Tiết 52:
VIẾT: Tập làm bài thơ lục bát
Em hãy đọc cho các bạn nghe một bài thơ lục bát mà em yêu thích.
Vậy em đã từng làm thơ lục bát chưa? Có thể chia sẻ với cả lớp bài thơ của em được không?
VIẾT
Tập làm bài thơ lục bát
HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI
Em hiểu thế nào là một bài thơ? Thơ khác văn xuôi ở điểm nào ?
Khi nào người ta làm thơ? Khi sáng tác thơ cần đảm bảo những yêu cầu gì?
Theo em, một bài thơ lục bát cần đảm bảo những yêu cầu gì?
VIẾT
Tập làm bài thơ lục bát
1. Yêu cầu đối với một bài thơ lục bát.
a. Thơ và yêu cầu khi sáng tác thơ.
* Thơ: là khái niệm chỉ các loại sáng tác văn học có vần điệu, có đặc điểm ngắn gọn, súc tích, nhiều ý cô đọng...
VIẾT
Tập làm bài thơ lục bát
1. Yêu cầu đối với một bài thơ lục bát.
a. Thơ và yêu cầu khi sáng tác thơ.
* Sáng tác thơ.
- Nội dung: Thể hiện được cách nhìn, cách cảm nhận mới lạ, sâu sắc, thú vị…về cuộc sống.
- Về nghệ thuật:
+ Ngôn ngữ: hàm súc, gợi hình gợi cảm.
+ Sử dụng các biện pháp tu từ để tạo những liên tưởng độc đáo, thú vị (nhân hóa, so sánh, ẩn dụ…).
+ Sử dụng vần, nhịp một cách hợp lí để làm tăng giá trị biểu đạt của ngôn từ.
1. Yêu cầu đối với một bài thơ lục bát.
b. Yêu cầu đối với một bài thơ lục bát
VIẾT
Tập làn bài thơ lục bát
2. ĐỌC VÀ PHÂN TÍCH BÀI THAM KHẢO
THẢO LUẬN THEO BÀN
Đọc bài thơ
Chăn trâu đốt lửa trên đồng
Rạ rơm thì ít gió đông thì nhiều
Mải mê đuổi một con diều
Củ khoai nướng để cả chiều thành tro.
(Đồng Đức Bốn)
Trả lời câu hỏi sau:
1. Bài thơ
Hoạt động 3: ĐỌC VÀ PHÂN TÍCH BÀI THAM KHẢO
Hoạt động 3: ĐỌC VÀ PHÂN TÍCH BÀI THAM KHẢO
1. Bài thơ : “Chăn trâu đốt lửa”
2. Phân tích kiểu văn bản.
a. Cách ngắt nhịp của dòng thơ thứ 4 là: "Củ khoai nướng/ để cả chiều/ thành tro" khác với cách ngắt nhịp thông thường trong thơ lục bát đã góp phần diễn tả cảm xúc bâng khuâng của nhà thơ, khi khoảnh khắc hoàng hôn đang đến.
b. Gieo vần, phối thanh
+ Sự hiệp vần: đồng – đông, nhiều – diều – chiều.
+ Bảng phối thanh:
Hoạt động 3: ĐỌC VÀ PHÂN TÍCH BÀI THAM KHẢO
1. Bài thơ : “Chăn trâu đốt lửa”
2. Phân tích kiểu văn bản.
c. Cảnh sắc thiên nhiên và hoạt động của con người trong bài thơ được thể hiện bằng một vài chi tiết, một vài nét tiêu biểu: chăn trâu, thả diều, nướng khoai đến những nét tiêu biểu như gió đông hay khoảnh khắc hoàng hôn đến. Việc sử dụng các chi tiết chấm phá, tiêu biểu, ngôn từ giản dị nhưng giàu sức gợi đã tạo nên bức tranh đồng quê thanh bình, yên ả.
d. Cảm xúc của tác giả được thể hiện gián tiếp qua việc kể về buổi chiều chăn trâu, thả diều, nướng khoai, qua cảm nhận về “gió đông”, về khoảnh khắc hoàng hôn đang dần buông. Tất cả đã hoà quyện để cùng diễn tả cảm xúc của tác giả.
Hoạt động 3: ĐỌC VÀ PHÂN TÍCH BÀI THAM KHẢO
1. Bài thơ : “Chăn trâu đốt lửa”
2. Phân tích kiểu văn bản.
e. Bài thơ có nét độc đáo trong nghệ thuật, tác giả sử dụng phép đối giữa ít -nhiều, rạ rơm (hữu hình) với gió đông (vô hình). Đó còn là sự liên tưởng độc đáo: củ khoai nướng bị cháy hồng rực đến cảnh hoàng hôn bao trùm không gian rộng lớn.
f. Cách làm thơ lục bát về vần, nhịp, thanh điệu: bài thơ có các câu lục và câu bát xen kẽ, tiếng thứ sáu của câu lục thứ nhất hiệp vần với tiếng thứ sáu của câu bát thứ nhất. Tiếng thứ tám của câu bát thứ nhất hiệp vần với tiếng thứ sáu của câu lục thứ hai và tiếng thứ sáu của dòng bát thứ hai.
Hoạt động 4: THỰC HÀNH VIẾT THEO CÁC BƯỚC
PHIẾU TÌM Ý
Nhiệm vụ: Tìm ý cho việc viết đoạn văn ghi lại cảm xúc của em khi đọc một bài thơ có yêu tố tự sự và miêu tả.
Gợi ý: Trả lời câu hỏi vào cột trái:
Hoạt động 4: THỰC HÀNH VIẾT THEO CÁC BƯỚC
Bước 1: Khởi động viết
- Tập gieo vần: gần, đa, là
- Xác định đề tài: Gia đình, quê hương, bố mẹ, mái trường, thầy cô, bạn bè…..
Bước 2: Thực hành viết:
- Tìm ý tưởng cho bài thơ.
+ Ý tưởng có thể đến bất chợt, cũng có thể là những sự việc, con người, cảnh sắc đã diễn ra mà mình ấn tượng sâu sắc.
+ Suy nghĩ vể ý tưởng mà mình muốn viết (thể hiện).
+ Chọn một ý tưởng (sự việc, con người…) mà mình tâm đắc nhất.
Hoạt động 4: THỰC HÀNH VIẾT THEO CÁC BƯỚC
Bước 2: Thực hành viết:
- Làm bài thơ lục bát.
+ Thể hiện ý tưởng ra bằng từng dòng thơ.
+ Lần lượt điền các tiếng của từng dòng thơ vào bảng quy định thanh điệu và hiệp vần của thơ lục bát.
Bảng quy định về thanh điệu và hiệp vần
Hoạt động 4: THỰC HÀNH VIẾT THEO CÁC BƯỚC
Bước 2: Thực hành viết:
- Làm bài thơ lục bát.
+ Thể hiện ý tưởng ra bằng từng dòng thơ.
+ Lần lượt điền các tiếng của từng dòng thơ vào bảng quy định thanh điệu và hiệp vần của thơ lục bát.
+ Cần sử dụng các biện pháp tu từ để tăng hiệu quả nghệ thuật cho bài thơ (ẩn dụ, so sánh, nhân hóa…)
+ Chú ý giọng điệu phù hợp với nội dung, cảm xúc mình muốn thể hiện.
Hoạt động 4: THỰC HÀNH VIẾT THEO CÁC BƯỚC
Bước 3: Chỉnh sửa và chia sẻ
- Kiểm tra xem tiếng nào, dòng nào chưa chuẩn thì sửa lại.
- Tuy nhiên, thơ không chỉ đúng về luật mà còn cảm xúc. Câu nào chưa thể hiện cảm xúc cũng cần phải sửa (thay đổi).
- Đọc diễn cảm bài thơ bằng giọng điệu phù hợp. Sau đó dùng bảng (bên dưới) để điều chỉnh nội dung và hình thức bài thơ.
- Chia sẻ bài thơ với người thân trong gia đình hoặc bạn bè để mọi người góp ý giúp. Sau đó lại tiếp tục điều chỉnh cho đến lúc bản thân thấy thật ưng ý.
Hoạt động 4: THỰC HÀNH VIẾT THEO CÁC BƯỚC
Bước 3: Chỉnh sửa và chia sẻ
Bảng tự đánh giá hình thức và nội dung bài thơ (*)
Tiết 53 – 55:
VIẾT ĐOẠN VĂN GHI LẠI
CẢM XÚC VỀ MỘT BÀI THƠ LỤC BÁT
I. Tìm hiểu yêu cầu đối với một đoạn văn thể hiện cảm xúc về một bài thơ lục bát
- Giới thiệu bài thơ, tác giả (nếu có).
- Nêu được cảm xúc về nội dung chính hoặc một số khía cạnh nội dung của bài thơ.
- Thể hiện được cảm nhận về một số yếu tố hình thức nghệ thuật của bài thơ (thể thơ, từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ, …)
Theo em, yêu cầu đối với một đoạn văn thể hiện cảm xúc về một bài thơ lục bát cần đáp ứng những yêu cầu gì? Có gì giống và khác giữa thể hiện cảm xúc về một bài thơ có yếu tố tự sự và miêu tả với thể hiện cảm xúc về một bài thơ lục bát?
VIẾT ĐOẠN VĂN GHI LẠI CẢM XÚC VỀ MỘT BÀI THƠ LỤC BÁT
II. Phân tích bài viết tham khảo: nét đẹp trong bài ca dao “Anh đi anh nhớ quê nhà.”
Hãy đọc SGK trang 102 và trả lời các câu hỏi trang 103.
Người viết đã nêu cảm nhận về một số yếu tố hình thức nghệ thuật nào của bài ca dao?
Đoạn văn có trình bày rõ những cảm xúc của người viết về nội dung chính nào của bài ca dao ?
Đoạn văn đã giới thiệu được bài ca dao Anh đi anh nhớ quê nhà chưa? Em hãy đọc câu văn ấy.
VIẾT ĐOẠN VĂN GHI LẠI CẢM XÚC VỀ MỘT BÀI THƠ LỤC BÁT
II. Phân tích bài viết tham khảo: nét đẹp trong bài ca dao Anh đi anh nhớ quê nhà.
VIẾT ĐOẠN VĂN GHI LẠI CẢM XÚC VỀ MỘT BÀI THƠ LỤC BÁT
II. Phân tích bài viết tham khảo: nét đẹp trong bài ca dao Anh đi anh nhớ quê nhà.
- Nội dung từng phần:
VIẾT ĐOẠN VĂN GHI LẠI CẢM XÚC VỀ MỘT BÀI THƠ LỤC BÁT
III. Thực hành viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ lục bát.
4 BƯỚC
Có mấy bước để viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ lục bát?
VIẾT ĐOẠN VĂN GHI LẠI CẢM XÚC VỀ MỘT BÀI THƠ LỤC BÁT
III. Thực hành viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ lục bát.
CỤ THỂ
1. Lựa chọn bài thơ
2. Tìm ý và lập dàn ý.
a. Tìm ý
VIẾT ĐOẠN VĂN GHI LẠI CẢM XÚC VỀ MỘT BÀI THƠ LỤC BÁT
III. Thực hành viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ lục bát.
CỤ THỂ
2. Tìm ý và lập dàn ý.
b. Lập dàn ý.
Sắp xếp các ý theo trình tự cảm xúc thành một dàn ý gồm 3 phần:
VIẾT ĐOẠN VĂN GHI LẠI CẢM XÚC VỀ MỘT BÀI THƠ LỤC BÁT
III. Thực hành viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ lục bát.
3. Viết đoạn văn.
4. Chỉnh sửa đoạn văn
Bảng kiểm tra đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ lục bát