Tuần 11, tiết 43, 44
Bài 17. TẾ BÀO (tiết 1, 2)
Mục tiêu:
Nêu được khái niệm tế bào, chức năng tế bào.
Nêu được hình dạng và kích thước của một số loại tế bào.
1

CHỦ ĐỀ 6: TẾ BÀO – ĐƠN VỊ CƠ BẢN CỦA SỰ SỐNG
Tuần 11, tiết 43, 44
Bài 17. TẾ BÀO (tiết 1, 2)
Khái niệm chung về tế bào.
Tế bào là gì?
Kích thước và hình dạng của tế bào.
Các thành phần chính của tế bào.
2. Sự lớn lên và sinh sản của tế bào.
Sự lớn lên của tế bào.
Sự sinh sản của tế bào
2

CHỦ ĐỀ 6: TẾ BÀO – ĐƠN VỊ CƠ BẢN CỦA SỰ SỐNG
3
Đơn vị cơ sở cấu tạo nên ngôi nhà là gì?
Đơn vị cơ sở cấu tạo nên tổ ong là gì?
Đơn vị cơ sở cấu tạo nên ngôi nhà là viên gạch.
Đơn vị cơ sở cấu tạo nên tổ ong là mỗi khoang nhỏ.
4
Mỗi viên gạch trong một ngôi nhà, mỗi khoang nhỏ trong một tổ ong đều là những đơn vị cơ sở trong hệ thống lớn.
Vậy em hãy đoán xem trong cơ thể sống, đơn vị cơ sở đó là gì?
5
1. Quan sát hình 17.1, em hãy cho biết đơn vị cấu trúc nên cơ thể sinh vật là gì?
Mọi cơ thể sống (thực vật, động vật, con người…) đều được cấu tạo từ đơn vị rất nhỏ bé gọi là tế bào
1. Khái niệm chung về tế bào.
a. Tế bào là gì?
6
Quan sát hình và kể tên các loại tế bào cấu tạo nên cây cà chua
7
Quan sát hình và gọi tên các loại tế bào trong cơ thể người
Tế bào gan
Tế bào biểu mô ruột
Tế bào cơ
Tế bào thần kinh
Tế bào hồng cầu
Tế bào xương
Tế bào là đơn vị của sự sống
8
Chức năng của tế bào
1. Tế bào lấy các chất cần thiết và thải bỏ các chất không cần thiết ra môi trường là đang thực hiện chức năng gì?
2. Tế bào tổng hợp và phân giải các chất hữu cơ tạo ra năng lượng cung cấp cho các hoạt động sống là đang thực hiện chức năng gì?
3. Tế bào cơ có khả năng co dãn giúp cơ thể di chuyển, đây là chức năng gì của tế bào?
4. Khi tế bào lớn lên và phân chia giúp cơ thể lớn lên và thay đổi hàng ngày, đây là chức năng gì của tế bào?
5. Khi đến tuổi trưởng thành, các tế bào sinh dục sẽ phân chia tạo ra tinh trùng và trứng, các tế bào này kết hợp để tạo ra các thể con. Vậy đây là chức năng gì của tế bào?
6. Các tế bào ở mắt thụ cảm ánh sáng để thực hiện các phản ứng phù hợp thích nghi với môi trường, ví dụ này thể hiện chức năng gì của tế bào?
Trao đổi chất
Chuyển hóa năng lượng
Vận động
Sinh trưởng và phát triển
Sinh sản
Cảm ứng
9
 - Mọi cơ thể sinh vật đều được cấu tạo từ tế bào.
- Tế bào có thể thực hiện các chức năng của cơ thể sống như:
+ Trao đổi chất.
+ Chuyển hóa năng lượng.
+ Sinh trưởng và phát triển.
+ Sinh sản.
+ Vận động.
+ Cảm ứng.
Bài 17. TẾ BÀO
1. Khái quát chung về tế bào
a. Tế bào là gì?
TẾ BÀO
Khái niệm
Tế bào là đơn vị cấu trúc và
chức năng của mọi cơ thể sống
Chức năng
Trao đổi chất
Chuyển hóa năng lượng
Sinh trưởng
Phát triển
Vận động
Cảm ứng
Sinh sản
TÓM TẮT BÀI BẰNG SƠ ĐỒ TƯ DUY
11
2. Quan sát hình 17.2, hãy cho biết kích thước của tế bào.
Bài 17. TẾ BÀO
b. Kích thước và hình dạng của tế bào
- Kích thước của tế bào
Kích thước trung bình của tế bào từ 0,5-100µm.
Tế bào vi khuẩn có kích thước nhỏ 0,5-1µm.
Phần lớn tế bào động vật, thực vật có kích thước lớn khoảng 10- 100µm.
Mỗi loại tế bào có một kích thước khác nhau, từ 1µm- 10mm
1 µm = 1/1000 mm
12
2. Chúng ta có thể quan sát tế bào bằng những cách nào? Lấy ví dụ
Bài 17. TẾ BÀO
b. Kích thước và hình dạng của tế bào
- Kích thước của tế bào
- Quan sát bằng mắt thường: tế bào trứng, cá chép
- Quan sát bằng kính hiển vi quang học: tế bào vi khuẩn, tế bào thực vật, động vật.
13
14
15
Tế bào có kích thước nhỏ, phần lớn không quan sát được bằng mắt thường mà phải sử dụng kính hiển vi.
Bài 17. TẾ BÀO
- Kích thước của tế bào
b. Kích thước và hình dạng của tế bào
- Hình dạng của tế bào
16
Bài 17. TẾ BÀO
3. Hãy cho biết hình dạng của các tế bào trong hình 17.3
- Kích thước của tế bào
b. Kích thước và hình dạng của tế bào
- Hình dạng của tế bào
17
Bài 17. TẾ BÀO
- Hình đĩa lõm 2 mặt (tế bào hồng cầu)
- Hình thoi (tế bào cơ người)
- Hình sao (tế bào thần kinh)
- Hình đa giác (tế bào biểu bì lá, tế bào mạch dẫn)
- Hình cầu (tế bào nhu mô lá)
- Hình trụ (tế bào vi khuẩn E.coli)
- Hình thoi nhọn 1 đầu (trùng roi)
- Hình trứng (tế bào nấm men)
18
Quan sát hình 17.2, 17.3 em hãy nhận xét về hình dạng và kích thước của tế bào.
Tế bào có nhiều hình dạng và kích thước khác nhau.
19
Bảo vệ
Dẫn truyền nước, muối khoáng, chất dinh dưỡng
Vận động
Sự khác nhau về kích thước và hình dạng của tế bào có ý nghĩa gì đối với sinh vật?
Sự khác nhau về kích thước và hình dạng của tế bào: Để phù hợp với chức năng mà tế bào đảm nhận.
20
 Tế bào có nhiều hình dạng khác nhau:
+ Hình cầu: tế bào trứng.
+ Hình đĩa: tế bào hồng cầu.
+ Hình sợi: tế bào nấm.
+ Hình sao: tế bào thần kinh.
+ Hình trụ: tế bào mạch dẫn lá.
+ Hình thoi: tế bào cơ trơn.
+ Hình nhiều cạnh: tế bào biểu bì.
Bài 17. TẾ BÀO
- Hình dạng của tế bào
- Kích thước của tế bào
b. Kích thước và hình dạng của tế bào
Tóm tắt bài bằng sơ đồ tư duy
Câu 2. Hãy chọn đáp án đúng
Vật nào sau đây có cấu tạo từ tế bào?
A. Xe ô tô.
B. Ngôi nhà.
C. Cây cầu.
D. Cây cam.
22
Tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng của sự sống
LUYỆN TẬP
Câu 1. Tế bào là gì?
23
Câu 3. Hình ảnh dưới đây mô tả kích thước một số tế bào ở người
Em hãy sắp xếp các tế bào trên theo thứ tự tăng dần về kích thước.
Hãy chọn một loại tế bào và dự đoán chức năng của tế bào đó.
LUYỆN TẬP
24
LUYỆN TẬP
a. Thứ tự tăng dần về kích thước:
Tế bào hồng cầu  tế bào niêm mạc miệng  tế bào trứng  tế bào cơ.
b. Chức năng của các tế bào:
- Tế bào hồng cầu: Vận chuyển oxygen.
- Tế bào cơ: Co giãn giúp vận động.
- Tế bào trứng: Tham gia vào sinh sản.
- Tế bào niêm mạc miệng: Bảo vệ khoang miệng.
Học bài
Soạn trước phần Các thành phần chính của tế bào. Bài 17. Tế Bào
Nêu được các thành phần chính của tế bào
Nêu được chức năng của các thành phần chính của tế bào
Biết tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực.
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở NHÀ
25