TRÒ CHƠI
ĐIỀN TỪ THÍCH HỢP
VÀO CHỖ TRỐNG
Trăm năm trong (…)
Chữ (…)chữ(…)khéo là(…)
Trải qua một cuộc(…)
Những (…) mà đau đớn lòng
Buồn trông…
Ầm ầm tiếng (…)kêu(…)
Ông được tôn vinh là đại thi hào. Ông là ai?
Đọc Tiểu Thanh kí
Nguyễn Du
I. Tìm hiểu chung
Tiểu Thanh
Là một cô gái Trung Quốc có tài, sắc, sống đầu thời Minh
Số phận bất hạnh: 16 tuổi cô làm vợ lẽ một nhà quyền quý, 18 tuổi chết vì đau buồn.
- Là một người phụ nữ có tài văn chương, âm nhạc
2. Văn bản
- Bài thơ được viết bằng chữ Hán
Hoàn cảnh sáng tác: Khi Nguyễn Du đi sứ sang Trung Quốc và có đến thăm mộ nàng Tiểu Thanh
Nhà thơ không chỉ khóc Tiểu Thanh mà còn khóc nàng Kiều.Họ là những con người tài sắc nhưng lại phải chịu số phận bất hạnh.
“ Thúy Kiều khóc Đạm Tiên, Tố Như tử làm Truyện Thúy Kiều, việc tuy khác nhau mà lòng là một, một người sau thương người đời nay, người đời nay thương người đời xưa, hai chữ tài tình thật là một cái thông lụy của bọn tài tử khắp trong gầm trời và suốt cả xưa nay vậy”(Tiên Phong Mộ Liên Đường chủ nhân Nguyễn Đăng Tuyển)
- Bố cục: 4 phần: Đề -thực-luận-kết





















Tây hồ hoa uyển tẫn thành khư
Độc điếu song tiền nhất chỉ thư
Chi phấn hữu thần liên tử hậu
Văn chương vô mệnh lụy phần dư
Cổ kim hận sự thiên nan vấn
Phong vận kì oan ngã tự cư
Bất tri tam bách dư niên hậu
Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như
Tây hồ cảnh đẹp hóa gò hoang,
Thổn thức bên song mành giấy tàn.
Son phấn có thần chôn vận hận,
Văn chương không mệnh đốt còn vương.
Nỗi hờn kim cổ trời khôn hỏi,
Cái án phong lưu khách tự mang.
Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa,
Thiên hạ ai người khóc Tố Như.
II. Đọc hiểu văn bản
Hai câu đề:
Câu 1
Từ ngữ đối lập: Cảnh đẹp >< Gò hoang
⇒ Sự thay đổi lớn lao của tự nhiên, của đất trời: Tây Hồ còn đó nhưng vườn hoa thì không; cảnh đẹp một thời bây giờ đã mất, thay vào đó là sự hoang tàn, lạnh lẽo.

-Hình ảnh: Cảnh vật ở Hồ Tây (Nơi ở trước kia của nàng Tiểu Thanh, đẹp và tươi xanh)
-Nay đã trở thành một bãi đất hoang
Từ “tẫn” nghĩa là biến thành, thay đổi hết sạch không còn dấu vết của vẻ đẹp ban đầu
-Tâm trạng của tác giả: Vô cùng đau xót trước sự tàn phá của thời gian: Thời gian đã biến tât cả vẻ đẹp của một vườn hoa thành bãi đất hoang không một sự sống. Đó là sự xót xa của người tinh tế, nhạy cảm và yêu cái đẹp.
Câu 2:
-Tác giả viếng Tiểu Thanh qua một tập sách đọc trước cửa sổ
-Bản dịch thơ: Chưa dịch sát nghĩa với phần nguyên tác nên không khắc họa được rõ tập kí của nàng Tiểu Thanh chính là hình ảnh ẩn dụ chỉ người con gái tài năng người Trung Quốc kia.
Cảm xúc: Thổn thức, thương xót cho số phận của người phụ nữ bạc mệnh


=> Nguyễn Du đã khóc thương cho Tiểu Thanh, khóc thương cho cái tài hoa bị cuộc đời vùi dập một cách nghiệt ngã.
+ Tiểu Thanh chết trong cô độc.
 +  Nguyễn Du cũng chỉ một mình khóc nàng (Độc điếu)
→ Sự gặp gỡ của hai tâm hồn cô đơn.
2. Hai câu thực:
Son phấn là hình ảnh ẩn dụ chỉ sắc đẹp của nàng TT, của những người phụ nữ có vẻ đẹp trời phú
-đáng ra phải được nâng niu >< bây giờ bị chôn vùi chỉ còn lại là niềm xót thương của người đời.
-Tác giả đã hé lộ sộ phận của người phụ nữ đẹp sống trong chế độ xã hội xưa: Dù trẻ đẹp, có nhan sắc vẫn bị đối xử tàn nhẫn, vẫn không có được hạnh phúc.
-Văn chương- hình ảnh ẩn dụ biểu tượng cho tài năng của nàng Tiểu Thanh->đáng ra phải được nâng niu thì lại bị đốt cháy
Sự vùi dập phũ phàng của cuộc đời với tài năng và nhan sắc của người phụ nữ. Điều này không chỉ gợi lòng thương cảm mà còn nói lên tiếng nói uất hận.






Tiếng khóc của Nguyễn Du, một người nước Việt trước cái chết đầy uất hận của nàng Tiểu Thanh khiến chúng ta thấy được trái tim nhân đạo rất lớn của nhà thơ.

Hai câu luận
- Từ nỗi đau của Tiểu Thanh mà khái quát lên thành “nỗi hờn kim cổ”. Đây là nỗi đau oan trái của cả một lớp người trong xã hội, trong đó có Nguyễn Du (Nỗi oan của người tài hoa)
- Nhà thơ tự coi mình cũng cùng hội cùng thuyền với Tiểu Thanh (mắc nỗi oan lạ lùng vì nết phong nhã…), ông viết về Tiểu Thanh cũng chính là viết về mình → sự đồng cảm xúc động và da diết.
⇒ Nỗi đau khổ và bất bình của một thế hệ nhà thơ trước sự chà đạp lên giá trị văn chương nghệ thuật trong xã hội phong kiến.
.
Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa
Người đời ai khóc Tố Như chăng.
-Từ ngữ: “Ba trăm năm lẻ” là con số ước lệ chỉ khoảng thời gian rất dài
+ khấp Tố Như= khóc ở đây là đồng cảm, chia sẻ tri âm. ND mong đợi người đời sau đồng cảm với ông vì cô đơn, tự thương bản thân vì không có người đồng cảm
→ Câu hỏi tu từ: Câu hỏi như “một tiếng chim cô lẻ giữa trời thu khuya” (Xuân Diệu).
- Hỏi về tương lai nhưng lại nhằm nói lên sự cô độc của nhà thơ ngay ở thời hiện tại: Cuộc đời lúc bấy giờ thật khó kiếm tìm tri kỉ, tri âm
Hai câu kết:
- Mạch vận động của cảm xúc (tứ thơ): Đọc truyện - xót xa, thương tiếc cho nàng Tiểu Thanh tài sắc mà bạc mệnh, suy nghĩ, tri âm với số phận những người tài hoa, tài tử , tự thương cho số phận tương lai của mình, khao khát tri âm.
- Giá trị nhân đạo sâu sắc:
+ Nguyễn Du xót xa, thương cảm cho Tiểu Thanh- một hồng nhan bạc mệnh, một tài năng thi ca đoản mệnh, cho những kiếp hồng nhan đa truân, tài tử đa cùng nói chung.
+ Với cảm hứng tự thương và sự tri âm sâu sắc, ông đã đặt vấn đề: quyền sống của người nghệ sĩ, sự cần thiết phải tôn vinh, trân trọng những người làm nên các giá trị văn hóa tinh thần.
2. Nghệ thuật:
- Ngôn ngữ: trữ tình đậm chất triết lí.
- Sử dụng tài tình phép đối và khả năng thống nhất những hình ảnh đối lập trong hình ảnh, ngôn từ.
Viết một đoạn văn (150 từ )nêu cảm nhận về hai câu thơ cuối của bài thơ ?
“Ba trăm năm lẻ nữa”:  thời gian ước lệ, chỉ tương lai xa xôi.
- “Khóc”: thương cảm, thấu hiểu.
- Tố Như (sợi tơ trắng) là tên chữ, bút hiệu của Nguyễn Du với  tư cách một nhà thơ, một nghệ sĩ, một cái tôi cá nhân trong việc xưng danh này hiếm thấy trong VHTĐVN.
+  Điều Nguyễn Du băn khoăn:
+ Cách hiểu 1: Nguyễn Du lo lắng, băn khoăn không biết có ai trong mai hậu thấu hiểu, thương cảm ông như ông đã đồng cảm, khóc thương nàng Tiểu Thanh.
+ Cách hiểu 2: Nguyễn Du lo lắng, băn khoăn không biết ai là người trong mai hậu thấu hiểu, thương cảm ông như ông đã đồng cảm, khóc thương nàng Tiểu Thanh.
Nửa đêm qua huyện Nghi Xuân
Bâng khuâng nhớ cụ thương thân nàng Kiều
…
Nghìn năm sau nhớ Nguyễn Du
Tiếng thương như tiếng mẹ ru những ngày.
Hỡi người xưa của ta nay
Khúc vui xin lại so dây cùng Người!
(Kính gửi cụ Nguyễn Du, Tố Hữu )