ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
ĐỒNG THÁP MƯỜI MÙA NƯỚC NỔI
-Văn Công Hùng-

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Hãy xem một đoạn video về du lịch sông nước miền Tây. Nêu cảm
nhận của em sau khi xem video.

I. Đọc và tìm hiểu chung
1. Tác giả
- Tác giả: Văn Công Hùng
- Năm sinh: 1958
- Quên quán: Thừa Thiên Huế
2. Tác phẩm
- Thể loại: Du kí.
- Phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm.
- Xuất xứ: Dẫn theo Báo Văn nghệ, số 49, tháng 12/2011
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất
- Bố cục: 3 phần
ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
ĐỒNG THÁP MƯỜI MÙA NƯỚC NỔI
-Văn Công Hùng-

? Qua tìm hiểu ở nhà, nêu những hiểu biết của em về tác giả Văn Công Hùng.
II. Đọc và tìm hiểu chi tiết

a.Thiên nhiên, cảnh quan nơi Đồng Tháp Mười
- Lũ: 
Là nguồn sống của cả cư dân miền sông nước. Mang phù sa, tôm cá về, làm nên nét văn hóa đồng bằng.
- Kênh rạch:
+ Được đào để thông thương, lấy nước, lấy đất đắp đường.
+ Hệ thống kênh rạch chằng chịt, ...thành một đồng bằng rộng lớn và đầy màu sắc.


Tác giả đã lựa chọn những những yếu tố nào để miêu tả thiên nhiên ĐTM?


Tìm những chi tiết nói đến vai trò quan trọng của lũ với ĐTM?

+ Kênh rạch được đào nhằm mục đích gì?
1. Vẻ đẹp đa dạng của Đồng Tháp Mười
“sống chung với lũ”
Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và vùng ĐTM nói riêng là vùng sông nước, . Lũ đến mang cho người dân nguồn tôm cá dồi dào, mang đến phù sa bồi đắp cho đồng bằng thêm màu mỡ…Từng con kênh, con rạch như tạo ra bản sắc riêng, đặc trưng cho đồng bằng.
+ Tác giả đã giải thích về tên gọi “tràm chim” như thế nào?
+ Thời điểm để quan sát được chim là khi nào? Em nhận xét gì về cảnh sắc đó?
- Tràm chim:
+ Đơn giản tràm và chim dày đặc thành vườn.
+ Muốn thấy chim phải chiều tối, hàng vạn, chục vạn con lớn bé to nhỏ rợp cả một khoảng trời.
=> một vùng đất thiên nhiên trù phú
- Sen:
+ Một thế lực của cái đẹp tự nhiên.
+ Bạt ngàn, tinh khiết, ngạo nghễ, không chen chúc
→ Nghệ thuật: nhân hóa.
➩ Thiên nhiên, cảnh quan hùng vĩ, tươi đẹp, đặc biệt tại Đồng Tháp Mười.

Tại sao tác giả lại nói “về đây mới thấy, sen xứng đáng để…ngợp”?
Em có biết câu thơ hay bài hát nào ca ngợi về sen vùng Đồng Tháp Mười?
Tác giả đã sử biện pháp tu từ gì?
Qua cách miêu tả về lũ, kênh rạch, tràm chim, sen, em nhận xét gì về cảnh quan thiên nhiên vùng ĐTM?
Hoa sen có ở mọi miền đất nước, nhưng không ở đâu sen khiến người ta cảm thấy ngợp đến vậy, Bạt ngàn sen chen giữa rừng tràm, một không gian rộng lớn bát ngát chỉ có sen. Sen kiêu hãnh và tự tin khoe sắc hồng giữa nắng gió, toả hương đồng gió nội. Cả không gian ĐTM như nhường lại cho sen khoe sắc mỗi mùa sen. Bởi thế mà dân gian ta từng ca ngợi
Tháp Mười đẹp nhất bông sen
Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ
Không chỉ có cảnh sắc thiên nhiên, ĐTM còn nổi tiếng với những món ăn.Chúng ta cùng tìm hiểu nhé
? Món ăn đặc trưng của ĐTM là gì?
? Tác giả đã thể hiện thái độ, tình cảm với món ăn như thế nào?

b. Nét văn hóa nơi Đồng Tháp Mười.
* Văn hóa ẩm thực
- Cá linh và bông điên điển (cá linh kho tộ và bông điên điển xào tôm)
- Tác giả đã trân trọng, miệt mài ăn, ăn thưởng thức.

Đó là những món ăn bình dị, dân dã, có thể dễ dàng tìm thấy ở bất cứ nơi đâu vùng ĐTM. Được thưởng thức những tinh hoa từ thiên nhiên, trời đất ban tặng khiến tác giả cảm thấy trân trọng, nâng niu món ăn đặc sắc vùng quê sông nước.
 
Vị ngọt của tép, vị chát nhẹ, giòn mà hậu ngọt dân dã của bông điên điển hòa vào nhau tạo nên hương vị khó quên. Món này ăn kèm cơm trắng và chấm thêm nước mắm có dầm tí ớt chay là ngon.
Tìm hiểu giới thiệu di tích lịch sử ở vùng ĐTM: Gò Tháp/ Tháp Sen ?

* Văn hóa kiến trúc
Gò Tháp/Tháp Sen được chọn để xây dựng ở đây như cách tôn vinh sen Đồng Tháp Mười.

- Khu gò rộng khoảng
5 000 mét vuông và cao hơn khoảng 5 mét so với mực nước biển, nằm giữa rốn Đồng Tháp Mười.
- Người ta khai quật được một di tích nền gạch cổ có khoảng 1 500 năm trước và được công nhận là di tích quốc gia.
- Là đại bản doanh của cụ Thiên hộ Dương và Đốc binh Kiều - hai vị anh hùng chống thực dân Pháp. Là căn cứ địa chống Mỹ cứu nước của cách mạng Việt Nam.
- Tháp Sen được chọn để xây dựng ở đây như cách tôn vinh sen Đồng Tháp Mười.
➩ Cung cấp kiến thức lịch sử về vùng đất Đồng Tháp Mười.
Em hãy nhận xét về con người/ thành phố nơi Đồng Tháp Mười qua cảm nhận của tác giả?
* Con người nơi Đồng Tháp Mười
- Người dân vui vẻ, hiền lành, năng động,...
- Thành phố vừa trẻ trung vừa hiện đại, có gu kiến trúc, vừa mềm vừa xanh…
Tác giả đã bộc lộ những tình cảm, cảm xúc gì về vùng đất này? Tìm những chi tiết thể hiện tâm trạng, tình cảm của tác giả?

2. Cảm xúc tác giả khi được trải nghiệm vẻ đẹp Đồng Tháp Mười
- Từ ngỡ ngàng đến tiếc nuối.
- Tận hưởng, trân trọng khi thưởng thức món ăn.
- Choáng ngợp trước vẻ đẹp, sự kiêu hãnh của sen tại Đồng Tháp Mười.
➩ Tác giả trân trọng chuyến đi tìm hiểu về vùng đất mới này.
Văn bản có ý nghĩa gì? Nêu những đặc sắc nghệ thuật của VB?
III. Luyện tập
1. Nghệ thuật
- Thể loại du kí ghi lại trải nghiệm về vùng đất mới.
2. Nội dung – Ý nghĩa:
- Tác giả đã kể về trải nghiệm của bản thân khi được đến vùng đất Đồng Tháp Mười. Đó là một chuyến thú vị, tác giả đã được tìm hiểu nhiều hơn về cảnh vật, thiên nhiên, di tích, ẩm thực và cả con người nơi đây.
- Thể hiện sự yêu mến, tự hào về cảnh đẹp thiên nhiên và con người vùng ĐTM.

Từ văn bản trên, theo em, bài du kí về một vùng đất mới cần chú ý giới thiệu những gì?

D
Câu 2: Món ăn đặc trưng của Đồng Tháp Mười mùa nước là gì?

B
Câu 3: Đâu không phải cảm xúc của tác giả khi được khám phá Đồng Tháp Mười?

A
B
IV. Vận dụng
Sưu tập tranh ảnh, bài viết, video giới thiệu về những cảnh đẹp nơi em đang sinh sống
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Thời gian thực hiện: 1 tiết

Em hãy tìm những từ được ghép với từ mắt, ăn và phải có nghĩa. Tổ nào tìm được nhiều nhất sẽ chiến thắng.

I. Lí thuyết
1. Từ đa nghĩa
- Từ đa nghĩa là từ có hai nghĩa trở lên.
 


ĐÁP ÁN
a)
- chín (đỏ cây): chỉ trạng thái đã sẵn sàng thu hoạch của quýt.
- chín (một nghề thì chín): chỉ sự thành thạo, chuyên nghiệp, lành nghề. 
- chín (nghề): chỉ số đếm.
b)
- cắt (nhanh như cắt): chỉ loài chim
- cắt (giục đi cắt) chỉ một hành động dùng kéo/ liềm/...để dọn sạch cỏ.
-  cắt (mất một đoạn) chỉ hành động lược bỏ ngôn từ cho ngắn gọn.
- cắt (lượt) chỉ sự phân công, phân chia, thay phiên.
2. Từ đồng âm
- Từ đồng âm là những từ có cách phát âm và viết chữ giống nhau nhưng có nghĩa khác nhau.
 







LUYỆNTẬP


Mỗi nhóm tìm 3 từ chỉ bộ phận cơ thể người và kể ra một số ví dụ về sự chuyển nghĩa của chúng
(sang nghĩa chỉ bộ phận của vật).





Bài 2:

Theo em, có thể thay thế các từ mượn ở bài 4 bằng các từ gốc Việt không? Vì sao?
Bài 4+ 5 :
 
a, ô tô Tiếng Pháp: auto.
b, xu Tiếng Anh: cent.
c, tuốc nơ vít Tiếng Pháp: tournevis.
d, ti vi Tiếng Anh: TV - television.
e, các tông Tiếng Anh: carton.
- Không thể thay thế các từ mượn ở bài 4 bằng các từ gốc Việt. Vì từ gốc Việt chưa có các từ phù hợp để diễn tả.
VẬN DỤNG
- GV yêu cầu HS: Đọc văn bản Về từ "ngọt" và viết một đoạn văn ngắn (khoảng 4 - 5 dòng) cho biết: Theo tác giả, khái niệm "ngọt" trong tiếng Việt đã được nhận thức qua giác quan nào?
GV hướng dẫn HS:
Về nội dung: đọc văn bản và tìm ý, chỉ ra từ ngọt được cảm nhận qua những giác quan nào
Về hình thức: Trình bày đoạn văn cần đảm bảo đủ dung lượng câu, đảm bảo hình thức của 1 đoạn văn.