Tiết 72 – Tập làm văn ĐỐI THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN TỰ SỰ
2. Phân biệt các hình thức: đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản cụ thể.
1. Khái niệm đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự.
3. Vận dụng đưa các yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm vào văn bản tự sự.
NỘI DUNG KIẾN THỨC CƠ BẢN
1. Trong một tác phẩm tự sự gồm những yếu tố nào?
- Sự việc; cốt truyện; tình huống truyện; nhân vật…
2. Khi khắc hoạ nhân vật trong văn bản tự sự, chúng ta thường quan sát miêu tả nhân vật ở những phương diện nào?
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Các phương diện
Nhân vật
Nhân vật
Phưuơng diện
I. Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự:
1. Ví dụ: Đoạn trích “Làng” SGK / trang 176, 177
Tiết 72 – Tập làm văn ĐỐI THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN TỰ SỰ
Có người hỏi:
- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?..
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !
Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:
- Hà,nắng gớm,về nào…
Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng. Tiếng cười nói xôn xao của đám người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo. Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của người đàn bà cho con bú :
- Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt được người ta còn thương. Cái giống Việt gian bán nước thì cứ cho mỗi đứa một nhát!
Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi. Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà.
Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau.
Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra. Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư ? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu… Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên:
- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này . ( Kim Lân, Làng )
- Đoanh trích
- Trong 3 câu trên, ai nói với ai? Tham gia câu chuyện có ít nhất mấy người?
Lời của những người tản cư nói với nhau.Tham gia câu chuyện có ít nhất 2 người.
Dấu hiệu nào cho biết đó là một cuộc trao đổi qua lại?
Dấu hiệu có 2 lượt lời qua lại
Lượt 1: - Sao bảo làng chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?...
Lượt 2: - Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!
- Có 2 gạch đầu dòng ở 2 lượt lời.
Có người hỏi (1)
- Sao bảo làng Chợ Dầu
tinh thần lắm cơ mà ?. . (2)
- Ấy thế mà bây giờ đổ
đốn ra thế đấy! (3)
1. Ví dụ: Đoạn trích “Làng” SGK / trang 176, 177
I. Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự:
Tiết 72 – Tập làm văn ĐỐI THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN TỰ SỰ
2. Nhận xét
Có người hỏi:
- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?...
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!
- Có hai lượt lời
- Có dấu gạch đầu dòng trước lời trao và lời đáp
- Hà, nắng gớm, về nào…
- Ông Hai nói với chính mình.
- Có dấu gạch đầu dòng trước lời nói
- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này.
Đối thoại
Độc thoại
1. Ví dụ: Đoạn trích “Làng” SGK / trang 176, 177
I. Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự:
Tiết 72 – Tập làm văn ĐỐI THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN TỰ SỰ
2. Nhận xét
- Lời đối thoại, lời độc thoại độc thoại
* Đối thoai Là hình thức đối đáp, trò chuyện giữa hai hoặc nhiều người.
- Trong văn bản tự sự, đối thoại được thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở lời trao và lời đáp.
* Độc thoại: Lời nói với chính mình hoặc nói với một ai đó trong tưởng tượng.
- Trong văn bản tự sự, khi người độc thoại nói thành lời thì phía trước câu nói phải gạch đầu dòng.
1. Ví dụ: Đoạn trích “Làng” SGK / trang 176, 177
I. Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự:
Tiết 72 – Tập làm văn ĐỐI THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN TỰ SỰ
2. Nhận xét
3. Kết luận
Vậy giữa đối thoại và độc thoại giống và khác nhau như thế nào?
- Đều có dấu gạch đầu dòng.
- Đều là lời nói của nhân vật.
Đối thoại : - Là hình thức đối đáp, trò chuyện giữa hai hoặc nhiều người .
- Nhu cầu trao đổi thông tin.
Độc thoại:
- Lời nói với chính mình hoặc nói với một ai đó trong tưởng tượng
- Nhu cầu bộc lộ nội tâm.
* Đối thoai Là hình thức đối đáp, trò chuyện giữa hai hoặc nhiều người.
- Trong văn bản tự sự, đối thoại được thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở lời trao và lời đáp.
* Độc thoại: Lời nói với chính mình hoặc nói với một ai đó trong tưởng tượng.
- Trong văn bản tự sự, khi người độc thoại nói thành lời thì phía trước câu nói phải gạch đầu dòng.
1. Ví dụ: Đoạn trích “Làng” SGK / trang 176, 177
I. Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự:
Tiết 72 – Tập làm văn ĐỐI THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN TỰ SỰ
2. Nhận xét
3. Kết luận
- Lời độc thoại nội tâm trong đoạn trích
Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu …
- Ông Hai hỏi chính mình
- Không nói thành tiếng
- Không có gạch đầu dòng
Độc thoại
nội tâm
*Độc thoại nội tâm: Không nói thành lời và không có gạch đầu dòng ở những lời thoại.
 Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm đều là ngôn ngữ của nhân vật, là hình thức quan trọng để thể hiện nhân vật trong tác phẩm tự sự.
Phân biệt độc thoại và độc thoại nội tâm?
1. Bài tập 1 (SGK/ 178)
Bài tập 1: Phân tích tác dụng của hình thức đối thoại trong đoạn trích sau:
Mãi khuya, bà Hai mới chống gối đứng dậy. Bà lẳng lặng xuống bếp châm lửa ngồi tính tiền hàng. Vẫn những tiền cua, tiền bún, tiền đỗ, tiền kẹo… Vẫn cái giọng rì rầm, rì rầm thường ngày.
- Này, thầy nó ạ.
Ông Hai nằm rũ ra ở trên giường không nói gì.
- Thầy nó ngủ rồi à?
- Gì?
Ông lão khẽ nhúc nhích.
- Tôi thấy người ta đồn…
Ông lão gắt lên :
- Biết rồi!
Bà Hai nín bặt. Gian nhà lặng đi, hiu hắt. (Kim Lân- Làng)
LUYỆN TẬP
- Lời bà Hai
- Lời ông Hai
- Thầy nó ngủ rồi à?
- Tôi thấy người ta đồn ...
- Này thầy nó ạ.
- ...
- Biết rồi!
- Gì?
=> Làm nổi bật được tâm trạng chán chường, buồn bã, đau khổ và thất vọng của ông Hai trong cái đêm nghe tin làng mình theo giặc.
1. Bài tập 1 (SGK/ 178)
LUYỆN TẬP
STT
2.
1.
Tác dụng
3.
Bà Hai ( Lời trao )
Ông Hai ( Lời đáp )
- Này, thầy nó ạ.
- Thầy nó ngủ rồi à ?
- Tôi thấy người ta đồn...
Thái độ cam chịu, nhẫn nhịn của bà Hai.
- Gì ?
- Biết rồi !
Tâm trạng chán chường, buồn bã, đau khổ, thất vọng của ông Hai trong cái đêm nghe tin làng mình theo giặc..
Bài tập 2 (SGK/ 179)
LUYỆN TẬP
2. Viết một đoạn văn tự sự (5 đến 10 câu- đề tài tự chọn), trong đó sử dụng cả hình thức đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm.
Chiều hôm ấy đi học về, lòng tôi man mác buồn vì một người bạn mới chuyển đi. Về nhà tôi chẳng thiết ăn uống, cứ thế nằm vật ra giường. Mẹ gọi xuống ăn cơm, tôi cũng chỉ nói vọng xuống nhà:
- Con hơn mệt nên không muốn ăn. Bố mẹ cứ ăn trước ạ.
Tôi cứ thế vùi mình vào trong chăn và trách Hoa, sao lại đi mà chẳng báo trước. Cậu thật vô tâm, thật ích kỉ, giá nói trước với tớ, tớ đã không buồn đến mức này. Nghĩ đến đó tôi lại khóc nức nở, rồi ngủ thiếp đi lúc nào không hay. Sáng hôm sau, ngủ dậy tôi bỗng thấy một lá thư đặt ngay bên cạnh mình, tôi nhìn nét chữ và nhận ra ngay:
- Trời ơi, là thư của Hoa!
Từng dòng chữ Hoa viết khiến cho tôi hiểu hơn quyết định chuyển trường của bạn và cả lí do bạn không nói với tôi. Tôi không còn trách Hoa nữa. Bạn ấy mãi mãi là người mà tôi yêu quý.
Đoạn văn kể về việc tôi đã nghi không đúng về Hoa. Có dung đối thoai. Độc thoại nội tâm
- Làm cho câu chuyện có không khí như cuộc sống thật
- Thể hiện nhân vật, đi sâu vào nội tâm, góp phần giúp chúng ta hiểu rõ tính cách nhân vật.
- Câu chuyện sinh động.
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
Nắm vững khái niệm đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm.
Hoàn thành bài tập 2 vào vở tập.
Biết đưa các yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong
quá trình tạo lập văn bản tự sự phù hợp.
- Đọc kỹ phần văn bản “Lặng lẽ Sa Pa và chú thích.
- Tóm tắt truyện.
- Anh thanh niên là người như thế nào ?