CHỦ ĐỀ 8: ĐA DẠNG THẾ GIỚI SỐNG
BÀI 22: PHÂN LOẠI THẾ GIỚI SỐNG
I. Sự cần thiết của việc phân loại thế giới sống
1:Tìm hiểu về sự cần thiết phân loại thế giới sống
1. Kể tên một số sinh vật trong hình 22.1. Từ đó, em hãy nhận xét về thế giới sống.
Tên một số sinh vật trong hình 22.1: vọc, nhện, rùa, bướm, bọ cánh cam, cá, vi khuẩn, cò, trùng giày, dương xỉ, thông, súng.
Nhận xét: Thế giới sống đa dạng về số lượng các loài sinh vật, đa dạng về đặc điểm cấu tạo và môi trường sống của chúng.
2. Thế giới sống có thể được phân loại theo những tiêu chí nào? Trên cơ sở đó, em hãy phân loại các sinh vật trong hình 22.1.
Phân loại sinh vật dựa vào đặc điểm tế bào (tế bào nhân sơ, tế bào nhân thực), cấp độ tổ chức cơ thể (cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào), khả năng di chuyển, dinh dưỡng (tự dưỡng, dị dưỡng), môi trường sống (môi trường nước, môi trường cạn,...).
Câu 3: Tại sao cần phải phân loại thế giới sống?
Câu 4: Có thể căn cứ vào những tiêu chí nào để phân loại sinh vật?
+ Các tiêu chí để phân loại sinh vật: đặc điểm tế bào (TB nhân sơ, TB nhân thực), mức độ tổ chức cơ thể (cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào), môi trường sống, kiểu dinh dưỡng,…
+ Phân loại thế giới sống giúp chúng ta gọi đúng tên sinh vật, đưa sinh vật vào đúng nhóm phân loại, nhận ra sự đa dạng của sinh giới.
Thông qua các nội dung thảo luận, các em hãy rút ra kết luận về khái niệm và nhiệm vụ của phân loại thế giới sống?
Phân loại thế giới sống là cách sắp xếp sinh vật vào hệ thống theo trật tự nhất định dựa vào đặc điểm cơ thể.
Nhiệm vụ của phân loại thế giới sống là phát hiện, mô tả, đặt tên và sắp xếp sinh vật vào hệ thống phân loại.
II. CÁC BẬC PHÂN LOẠI SINH VẬT
: Tìm hiểu về các bậc phân loại
Quan sát H 22.2 , em hãy kể tên các bậc phân loại sinh vật theo thứ tự từ thấp đến cao trong thế giới sống
Loài → Chi → Họ → Bộ → Lớp → Ngành → Giới
Luyện tập
*Từ cách phân loại loài Gấu đen châu mỹ, em hãy cho biết các bậc phân loại của loài Gấu trắng trong hình 22.3.
Loài Gấu trắng trong hình thuộc: giống Gấu, họ Gấu, bộ Ăn thịt, lớp Thú, ngành Dây sống, giới Động vật.
Tìm hiểu cách gọi tên loài
5. Quan sát hình 22.4, em hãy cho biết sinh vật có những cách gọi tên nào?
Có ba cách gọi tên sinh vật:
- Tên phổ thông là cách gọi phổ biến của loài có trong danh mục tra cứu;
- Tên khoa học = Tên giống + Tên loài + (Tên tác giả, năm công bố);
- Tên địa phương là cách gọi truyền thống của người dân bản địa theo vùng miền, quốc gia
Luyện tập
* Nêu cách gọi tên khoa học của một số loài sau đây, biết:
Tên khoa học = Tên giống + Tên loài + (Tên tác giả, năm công bố).
Thông qua các nội dung thảo luận, các em hãy rút ra kết luận về các bậc phân loại sinh vật?
- Trong nguyên tắc phân loại, các bậc phân loại từ nhỏ đến lớn được sắp xếp theo trật tự:
Loài  chi/ giống  họ  bộ  lớp  ngành  giới.
Trong đó, loài là bậc phân loại cơ bản, bậc phân loại càng nhỏ thì sự khác nhau giữa các sinh vật cùng bậc càng ít.
- Cách gọi tên sinh vật:
Tên phổ thông là cách gọi phổ biến của loài có trong danh lục tra cứu.
Tên khoa học là cách gọi tên một loài sinh vật theo tên chi/giống và tên loài.
Tên địa phương là cách gọi truyền thống của người dân bản địa theo vùng miền, quốc gia.
3. CÁC GIỚI SINH VẬT
Tìm hiểu về năm giới sinh vật
6. Em có thể phân biệt năm giới sinh vật dựa vào những tiêu chí nào?
5. Sau khi xem video và Quan sát hình 22.5, hãy cho biết sinh vật được chia thành mấy giới? Kể tên một số đại diện sinh vật thuộc mỗi giới?.
Sinh vật được chia thành năm giới, đại diện mỗi giới là: vi khuẩn thuộc giới Khởi sinh; trùng giày thuộc giới Nguyên sinh; nấm rơm thuộc giới Nấm; cây cam thuộc giới Thực vật; gấu thuộc giới Động vật.
Dựa vào đặc điểm tế bào, tổ chức cơ thể, kiểu dinh dưỡng,...
Luyện tập
* Hãy xác định môi trường sống của đại diện các sinh vật thuộc năm giới bằng cách hoàn thành bảng theo mẫu sau:
Luyện tập
* Hãy xác định môi trường sống của đại diện các sinh vật thuộc năm giới bằng cách hoàn thành bảng theo mẫu sau:
Thông qua các nội dung thảo luận, các em hãy rút ra kết luận về các giới sinh vật?
Theo Whitaker, 1969, thế giới sống được chia thành năm giới:
Khởi sinh, Nguyên sinh, Nấm, Thực vật, Động vật
4. KHÓA LƯỠNG PHÂN
Tìm hiểu cách xây dựng khoá lưỡng phân
7. Quan sát hình 22.6, em hãy nêu các đặc điểm được sử dụng để phân biệt các sinh vật trong hình.
Các tiêu chí được sử dụng để phân biệt các sinh vật trong hình:
- Khả năng di chuyển;
- Khả năng bay;
- Có chân hoặc không.
Bước 1. Xác định đặc điểm đặc trưng của mỗi sinh vật.
Bước 2. Dựa vào một đặc điểm đặc trưng nhất để phân chia sinh vật thành hai nhóm.
Bước 3. Tiếp tục phân chia các nhóm trên thành hai nhóm nhỏ hơn cho đến khi mỗi nhóm chỉ còn một sinh vật.
Bước 4. Xây dựng khoá lưỡng phân hoàn chỉnh.
8. Em hãy cho biết cách xây dựng khoá lưỡng phân trong hình 22.7.
Thông qua các nội dung thảo luận, các em hãy cho biết khóa lưỡng phân là gì? Cách xây dựng khóa lưỡng phân?
Khóa lưỡng phân là cách phân loại sinh vật dựa trên một đôi đặc điểm đối lập để phân chia chúng thành hai nhóm.
Cách xây dựng khóa lưỡng phân: Xác định đặc điểm đặc trưng đối lập của mỗi sinh vật, dựa vào đó phân chia chúng thành hai nhóm cho đến khi mỗi nhóm chỉ còn lại một sinh vật
Em gặp khó khăn gì khi cần chọn một cuốn sách trên giá chứa rất nhiều sách nhưng lại không được sắp xếp theo một tiêu chí nào. Từ đó, liên hệ trong tự nhiên, số loại sinh vật rất đa dạng, việc sắp xếp các sinh vật vào các nhóm phân loại có ý nghĩa giúp chúng ta dễ dàng nghiên cứu về sinh vật và nhận ra sự đa dạng của sinh giới.
* Liên hệ việc sắp xếp các loại sách vào giá sách với việc sắp xếp các sinh vật của thế giới tự nhiên vào các nhóm phân loại có ý nghĩa gì?
Câu 1. Thế giới sinh vật được phân loại thành các bậc phân loại từ nhỏ đến lớn theo trật tự:
loài – chi – họ – bộ – lớp – ngành – giới.
loài – họ – chi– bộ – lớp – ngành – giới.
giới – ngành – bộ – lớp – họ – chi – loài.
giới – họ – lớp – ngành – bộ – chi – loài.
A
B
C
D
LUYỆN TẬP
Câu 2. Tên khoa học của loài người là
Homo sapiens Linnacus, 1758.
Hãy xác định tên giống, tên loài, tác giả, năm tìm ra loài đó.
Homo sapiens Linnacus, 1758.
Giống
Loài
Tác giả
Năm
3. Quan sát hình ảnh dưới đây, gọi tên sinh vật và cho biết sinh vật đó thuộc giới nào
Khởi sinh
Động vật
Động vật
Nguyên sinh
Thực vật
Động vật
Thực vật
Nấm
Câu 1: Tên khoa học của một loài được hiểu là:
A. Tên giống + Tên loài + (Tên tác giả, năm công bố)
B. Cách gọi phổ biến của loài có trong danh mục tra cứu
C. Cách gọi truyền thống của dân bản địa theo vùng miền, quốc gia
D. Tên loài + tên giống + (Tên tác giả, năm công bố).
Câu 2: Loài nào dưới đây không thuộc giới Thực vật?
A. Tảo lục        B. Dương xỉ          C. Lúa nước          D. Rong đuôi chó
Câu 3: Cho các loài sau:
(1) Vi khuẩn lam            (5) Thủy tức
(2) Tảo lục                      (6) Rong đuôi chồn
(3) Nấm mốc                  (7) Amip
(4) Sán lá gan                 (8) Trùng giày
Loài nào thuộc giới Nguyên sinh?
A. (1), (3), (5)                 C. (4), (5), (6)                 
B. (2), (4), (6)                 D. (2), (7), (8)
Câu 4: Nấm hương có tên khoa học là Lentinula edodes. Hãy chỉ ra tên loài và tên chi của nấm hương.
A. Tên loài: lentinula, tên chi: Edodes
B. Tên loài: Edodes, tên chi: Lentinula
C. Tên loài: Lentinula edodes, tên chi: không có
D. Tên loài: không có, tên chi: Lentinula edodes
Câu 5: Khi xây dựng khóa lưỡng phân, người ta cần làm gì đầu tiên?
A. Xác định những đặc điểm giống nhau
B. Xác định những đặc điểm đặc trưng đối lập
C. Xác định tỉ lệ đực : cái
D. Xác định mật độ cá thể của quần thể.
Câu 6: Đặc điểm nào dưới đây không phải của giới Động vật?
A. Đa bào             C. Nhân sơ  
B. Dị dưỡng          D. Có khả năng di chuyển
DẶN DÒ
- Tìm hiểu về năm giới sinh vật? Đặc điểm từng giới
TẠM BIỆT CÁC EM