Tiết 51, 52: Văn bản
MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM Thạch Lam
Gió thổi mùa thu hương cốm mới
Tôi nhớ những ngày thu đã xa
Sáng sớm lạnh trong lòng Hà Nội





I. Tìm hiểu chung
Tiết 51,52 MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
Thạch Lam





1. Chú thích





a. Tác giả
a. Tác giả:
- Thạch Lam ( 1910 - 1942) sinh tại Hà Nội, tên Nguyễn Tường Vinh
sau đổi là Nguyễn Tường Lân.
Ông có sở trường về truyện ngắn và thành công trong tuỳ bút
Văn của Thạch Lam nhẹ nhàng tinh tế, giàu chất thơ, nhân ái.
Thạch Lam ( 1910 - 1942)





I. Tìm hiểu chung
Tiết 51,52 MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
Thạch Lam





1. Chú thích





a. Tác giả:





Thạch Lam





b. Tác phẩm:
b. Tác phẩm:
* Xuất xứ: "Một thứ quà của lúa non : Cốm" in trong tập tuỳ bút “Hà Nội băm sáu phố phường” (1943)





I. Tìm hiểu chung
Tiết 51,52 MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
Thạch Lam





1. Chú thích





a. Tác giả:





Thạch Lam





b. Tác phẩm:





sgk





c. Từ khó:





sgk





2. Đọc
- Thể loại:
Tuỳ bút: Là một thể văn, thường miêu tả, ghi chép những hình ảnh, sự việc có thực mà nhà văn quan sát, chứng kiến để bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của mình trước các hiện tượng và vấn đề của đời sống.
Đặc điểm tuỳ bút: thiên về biểu cảm, đậm chất trữ tình nên gần với thơ. Bên cạnh đó cũng có các yếu tố nghị luận, suy tư, triết lí. Tuỳ bút không có cốt truyện nhưng đều có cảm hứng chủ đạo.
- Phương thức biểu đạt chính:
Biểu cảm
3. Bố cục:
Tuỳ bút
Phần 1: Từ “Cơn gió. . . thuyền rồng”
 Sự hình thành của cốm.
Phần 2: Từ “tiếp theo. . . nhũn nhặn”
Giá trị của cốm.
Phần 3: Đoạn còn lại
 Bàn về sự thưởng thức cốm.





I. Tìm hiểu chung
Tiết 51,52 MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
Thạch Lam





1. Chú thích





a. Tác giả:





Thạch Lam





b. Tác phẩm:





sgk





c. Từ khó:





sgk





2. Đọc
3. Bố cục:
3 phần





II. Tìm hiểu văn bản
...khi di qua nh?ng cỏnh d?ng xanh, m� h?t thúc n?p d?u tiờn l�m triu thõn lỳa cũn tuoi, ng?i th?y mựi thom mỏt c?a lỳa non khụng ?
-Con giú mựa h? lu?t qua v?ng sen trờn h?, nhu?n th?m cỏi huong thom c?a lỏ.
1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm
a. Nguồn gốc:
- Hương thơm của lá sen trong làn gió hạ lướt trên hồ
- Mùi thơm mát của bông lúa non trên cánh đồng




- Tớnh t? miờu t? C?m nh?n tinh t? v? d?p thu?n khi?t c?a h?t c?m t? khi cũn l� nh?ng h?t lỳa non.
1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm
- Trong cái vỏ xanh, có giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ, giọt sữa dần đông lại, bông lúa càng cong xuống, nặng vì cái chất quý trong sạch của Trời.
Tác giả đã huy động nhiều giác quan để cảm nhận đối tượng, đặc biệt là dùng khứu giác để cảm nhận hương vị. . .
Cách cảm nhận cũng thật tinh tế: cảm nhận từ trong ra ngoài, thấy cả mùi vị bên trong và cả sự lớn dần lên của hạt lúa.
Đoạn văn này thấm đậm cảm xúc của tác giả, bộc lộ rõ sự tinh tế và thiên về cảm giác của Thạch Lam, dùng từ có chọn lọc(1 loạt tính từ gợi tả), câu văn có nhịp điệu giống như một đoạn thơ văn xuôi.
- T? h?t lỳa non.
Tiết 51,52 MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
- C?m du?c l�m ra t? s? khộo lộo c?a con ngu?i.
Tính từ miêu tả, cảm nhận tinh tế vẻ đẹp thuần khiết của hạt cốm.



- Vẻ đẹp của người tôn thêm vẻ đẹp của cốm.
- Cốm trở thành nhu cầu thưởng thức của người Hà Nội.
-Tình cảm yêu quý, trân trọng cội nguồi trong sạch, đẹp đẽ, giàu sắc thái văn hóa dân tộc.
=> Như vậy cốm được sinh ra từ sự tinh tuý của thiên nhiên, đất trời và sự khéo léo của con người.
1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm
Tiết 51,52 MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM





II. Tìm hiểu văn bản
2.Cảm nghĩ về giá trị của cốm.
- Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước …An Nam”
- Cốm mang gt ẩm thực: Cốm là quà tặng của đồng quê dành cho con người,là đặc sản của dân tộc.
- Hồng cốm tốt đôi”:một thứ thanh đạm ,một thứ ngọt sắc ,hai thứ nâng đỡ nhau.
- Hòa hợp ,tương xứng về hương vị màu sắc .
- Cốm góp phần làm cho nhân duyên con người thêm tốt đẹp.
- Từ giá trị ẩm thực cốm được nâng lên thành giá trị tinh thần ,giá trị văn hóa.
1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm
Tiết 51,52 MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM





II. Tìm hiểu văn bản
2.Cảm nghĩ về giá trị của cốm.
- Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước …An Nam”
- Cốm mang gt ẩm thực: Cốm là quà tặng của đồng quê dành cho con người,là đặc sản của dân tộc.
- Hồng cốm tốt đôi”:một thứ thanh đạm ,một thứ ngọt sắc ,hai thứ nâng đỡ nhau.
- Hòa hợp ,tương xứng về hương vị màu sắc .
- Cốm góp phần làm cho nhân duyên con người thêm tốt đẹp.
- Từ giá trị ẩm thực cốm được nâng lên thành giá trị tinh thần ,giá trị văn hóa.
- Là thức quà riêng biệt của đất nước.
- Có giá trị văn hóa
1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm
Tiết 51,52 MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM





II. Tìm hiểu văn bản
2.Cảm nghĩ về giá trị của cốm.
3.Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm.
1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm
Tiết 51,52 MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM





II. Tìm hiểu văn bản
2.Cảm nghĩ về giá trị của cốm.
3.Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm.
*Ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ.
-Ăn như thế mới cảm nhận hết các thứ hương vị đồng quê kết tinh ở cốm.
-Tác giả cảm thụ về cốm bằng khứu giác ,thị giác ,xúc giác để khơi gợi cảm xúc của người đọc và thể hiện sự tinh tế,sâu sắc của tác giả.
- Cốm là lộc trời ,là cái khéo léo của con người là sự cố sức tiềm tàng và sự nhẫn lại của thần lúa.
- Cốm là một giá trị tinh thần thiêng liêng đáng được chúng ta trân trọng giữ gìn.
- Mua cốm : nhẹ nhàng nâng đỡ…
1. Nguồn gốc, sự hình thành của cốm
Tiết 51,52 MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM





II. Tìm hiểu văn bản
2.Cảm nghĩ về giá trị của cốm.
3.Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm.
*Ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ.
-Ăn như thế mới cảm nhận hết các thứ hương vị đồng quê kết tinh ở cốm.
-Tác giả cảm thụ về cốm bằng khứu giác ,thị giác ,xúc giác để khơi gợi cảm xúc của người đọc và thể hiện sự tinh tế,sâu sắc của tác giả.
- Cốm là lộc trời ,là cái khéo léo của con người là sự cố sức tiềm tàng và sự nhẫn lại của thần lúa.
- Cốm là một giá trị tinh thần thiêng liêng đáng được chúng ta trân trọng giữ gìn.
- Mua cốm : nhẹ nhàng nâng đỡ…
- Thưởng thức thong thả, thanh nhã, lịch sự.
- Thái độ nâng niu, trân trọng
Tiết 51,52 MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM





I. Tìm hiểu chung
D Giọng văn nhẹ nhàng, êm ái
Nghệ thuật
A. Ngôn ngữ trong sáng ,ngòi bút tinh tế, nhạy cảm giàu chất thơ
B Kết hợp nhiều phương thức biểu đạt trên nền biểu cảm
C Bố cục chặt chẽ, dẫn nhập tự nhiên, bàn luận tập trung
III. Tổng kết





II. Tìm hiểu văn bản
2. Nội dung
Cảm nhận được nét đẹp văn hóa dân tộc trong thứ sản vât giản dị của d ân tộc:” Cốm là thức quà ….nội cỏ”.
* Ghi nhớ: sgk
IV. Luyện tập
? Tìm đọc những câu thơ,câu ca dao, bài hát về cốm?
- Cốm Vòng, gạo tám Mễ Trì 
Tương Bần, húng Láng có gì ngon hơn? 
- Thái Đô làm kẹo mạch nha 
Kẻ Vòng làm cốm để mà tiến vua. 
- Hỡi cô thắt lưng bao xanh 
Có về làm cốm với anh thì về. 
- Cô Thỉ cô Thi…
Cô còn đương thì cô kẹo với ai?
Cậu tú kẹo với cô cai
Vợ chồng thuyền chài kẽo kẹt dưới sông
Mâm cốm kẹo với mâm hồng
Bát thịt mâm đồng kẽo kẹt một nơi
Mâm thịt kẹo với mâm xôi…