BÀI 19:TẠO GIỐNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP GÂY ĐỘTBIẾN VÀ CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
GV: PHẠM THỊ NGỌC ANH
NỘI DUNG BÀI HỌC
I.TẠO GIỐNG
BẰNG PHƯƠNG PHÁP GÂY ĐỘT BIẾN
B1: Xử lí mẫu vật bằng tác nhân đột biến
B2: Chọn lọc các thể đột biến có kiểu hình mong muốn
B3: Tạo dòng thuần chủng
ĐỐI TƯỢNG ÁP DỤNG:
VI SINH VẬT: đặc biệt hiệu quả, vì tốc độ sinh sản rất nhanh nên nhanh chóng tạo ra đột biến
THỰC VẬT: Áp dụng với hạt khô, hạt đang nảy mầm, đỉnh sinh trưởng, cành hay hạt phấn, bầu nhụy.
NẤM Penicllium
chủng Penicillum có hoạt tính Peniciline tăng gấp 200 lần
Giống lúa MT1
Chín sớm, tháp, cứng cây, năng suất tang 15 – 25%
Giống ngô DT6
Chín sớm, năng suất cao, hàm lương Pr tăng 1,5%
Cam CARA CARA (3n)
Cam MẬT (3n)
DƯA HẤU (3n)
Bản dày, năng suất cao
II.TẠO GIỐNG
BẰNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
Công nghệ tế bào là tạo ra những tế bào có kiểu nhân mới, từ đó tạo ra cơ thể có đặc điểm mới hoặc hình thành cơ thể con mới không bằng sinh sản hữu tính mà thông qua sự phát triển của tế bào xôma nhằm nhân nhanh các giống vật nuôi và cây trồng.
A. NUÔI CẤY MÔ TẾ BÀO
Cách tiến hành: Nuôi cấy mô hay tế bào thực vật trong ống nghiệm → tái sinh thành cây
Nguyên liệu: tế bào (2n)
Kết quả: tạo quần thể cây trồng đồng nhất về kiểu gen.
Nhân giống nhanh, số lượng lớn.
Nuôi cấy mô ở Viện Di truyền
Vườn ươm đại trà
LAN HỒ ĐIỆP THƯƠNG PHẨM
NHÂN GIỐNG CHUỐI BẰNG NUÔI CẤY MÔ
B. Lai tế bào sinh dưỡng:
Cách tiến hành: - Loại bỏ thành (màng) tế bào của 2 tế bào khác loài → tế bào trần.
- Dung hợp 2 tế bào trần của 2 loài →tế bào lai.
- Nuôi cấy tế bào lai → để phát triển thành cây lai khác loài.
Nguyên liệu: 2 dòng tế bào của 2 loài khác nhau.
Kết quả: - Tạo cây lai khác loài mà lai hữu tính không thể thực hiện được.
.
Dung hợp 2 tế bào trần khác loài
2n= 24
(2n)
Cây lai Pomato
72 NST (24+48)
TB lai
72 NST (24+48)
Dung hợp tế bào chất, nhân
Loại bỏ thành xenlulozo
(2n)
2n= 48
Mục đích của phương pháp này là gì?
Tạo Cây lai mang đặc điểm di truyền của cả hai loài, sinh sản được.
Nuôi cấy tế bào
lai
C. Nuôi cấy hạt phấn hoặc noãn :
Cách tiến hành:
- Nuôi cấy hạt phấn hoặc noãn chưa thụ tinh trong ống nghiệm rồi cho phát triển thành cây đơn bội (n).
- Gây lưỡng bội hóa (xử lý consixin) tạo nên cây lưỡng bội (2n) hoàn chỉnh
Hạt phấn (A) → cây con (A) → cây lưỡng bội (AA)
Nguyên liệu: hạt phấn (n) hoặc noãn (n).
Kết quả: - Tạo cây lưỡng bội thuần chủng (có kiểu gen đồng hợp tử về tất cả các gen)
.
CÔNSIXIN
Hạt phấn (n) Ab
Hạt phấn (n) ab
Tế bào đơn bội
Tế bào đơn bội
Cây đơn bội
Cây đơn bội
cônsixin
Cây lưỡng bội
cônsixin
Cây lưỡng bội
(n) Ab
(n) Ab
(n) ab
(n) ab
(2n) AAbb
(2n) aabb
Bước 1
Bước 2
Bước 4
Cừu cho TB tuyến vú(ADN)
Cừu cho TB trứng
Loại bỏ nhân
TB trứng
Nhân TB tuyến vúư
Lấy nhân
TB tuyến vúCư
Phôiư
Cừu mang thaiư
TB trứng
TB
Tuyến
vú
Bước 3
Cừu Dolly
A. Nhân bản vô tính:
Chuột nhân bản từ (Mỹ)
Khỉ nhân bản vô tính (Anh)
Ngựa nhân bản vô tính ở Ý
Cá chạch nhân bản vô tính ở Việt Nam
THÀNH TỰU NHÂN BẢN VÔ TÍNH
Bước 1:
Bước 2:
Bước 3:
Bước 4:
* Đặc điểm:
Hãy trình bày các bước cấy truyền phôi và đặc điểm của của đàn vật nuôi cấy truyền phôi?
Phôi
Hợp tử
Thụ tinh
Cắt
phôi
Phôi nhỏ
B. Cấy truyền phôi:
Nội dung
Tiến hành
Ứng dụng
Nhân bản vô tính
1. Tách TB tuyến vú của cừu cho nhân  lấy nhân. Tách TB trứng cừu khác  loại bỏ nhân.

2. Chuyển nhân TB tuyến vú vào TB trứng đã loại bỏ nhân.
3. Nuôi tế bào này trong ống nghiệm → phôi.
4. Chuyển phôi vào tử cung của con cái cho mang thai và sinh cừu con.
Nhân bản động vật biến đổi gen
phục vụ lợi ích con người.
Cấy truyền phôi
- Phôi được cắt thành nhiều phôi → cấy các phôi này vào tử cung của các con vật khác nhau.
- Tạo nhiều con vật kiểu gen giống nhau.
 Cừu sinh ra giống cừu cho nhân