TIẾT 52:
CHỦ ĐỀ: NHỮNG CHUYỂN BIẾN KINH TẾ XÃ HỘI Ở VIỆT NAM VÀ PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG PHÁP TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN NĂM 1918
(tiếp theo)
IV. Phong trào yêu nước trong thời kì chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918):
1/ Chính sách của thực dân Pháp: (tự nghiên cứu)
2/Vụ mưu khởi nghĩa ở Huế (1916). Khởi nghĩa của binh lính và tù chính trị ở Thái Nguyên (1917)
2/Vụ mưu khởi nghĩa ở Huế (1916). Khởi nghĩa của binh lính và tù chính trị ở Thái Nguyên (1917)
a. Vụ mưu khởi nghĩa ở Huế (1916):
*Nguyên nhân:
- Pháp ráo riết bắt lính sang châu Âu
- Những người yêu nước đứng đầu là Thái Phiên & Trần Cao Vân đã bí mật vận động binh lính vụ mưu khởi nghĩa, mời vua Duy Tân tham gia .
-> Sở dĩ mời vua Duy Tân tham gia là muốn gây thanh thế cho cuộc khởi nghĩa
* Kế hoạch hành động của vụ mưu khởi nghĩa của binh lính Huế (1916) :
-> Họ dự kiến rạng sáng 4-5-1916 sẽ nổi dậy tại Huế
- Việc chuẩn bị có nhiều sơ hở nên kế hoạch bị bại lộ -> Pháp đóng cửa trại lính, tước khí giới.
- Cuộc khởi nghĩa bị bóp chết ngay từ trong trứng nước => Thái Phiên & Trần Cao Vân bị xử tử, vua Duy Tân bị đày sang An-giê-ri ( châu Phi )
* Cuộc khởi nghĩa thất bại nhanh chóng vì:
-> Tổ chức non kém. Kế hoạch bị bại lộ trước lúc khởi nghĩa, Pháp đã kịp thời đối phó .
2/Vụ mưu khởi nghĩa ở Huế (1916). Khởi nghĩa của binh lính và tù chính trị ở Thái Nguyên (1917)
a. Vụ mưu khởi nghĩa ở Huế (1916):
* Nguyên nhân:
- Pháp ráo riết bắt lính sang châu Âu
- Binh lính căm phẫn, họ quyết tâm đứng lên đấu tranh
*Diễn biến : ( SGK /146 )
b. Khởi nghĩa binh lính & tù chính trị ở Thái Nguyên (1917)
Nguyên nhân bùng nổ cuộc khởi nghĩa của binh lính Thái Nguyên (1917):
- Binh lính Thái Nguyên rất căm phẫn chế độ
- Họ được Lương Ngọc Quyến giác ngộ kết hợp với tù chính trị đứng lên khởi nghĩa .
Lương Ngọc Quyến còn có tên khác là Lương Lập Nham, con nhà yêu nước Lương Văn Can.
Năm Ất tị 1905 ông sang Nhật, năm sau được Phan Bội Châu đưa vào học ở Chấn Võ học hiệu. Ông cùng người em là Lương Nghị Khanh và hai người bạn là Nguyễn Điền, Nguyễn Thức Canh tức Trần Trọng Khắc (hay Trần Hữu Công) là bốn học sinh Việt Nam đầu tiên vào học trường Nhật.
Tháng 12-1915, ông bị đế quốc Anh bắt giao cho Pháp, giải về nước, chúng kết án ông khổ sai chung thân, giam tại khám Thái Nguyên. Trong tù dù bị hành hạ tàn nhẫn, chúng đóng thủng hai chân ông và cột vào xiềng, nhưng ông vẫn tuyên truyền, kết nạp được một số binh sĩ người Việt trong quân đội Pháp do Trịnh Đạt, tức Trịnh Văn Cấn, tục gọi Đội Cấn sẵn sàng làm nội ứng. Đêm 30 rạng 31-8-1917, binh sĩ gồm 300 người do Đội Cấn chỉ huy phát động cuộc khởi nghĩa, Lương Ngọc Quyến được cử làm Cố vấn kiêm Phó tư lệnh.
Nghĩa quân làm chủ tỉnh Thái Nguyên suốt bảy ngày, giặc Pháp đưa viện binh từ Hà Nội lên phản công dữ dội. Nghĩa quân yếu thế phải rút vào rừng. Vì tàn phế, không đi đứng được, Lương Ngọc Quyến tự sát để nghĩa quân dễ dàng rút lui nhằm bảo tồn lực lượng. Ông hi sinh vào đầu tháng 2-1917 (ông đề nghị nghĩa quân bắn mình).
Nguyên nhân bùng nổ cuộc khởi nghĩa của binh lính Thái Nguyên (1917):
- Binh lính Thái Nguyên rất căm phẫn chế độ
- Họ được Lương Ngọc Quyến giác ngộ kết hợp với tù chính trị đứng lên khởi nghĩa .
Diễn biến cuộc khởi nghĩa :
- Nghĩa quân nổi dậy giết chết tên giám binh người Pháp, phá nhà lao, thả tù chính trị, chiếm tỉnh lỵ Thái Nguyên trong 1 tuần . Nhưng nghĩa quân sai lầm không chiếm trại lính Tây. Do vậy, chúng trực tiếp liên hệ với Hà Nội, thực hiện trong đánh ra, ngoài đánh vào, nghĩa quân buộc phải rút lui khỏi tỉnh lỵ.
b. Khởi nghĩa binh lính & tù chính trị ở Thái Nguyên (1917)
* Nguyên nhân:
- Binh lính Thái Nguyên rất căm phẫn chế độ.
- Họ quyết tâm đấu tranh dưới sự lãnh đạo của Đội Cấn & Lương Ngọc Quyến
* Diễn biến: ( SGK/ 147 )
3/Hoạt động của Nguyễn Tất Thành sau khi ra đi tìm đường cứu nước
- Nguyễn Tất Thành tên thật là Nguyễn Sinh Cung, Người (19-5-1890) tại làng Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.
- Người sinh ra, lớn lên trong gia đình trí thức yêu nước và hoàn cảnh nước nhà rơi vào tay thực dân Pháp.
- Từ nhỏ người rất thông minh và sớm có tinh thần yêu nước, nên khi cách mạng bị bế tắt về đường lối Người đã quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước. Người lãnh đạo cách mạng Việt Nam giành chính quyền khai sinh ra nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà. Người mất vào ngày 2-9-1969 trong niềm tiếc thương của cả nhân loại.
NGUYỄN TẤT THÀNH
(1890 - 1969)
* Trong bối cảnh nào Nguyễn Tất Thành quyết định ra đi tìm đường cứu nước?
- Phong trào Cần vương thất bại, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân ta vẫn được tiếp tục dưới nhiều hình thức mới (Đông Du, ĐKNT, Duy tân...) nhưng không thành công.
- Thực dân Pháp dùng nhiều thủ đoạn đàn áp làm cho phong trào rơi vào tình trạng bế tắc...
Nguyễn Tất Thành không tán thành con đường cứu nước của các bậc tiền bối là Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh.
Muốn tìm hiểu những bí mật đằng sau những từ: Tự do-Bình đẳng-Bác ái
* Động cơ nào thúc đẩy Nguyễn Tất Thành đi sang phương Tây tìm đường cứu nước?
Hành trình cứu nước của Nguyễn Tất Thành diễn ra:
- 5-6-1911 Tại bến cảng Nhà Rồng người ra đi tìm đường cứu nước.
Tàu Đô đốc La-tu-sơ Tơ-rê-vin
Nguyễn Tất Thành làm phụ bếp trên tàu
GIBUTI
HÀNH TRÌNH ĐI TÌM ĐƯỜNG CỨU NƯỚC CỦA NGUYỄN ÁI QUỐC TỪ NĂM 1911 ĐẾN NĂM 1917
- Cuộc hành trình kéo dài 6 năm (từ 1911 đến 1917), Bác đi nhiều nơi trên thế giới qua nhiều nước ở châu Phi, châu Mĩ, Châu Âu.
- Năm 1917, ở pháp, Người làm rất nhiều nghề, học tập, rèn luyện trong quần chúng lao động và giai cấp công nhân Pháp, tham gia hoạt động trong Hội những người Việt Nam yêu nước. Người viết báo, truyền đơn…tố cáo tội ác của thực dân và tuyên truyền cho cách mạng Việt Nam.
- Từ 1917, trở lại Pháp, tham gia các hoạt động yêu nước, tiếp nhận ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười Nga, có chuyển biến trong tư tưởng.
Hướng đi của Nguyễn Tất Thành có gì mới so với những nhà yêu nước chống Pháp thời đó?
*Còn Nguyễn Tất Thành lựa chọn hướng đi sang các nước phương Tây và một số nơi khác. Cách đi của Nguyễn Ái Quốc là: đi vào tất cả các giai cấp tầng lớp, đi vào phong trào quần chúng giác ngộ, đoàn kết họ đứng lên giành độc lập bằng sức mạnh của mình là chính.
*Con đường cứu nước của các bậc tiền bối trước đó, tiêu biểu: cụ Phan Bội Châu đã chọn con đường sang phương Đông (Nhật Bản) xin họ giúp Việt Nam đánh Pháp.
So sánh hướng đi của Nguyễn Tất Thành
Những hoạt động yêu nước của Nguyễn Tất Thành có ý nghĩa như thế nào đối với dân tộc ta?
- Những hoạt động yêu nước của Người tuy chỉ mới bước đầu, nhưng là điều kiện quan trọng để Người xác định con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc Việt Nam.
* Những hoạt động:
- 5-6-1911, từ cảng Nhà Rồng Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước.
- Từ 1911 đến 1917, Bác đi nhiều nơi trên thế giới.
- Từ 1917, trở lại Pháp, tham gia các hoạt động yêu nước, tiếp nhận ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười Nga, có chuyển biến trong tư tưởng.
2. Hoạt động của Nguyễn Tất Thành sau khi ra đi tìm đường cứu nước:
- Nguyễn Tất Thành tên thật là Nguyễn Sinh Cung, sinh ngày 19-5-1890 tại làng Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An…
- Khi cách mạng bế tắt về đường lối Người quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước.
Làng Sen quê nội của Bác
LĂNG CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH Ở HÀ NỘI
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài .
- Nắm được các kiến thức trong chương trình lịch sử lớp 8 để học chương trình lich sử lớp 9 tốt hơn