Tiết 21 -Bài 20
TẠO GIỐNG NHỜ CÔNG NGHỆ GEN
I. Công nghệ gen:

1. Khái niệm :

- Công nghệ gen là quy trình tạo ra những tế bào hoặc sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới.
- Kỹ thuật chuyển gen:Là kỹ thuật tạo ADN tái tổ hợp để chuyển gen từ tế bào này sang tế bào khác.

Công nghệ gen:
1. Khái niệm công nghệ gen:
Gen tổng hợp insulin của người
Vi khuẩn E.coli
Vi khuẩn E.coli có thể tổng hợp insulin
- Ví dụ:
I. Công nghệ gen:
1. Khái niệm
2. Các bước cần tiến hành trong kỹ thuật chuyển gen:
Tạo ADN tái tổ hợp
Chuyển ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận
Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp

a. Tạo ADN tái tổ hợp:
* ADN tái tổ hợp là 1 phân tử ADN được lắp ráp từ các đoạn ADN lấy từ các TB khác nhau( từ gen cần chuyển và thể truyền)
* Để thực hiện được kỹ thuật chuyển gen cần có thể truyền
- Thể truyền :
Là phân tử ADN nhỏ.
Có khả năng nhân đôi độc lập với hệ gen của TB
Có thể chuyển từ TB này sang TB khác.

- Có nhiều loại thể truyền, nhưng hay dùng Plasmit .
* Thao tác tạo ADN tái tổ hợp:
- Tách plasmit ra khỏi TB vi khuẩn và tách ADN của gen cần chuyển ra khỏi TB cho.
- Cắt ADN của plasmit và ADN của gen cần chuyển tại vị trí xác định nhờ enzim cắt Restrictaza
- Nối ADN của gen cần chuyển vào ADN của plasmit = enzim nối Ligaza => ADN tái tổ hợp.
ADN của tế
bào nhận
ADN tái tổ hợp dạng vòng
ADN tái tổ hợp
CaCl2 hoặc xung điện
Tế bào nhận E.côli
b. Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận:
b. Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận:
Sử dụng dung dịch CaCl2, xung điện cao áp… để đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận.
c. Phân lập dòng tế bào mang ADN tái tổ hợp:
c. Phân lập dòng tế bào mang ADN tái tổ hợp:

- Sử dụng thể truyền có gen đánh dấu
để nhận biết tế bào nhận có ADN tái tổ hợp.
II. Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen:
1. Khái niệm sinh vật biến đổi gen:
II. Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen:
1. Khái niệm sinh vật biến đổi gen:
- SV biến đổi gen là những sinh vật mà hệ gen của nó đã được con người làm biến đổi cho phù hợp với lợi ích của mình
- Cách làm biến đổi hệ gen của SV:
+ Đưa thêm 1 gen lạ vào hệ gen
+ Làm biến đổi 1 gen có sẵn trong hệ gen
+ Loại bỏ hoặc làm bất hoạt 1 gen nào đó trong hệ gen
2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen:
Dê biến đổi gen có chứa gen quy định prôtêin tơ nhện. Người ta kéo tơ nhện từ sữa này để sản xuất áo chống đạn
Chuột bạch chuyển gen có gen hooc môn sinh trưởng chuột cống
Lợn biến đổi gen
b) Tạo giống cây trồng biến đổi gen
Cây bông chuyển gen Bt kháng sâu bệnh
Cây bông không chuyển gen
Giống lúa gạo vàng có khả năng tổng hợp -caroten (tiền chất tạo VTM A)
G?o bỡnh thu?ng
G?o h?t v�ng
Ngô chuyển gen
Khoai tây bình thường và đã chuyển gen
Đu đủ chuyển gen có khả năng kháng bệnh do vi rut
Cà chua chuyển gen:
Làm quả chín chậm
Kháng sâu bệnh

c) Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen

Tạo ra dòng vi khuẩn mang gen insulin của người. → sản sinh ra insulin làm thuốc chữa bệnh tiểu đường…
- Tạo chủng VK có lợi làm sạch môi trường: phân hủy rác, dầu loang…