12/4/2021
2
Quan sát các hình ảnh sau
CHƯƠNG IV: BIẾN DỊ
Biến dị di truyền
Biến dị không di truyền
Biến dị tổ hợp
Đột biến
Thường biến
Đột biến gen
Đột biến NST
BIẾN DỊ
Biến dị là hiện tượng con sinh ra khác với bố mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết.
Là sự tổ hợp lại các tính trạng của bố mẹ.
Là những biến đổi một cách đột nggột, riêng rẽ, ngẫu nhiên, không định hướng trong vật chất di truyền xảy ra ở cấp độ phân tử (ADN) hoặc cấp độ tế bào (NST).
BÀI 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen là gì?
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen
III. Vai trò của đột biến gen

CHƯƠNG IV: BIẾN DỊ
Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen là gì?
Gen (a) có cấu trúc như sau:
a
? Gen (a) có bao nhiêu cặp nuclêôtit
5 cặp
? Trình tự của các cặp nuclêôtit trên gen(a)
G
X
b
a
c
d
H21.1. Một số dạng đột biến gen
G
X
X
G
A
T
T
A
G
X
T
A
X
G
A
T
T
A
G
X
T
A
T
A
X
G
T
A
G
X
T
A
a
b
c
d
4
6
5
Mất cặp X - G
Thêm cặp T - A
Thay cặp A - T
bằng cặp G - X
Mất một cặp nuclêôtit
Thêm một cặp nuclêôtit
Thay thế cặp nuclêôtit này
bằng cặp nuclêôtit khác
- Đột biến gen là những biến đổi trong cấu trúc của gen liên quan tới 1 hoặc 1 số cặp nuclêôtit.
CHƯƠNG IV: BIẾN DỊ
Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen là gì?
Vậy đột biến gen là gì?
Có những dạng đột biến gen nào?
- Các dạng đột biến gen thường gặp:
+ Mất một hoặc một số cặp Nu;
+ Thêm một hoặc một số cặp Nu;
+ Thay thế một hoặc một số cặp Nu

G
X
a
e
Đảo vị trí 1 cặp nuclêôtit
? Tại sao không nói mất, thêm, thay thế một nuclêôtit mà nói mất, thêm, thay thế một cặp nuclêôtít

Vì ADN có cấu trúc 2 mạch bổ sung, sự biến đổi một nuclêôtit ở mạch này sẽ kéo theo sự biến đổi nuclêôtit bổ sung với nó trên mạch kia.
? Có thể quan sát đột biến gen xảy ra trong tế bào bằng mắt thường được không? Vì sao?
Không. Vì đây là những biến đổi rất nhỏ ở cấp độ phân tử

- Đột biến gen là những biến đổi trong cấu trúc của gen liên quan tới 1 hoặc 1 số cặp nuclêôtit.
CHƯƠNG IV: BIẾN DỊ
Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen là gì?
- Các dạng đột biến gen thường gặp:
+ Mất một hoặc một số cặp Nu;
+ Thêm một hoặc một số cặp Nu;
+ Thay thế một hoặc một số cặp Nu
- Chú ý: Đột biến gen là biến dị di truyền được
? Đột biến gen khác biến dị tổ hợp ở điểm căn bản nào
Biến dị tổ hợp: Các gen được sắp xếp lại ( tổ hợp lại), còn bản thân cấu trúc của gen không bị biến đổi.

Đột biến gen: Cấu trúc của gen bị biến đổi.
Gen 1
Gen
2
Đột biến điểm
Đột biến cụm gen
Một gen có A = T = 400 nucleotit, G = X = 500 nucleotit. Hãy xác định các dạng đột biến gen trong các trường hợp sau:

TH1: Gen biến đổi có: A= T = 401 nucleotit, G = X = 500 nucleotit.


TH2: Gen biến đổi có: A= T = 399 nucleotit, G = X = 501 nucleotit.


TH3: Gen biến đổi có: A= T = 400 nucleotit, G = X = 499 nucleotit.

Đột biến thêm 1 cặp A - T
Đột biến thay thế 1 cặp A - T bằng 1 cặp G - X
Đột biến mất 1 cặp G - X
CHƯƠNG IV: BIẾN DỊ
Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen là gì?
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen.
Để tìm hiểu nguyên nhân phát sinh gây ra đột biến gen. Chúng ta hãy quan sát một số hình ảnh gây ra đột biến gen!
* Trong tự nhiên :
Máy bay Mỹ rải chất độc da cam
CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM
Từ năm 1961 – 1971
Hơn 75,8 triệt lít chất độc màu da cam đựơc Mỹ rải xuống miền Nam Việt Nam
Hơn 2 triệu nạn nhân phơi nhiễm, hàng vạn đứa trẻ được sinh ra bị nhiễm độc
45% diên tích rừng của miền Nam bị phá hủy
Hiện nay tại Việt Nam có khoảng :
4,8 triệu nạn nhân bị nhiễm chất độc màu da cam
Độc tố còn lưu lại trong đất và gây độc từ 20-100 năm nữa
Tiếp tục gây đột biến gen lên thế hệ thứ 2, 3 và 4 của các nạn nhân phơi nhiễm
EM CÓ BIẾT ?
Và hậu quả để lại là……..
NHIỄM PHÓNG XẠ
80.000 người chết ngay trong vụ ném bom tại thành phố Hirosima
192.020 người Hirosima chết do tác động của nhiệt, bức xạ, nhiễm độc xạ cho đến ngày nay
70.000 người chết trong vụ ném bom tại Nagasaki
Ô nhiễm phóng xạ kéo dài hàng trăm năm
EM CÓ BIẾT ?
Nhà máy hạt nhân
Thử vũ khí hạt nhân
Sử dụng thuốc trừ sâu
Rác thải
Hóa chất thực phẩm
Khói bụi giao thông
Hút thuốc lá
Khói bụi nhà máy
CHƯƠNG IV: BIẾN DỊ
Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen là gì?
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen.
+ Trong tự nhiên: Do ảnh hưởng phức tạp của môi trường trong và ngoài cơ thể làm rối loạn quá trình tự sao chép của phân tử ADN (sao chép nhầm):Tia phóng xạ, tia tử ngoại , thuốc trừ sâu …)
? Từ những nguyên nhân trên, chúng ta phải có ý thức như thế nào trong việc bảo vệ môi trường để hạn chế sự phát sinh đột biến gen
Sử dụng hợp lí và có các biện pháp đề phòng khi sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ và một số chất độc có khả năng gây đột biến gen.
Vệ sinh môi trường đất, nước, không khí…
Chống sản xuất sử dụng vũ khí hoá học
Hạn chế sự gia tăng và ngăn ngừa các hoạt động gây ra ô nhiễm môi trường.

? Là học sinh, các em sẽ làm gì để hạn chế sự phát sinh đột biến gen có hại

Vận động mọi người có ý thức tốt trong việc bảo vệ môi trường .
Tham gia tốt các phong trào bảo vệ môi trường, chăm sóc công trình măng non bồn hoa và tuyên truyền việc vệ sinh trường lớp, thôn xóm sạch sẽ…
Cùng cộng đồng ủng hộ các phong trào chống sản xuất và sử dụng vũ khí hạt nhân, tham gia các hoạt động từ thiện ủng hộ nạn nhân chất độc màu da cam…

- Trong thực nghiệm :
CHƯƠNG IV: BIẾN DỊ
Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen là gì?
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen.
+ Trong tự nhiên: Do ảnh hưởng phức tạp của môi trường trong và ngoài cơ thể làm rối loạn quá trình tự sao chép của phân tử ADN (sao chép nhầm):Tia phóng xạ, tia tử ngoại , thuốc trừ sâu …)
+ Trong thực nghiệm:Con người gây đột biến nhân tạo bằng tác nhân vật lí , hoá học (Đột biến nhân tạo).
CHƯƠNG IV: BIẾN DỊ
Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen là gì?
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen.
III. Vai trò của đột biến gen.
? Đột biến gen có được biểu hiện ra kiểu hình không? Vì sao?
CHƯƠNG IV: BIẾN DỊ
Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN
I. Đột biến gen là gì?
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen.
III. Vai trò của đột biến gen.
H.3. Đột biến gen ở cây lúa(b)làm cây cứng và nhiều bông hơn ở giống gốc (a)
Hình 1: Đột biến gen làm mất khả năng tổng hợp diệp lục của cây mạ (màu trắng)
Hình 2. Lợn con có đầu và chân sau dị dạng
Có hại
Có lợi
Có hại
- Đa số đột biến gen có hại nhưng trong thực tế có 1 số đột biến gen có lợi
Có hại
Ngô biến đổi gen phòng chống sâu bệnh
Đột biến gen làm cho cừu chân ngắn ở Anh không nhảy qua hàng rào vào phá vườn.
Có lợi

Tại sao đột biến gen biểu hiện ra kiểu hình thường
có hại cho bản thân sinh vật?

- Đột biến gen biểu hiện ra kiểu hình đa số có hại cho bản thân sinh vật, vì chúng phá vỡ sự hài hòa thống nhất trong kiểu gen đã qua chọn lọc và duy trì lâu đời trong điều kiện tự nhiên, gây ra những rối loạn trong quá trình tổng hợp prôtêin .




I. Đột biến gen là gì?
BÀI 21: ĐỘT BIẾN GEN
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen
III. Vai trò của đột biến gen
- Đột biến gen biểu hiện ra kiểu hình số có hại cho bản thân sinh vật, vì chúng phá vỡ sự hài hòa thống nhất trong kiểu gen đã qua chọn lọc và duy trì lâu đời trong điều kiện tự nhiên, gây ra những rối loạn trong quá trình tổng hợp prôtêin .






Đa số đột biến gen tạo ra các gen lặn. Chúng biểu hiện thành kiểu hình khi ở trạng thái đồng hợp lặn và trong điều kiện môi trường thích hợp.
? Khi nào đột biến gen biểu hiện thành kiểu hình
Lúa có khả năng chịu hạn cho
năng xuất cao
Đột biến tăng tính
chịu hạn, chịu rét ở cây lúa
Cam không hạt
Cam không hạt
Hoa hồng xanh
Súp lơ
I. Đột biến gen là gì?
BÀI 21: ĐỘT BIẾN GEN
II. Nguyên nhân phát sinh đột biến gen
III. Vai trò của đột biến gen
- Đột biến gen biểu hiện ra kiểu hình số có hại cho bản thân sinh vật, vì chúng phá vỡ sự hài hòa thống nhất trong kiểu gen đã qua chọn lọc lâu đời trong điều kiện tự nhiên, gây ra những rối loạn trong quá trình tổng hợp prôtêin .




- Một số đột biến gen có lợi cho bản thân sinh vật, con người, có vai trò lớn đối với sản xuất và có ý nghĩa quan trọng trong tiến hóa và chọn giống.




Câu 1: Đột biến gen là:
A. Những biến đổi trong cấu trúc của ARN liên quan tới một cặp nuclêôtit
B. Những biến đổi trong cấu trúc của ARN liên quan tới một số cặp nuclêôtit
D. Những biến đổi trong gen liên quan tới một số nuclêôtit
C. Những biến đổi trong cấu trúc của gen liên quan tới một hoặc một số cặp nuclêôtit
O
Câu 2: Nguyên nhân gây ra đột biến gen ?
A. Các tác nhân vật lý trong ngoại cảnh
B. Các tác nhân hóa học trong ngoại cảnh.
C. Các rối loạn trong quá trình tự sao của ADN
D. Cả A, B và C đúng
O
Câu 3: Các dạng đột biến gen phổ biến là:
A. Mất, thêm, giảm một cặp nucleotit
O
B .Mất, thêm, thay thế một cặp nucleotit
C. Mất, thêm, giảm một nucleotit
D.Mất, thêm, thay một nucleotit

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
* Học bài theo nội dung ghi.
* Chuẩn bị bài mới cho tiết sau:
- Nghiên cứu qua bài 22 “Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể”.
- Sưu tầm tranh về đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể