảnh Bác trở nên giản dị, gần gũi, đẹp rạng ngời và tấm lòng thành kính yêu thương của mọi người với Bác
Bài tập 2
Dựa vào văn bản “ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê” Kể lại nội dung bài thơ bằng một đoạn văn xuôi biểu cảm
Khi đi trẻ, lúc về già
Giọng quê không đổi sương pha mái đầu
Gặp nhau mà chẳng biết nhau
Trẻ cười hỏi: “Khách từ đâu đến làng?”.
* Gợi ý :
- Tác giả ra đi khi nào?
- Khi trở về tác giả thay đổi gì ?
- Có ai nhận ra tác giả không ?
Hướng dẫn tự học
Làm bài tập 2 (SGK –tr138 + 139)
Chuẩn bị bài mới: Luyện nói văn biểu cảm về sự vật và con người