CHÀO MỪNG TẤT CẢ CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY
NGỮ VĂN 6
BÀI 4
NHỮNG TRẢI NGHIỆM TRONG ĐỜI
NGỮ VĂN 6
Cuộc sống của mỗi người là một chuỗi những trải nghiệm. Có trải nghiệm tạo ra niềm vui, hạnh phúc. Có trải nghiệm mang đến kinh nghiệm. Có trải nghiệm để lại sự nuối tiếc, day dứt. Tất cả đều là bài học quý giá trong hành trình khôn lớn, trưởng thành của chúng ta.
Hôm nay, các em sẽ được trải nghiệm về những bài học đáng quý ấy qua những truyện đồng thoại – những bài học giúp chúng ta trưởng thành hơn.
Vậy, em đã từng trải qua một chuyện gì đáng nhớ?
Chuyện đó có để lại trong em sự tiết nuối gì hay bài học gì?
Truyện là một loại tác phẩm văn học kể lại một câu chuyện, có cốt truyện, nhân vật, không gian, thời gian, hoàn cảnh diễn ra các sự việc.
1. Truyện
I. Tìm hiểu tri thức đọc hiểu
Theo các em, truyện là gì?
Em đã từng đọc truyện nào có nhân vật là loài vật hoặc đồ vật?
1. Truyện.
2.Truyện đồng thoại.
Cốt truyện: đây là yếu tố quan trọng của truyện kể; gồm các sự kiện chính được sắp xếp theo một trình tự nhất định: có mở đầu, diễn biến và kết thúc.
I. Tìm hiểu tri thức đọc hiểu
- Là thể loại văn học dành cho thiếu nhi;
- Nhân vật thường là loài vật hoặc đồ vật được nhân hóa;
- Các loài vật và đồ vật ấy vừa phản ánh đặc điểm sinh hoạt, đặc tính của loài vật, vừa thể hiện đặc điểm của con người.
Tiết 34, 35 Văn bản 1:
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
(Tô Hoài)
II. Đọc
1. Chuẩn bị đọc
Câu 1. Hãy chia sẻ với bạn về một chuyện đáng nhớ mà em từng trải qua.
Câu 2. Dựa vào nhan đề và ấn tượng ban đầu của bản thân khi đọc lướt qua văn bản, em đoán xem “Bài học đường đời đầu tiên” được nhân vật kể lại sau đây là bài học gì?
2. Tìm hiểu kĩ năng suy luận
Tìm hiểu định nghĩa trang 137/ SGK
3. Trải nghiệm cùng văn bản
a. Tác giả (xem SGK trang 90)
Tô Hoài (1920 – 2014), quê ở Hà Nội.
Tiết 34, 35 Văn bản 1:
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
(Tô Hoài)
II. Đọc
3. Trải nghiệm cùng văn bản
a. Tác giả (xem SGK trang 90)
Tô Hoài (1920 – 2014), quê ở Hà Nội.
b. Thể loại – Phương thức biểu đạt
Thể loại: truyện đồng thoại.
Phương thức biểu đạt: Tự sự là chính kết hợp với miêu tả và biểu cảm.
c. Tìm hiểu ngôi kể, lời người kể chuyện
Ngôi kể thứ nhất, người kể xưng “ tôi”. Tác dụng: thể hiện sự tự nhìn lại những hành động của bản thân để nhận ra cái sai, cái đúng.
d. Tác phẩm: Dế mèn phiêu lưu kí
d. Tác phẩm: Dế mèn phiêu lưu kí
“Dế Mèn phiêu lưu ký” (1941) là truyện đồng thoại dành cho lứa tuổi thiếu nhi, tác phẩm đã được dịch ra 40 thứ tiếng trên thế giới. Trong truyện, nhân vật chính là Dế Mèn, cậu đã trải qua muôn vạn cuộc phiêu lưu thử thách đầy mạo hiểm. Ở chặng đường ấy là những bài học giúp Dế Mèn trưởng thành và trở thành một chàng Dế cao thượng. Chúng ta có thể đúc kết kinh nghiệm từ chính nhân vật Dế Mèn, đó là đi một ngày đàng học một sàng khôn.
Qua phần chuẩn bị bài ở nhà, hãy cho biết Dế mèn phiêu lưu kí được Tô Hoài sáng tác năm nào? Thuộc loại truyện gì?
4. Đoạn trích: Bài học đường đời đầu tiên.
b. Đọc- kể tóm tắt
a. Vị trí: Trích chương I của “ Dế Mèn phiêu lưu ký”.
c. Bố cục: 2 phần
III. Đọc hiểu chi tiết.
1. Nhân vật Dế Mèn.
a. Ngoại hình, tính cách.
Gợi ý: Tìm những chi tiết thể hiện ngoại hình, hành động, ngôn ngữ và tâm trạng của nhân vật Dế Mèn. Trên cơ sở đó, nhận xét về tính cách của Dế Mèn.
II. Đọc hiểu chi tiết.
1. Nhân vật Dế Mèn.
a. Ngoại hình, tính cách.
1. Nhân vật Dế Mèn.
a. Ngoại hình, tính cách.
=> Qua những chi tiết miêu tả ngoại hình, tính cách Dế Mèn là một chàng thanh niên trẻ trung, yêu đời, tự tin nhưng vì tự tin quá mức về vẻ bề ngoài và sức mạnh của mình dẫn đến kiêu căng, tự phụ, hống hách, ích kỉ, cậy sức bắt nạt kẻ yếu.
1. Nhân vật Dế Mèn.
a. Ngoại hình, tính cách.
Nghệ thuật:
+ Kể chuyện kết hợp miêu tả;
+ So sánh, tính từ gợi hình gợi tả (mẫm bóng, nhọn hoắt, bóng mỡ, đen nhánh ...)
+ Từ ngữ chính xác, sắc cạnh với nhiều động từ (đạp, nhai...)
+ Giọng văn sôi nổi.
1. Nhân vật Dế Mèn.
b. Diễn biến câu chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết thương tâm của Dế Choắt.
Dế Choắt trong mắt của Dế Mèn như thế nào? (Những chi tiết miêu tả Dế Choắt?)
Thái độ của Dế Mèn khi Dế Choắt nhờ vả ra sao?
b. Diễn biến câu chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết thương tâm của Dế Choắt.
Dế Choắt trong cái nhìn của Dế Mèn.
1. Nhân vật Dế Mèn.
b. Diễn biến câu chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết thương tâm của Dế Choắt.
* Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt.
Thảo luận cặp đôi trả lời câu hỏi sau:
Phân tích diễn biến tâm lí và thái độ của Dế Mèn trong việc trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của?
Việc Dế Mèn dám gây sự với chị Cốc khỏe hơn mình gấp bội có phải là hành động dũng cảm không? Vì sao?
1. Nhân vật Dế Mèn.
b. Diễn biến câu chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết thương tâm của Dế Choắt.
Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt.
1. Nhân vật Dế Mèn.
b. Diễn biến câu chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết thương tâm của Dế Choắt.
Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt.
1. Nhân vật Dế Mèn.
b. Diễn biến câu chuyện Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết thương tâm của Dế Choắt.
* Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt.
Đó là hành động không dũng cảm mà là sự liều lĩnh, ngông cuồng thiếu suy nghĩ của Dế Mèn: vì nó đã gây ra hậu quả nghiêm trọng cho Dế Choắt.
Dế Mèn bỏ mặc bạn bè trong cơn nguy hiểm…hèn nhát, không dám nhận lỗi.
2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
Hậu quả của việc trêu chị Cốc là cái chết của Dế Choắt, song Dế Mèn có chịu hậu quả nào không? Nếu có thì là hậu quả gì?
Tâm trạng của Dế Mèn có sự thay đổi ra sao trước cái chết của Dế Choắt? Sự hối hận bộc lộ qua hành động nào?
2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
Nhận xét:
Qua hành động của Dế Mèn, em có nhận xét gì về sự thay đổi tâm lí của Dế Mèn? Theo em sự thay đổi đó có hợp lí không? Chính sự ăn năn ấy giúp ta hiểu thêm về tính cách Dế Mèn, đó là tính cách nào?
2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
Nhận xét:
Theo em sự hối hận của Dế Mèn có cần thiết không và có thể tha thứ được không? Vì sao?
Cuối truyện là hình ảnh Dế Mèn đứng lặng hồi lâu trước nấm mồ bạn. Em thử hình dung tâm trạng Dế Mèn lúc này?
Cuối truyện là hình ảnh Dế Mèn cay đắng vì lỗi lầm của mình, xót thương Dế Choắt, mong Dế Choắt sống lại, nghĩ đến việc thay đổi cách sống của mình.
 
2. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
Nhận xét:
Bài học về cách ứng xử, sống khiêm tốn, biết tôn trọng người khác.
Bài học về tình thân ái, chan hòa.
Bài học đường đời đầu tiên mà Dế Mèn rút ra sau cái chết của Dế Choắt: Thói ngông cuồng của mình, trêu đùa, khinh thường người khác, thoả mãn niềm vui cho mình đã gây ra hậu quả khôn lường, phải ân hận suốt đời.
Việc tác giả sử dụng ngôi kể thứ nhất, cho Dế Mèn tự kể lại câu chuyện của mình đã khiến câu chuyện trở nên chân thực, khách quan, nhân vật có thể bộc lộ rõ nhất tâm trạng, cảm xúc của mình khi trải qua.
Sau tất cả các sự việc trên, nhất là sau khi Choắt chết, Dế Mèn đã tự rút ra bài học đường đời đầu tiên cho mình. Theo em, đó là bài học gì? Việc tác giả để cho Dế Mèn tự kể lại câu chuyện của mình bằng ngôi thứ nhất có tác dụng thế nào trong việc thể hiện bài học ấy?
IV. TỔNG KẾT
+ Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật và sức cuốn hút của tác phẩm? Nội dung, ý nghĩa của văn bản?
+ Em học tập được gì từ nghệ thuật miêu tả và kể chuyện của Tô Hoài trong văn bản này?
1. Nội dung
- Vẻ đẹp cường tráng của Dế Mèn. Dế Mèn kiêu căng, xốc nổi gây ra cái chết của Dế Choắt. Dế Mèn hối hận và rút ra bài học cho mình.
- Bài học về lối sống thân ái, chan hòa; yêu thương giúp đỡ bạn bè; cách ứng xử lễ độ, khiêm nhường; sự tự chủ; ăn năn hối lỗi trước cử chỉ sai lầm...
IV. TỔNG KẾT
2. Nghệ thuật
2. Nghệ thuật
- Kể chuyện kết hợp với miêu tả.
- Xây dựng hình tượng nhân vật Dế Mèn gần gũi với trẻ thơ, miêu tả loài vật chính xác, sinh động.
- Các phép tu từ .
- Lựa chọn ngôi kể, lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc.
- Văn bản mang đặc điểm truyện đồng thoại:
+ Nhân vật là các loài vật đã được nhân hoá: trong văn bản Bài học đường đời đầu tiên có các nhân vật là Dế Mèn, Dế Choắt, Chị Cốc, chị Cào Cào.
+ Thể hiện đặc điểm sinh hoạt của loài vật:
+ Ngoại hình của Dế Mèn được miêu tả bằng những chi tiết đặc trưng cho loài dế: râu, đôi càng, đôi cánh, đầu, cái răng đen.
+ Hành động của Dế Mèn như đạp phanh phách lên ngọn cỏ, đào hang… 
IV. TỔNG KẾT
Hiện nay, trong cuộc sống, đặc biệt là trong lớp học vẫn còn hiện tượng " Dế Mèn". Giả sử em gặp những hiện này, em sẽ nói với bạn như thế nào? Em rút ra được bài học ứng xử như thế nào cho bản thân qua câu chuyện Dế Mèn?
Qua câu chuyện của Dế Mèn khiến em hiểu vì Dế Mèn mới lớn, sống trong một thế giới nhỏ bé, quanh quẩn gồm những người hiền lành nên đã lầm tưởng sự ngông cuồng là tài ba của mình, có thái độ kiêu căng, tự phụ, xốc nổi. Đây cũng là những lỗi lầm dễ mắc phải ở những người tuổi mới lớn. 
Thái độ cần có trước những lỗi lầm: chúng ta phải biết nhận ra và sửa chữa những sai lầm mà mình mắc phải, phải tự trọng, biết nghiêm khắc trước những thiếu xót của mình.
Gợi ý
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Nắm nội dung bài học.
Chuẩn bị đọc hiểu văn bản 2 Giọt sương đêm
+ Đọc văn bản trang 90/SGK.
+ Đọc và trả lời các câu hỏi trang 90, 92, 93/ SGK.
Chúc các em luôn học tốt!
CHÀO TẠM BIỆT VÀ HẸN GẶP LẠI CÁC EM Ở TIẾT HỌC SAU NHÉ!