NĂM HỌC 2021-2022
Hoạt động khởi động
Câu 1. Gương cầu lồi được sử dụng để làm kính chiếu hậu (kính nhìn sau) gắn trên xe ôtô, môtô vì:
A. Dễ chế tạo.
B. Cho ảnh to và rõ.
C. Vùng quan sát phía sau qua gương rộng.
D. Cả 3 lí do trên.
Câu 2. Điều nào sau đây không đúng khi nói về gương cầu lồi:
A. Có tâm mặt cầu nằm phía sau mặt phản xạ.
B. Có tâm mặt cầu nằm phía trước mặt phản xạ.
C. Vật sáng qua gương luôn cho ảnh ảo.
D. Chùm sáng phân kì chiếu đến gương, chùm sáng phản xạ từ gương cũng sẽ phân kì.
Câu 3. Gương cầu lồi là:
A. Mặt cầu phản xạ tốt ánh sáng, mặt phản xạ là mặt lồi.
B. Mặt cầu phản xạ tốt ánh sáng, mặt phản xạ là mặt lõm.
C. Mặt cầu lồi trong suốt.
D. Mặt cầu lồi hấp thụ tốt ánh sáng.
- Ngày xưa nhà Bác học vật Lý
Ác-Si-Mét đã dùng chiếc gương hứng ánh sáng Mặt Trời đốt cháy các chiến thuyền của quân địch. Vậy chiếc gương đó có tên là gì và được cấu tạo như thế nào ?
- Gương có mặt phản xạ là mặt trong của một phần hình cầu gọi là gương cầu lõm.
I. Ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lõm:
1. Thí nghiệm 1:
Bố trí thí nghiệm như hình 8.1/sgk.
Hãy quan sát ảnh của cây nến tạo bởi gương cầu lõm.
- Đặt cây nến sát gương rồi di chuyển từ từ ra xa gương, cho đến khi không nhìn thấy ảnh đó nữa.
CHIA LỚP THÀNH 4 NHÓM
(Thời gian 5’)
Trả lời câu hỏi C1/sgk-Trang 22
Hình 8.1.
Tiết 8 - Bài 8:

GƯƠNG CẦU LÕM
Biên soạn
6
B�i 8 - Tiết 8 GUONG C?U LếM
I - ?ảnh của một vật tạo bởi guương cầu lõm
C1 ?nh của cây nến quan sát được trong gưuong cầu lõm ở thí nghiệm trên là ảnh gì? So với cây nến thì lớn hơn hay nhỏ hơn ?
Thí nghiệm: Các em làm TN theo nhóm, sau đó quan sát hình mô phỏng sau:
Guương cầu lõm
TLC1: ?nh ảo, lớn hơn cây nến.
C2. - Mô tả cách bố trí thí nghiệm.
- So sánh ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lõm và ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng. Mô tả cách bố trí thí nghiệm.
Ảnh bằng vật
Ảnh lớn hơn vật
Gương
phẳng
Gương cầu lõm
2. Thí nghiệm 2:
Biên soạn
8
B�i 8 - Tiết 8 GUONG C?U LếM
I - ?nh của một vật tạo bởi gưuong cầu lõm
C2 Hãy .so sánh (SGK)
Gưuơng cầu lõm
Gưuơng phẳng
TLC2: Thí nghiệm mô phỏng
Kết luận: Đặt một vật sát gưuơng cầu lõm, nhìn vào gương ta thấy một ảnh ảo không hứng đưuợc trên màn chắn và lớn hơn vật.
3. Kết luận:
Đặt một vật gần sát gương cầu lõm, nhìn vào gương thấy một ảnh…… không hứng được trên màn chắn và ..….…….vật.
ảo
lớn hơn
*Chú ý: Chỉ quan sát được các vật ở gần, không quan sát được các vật ở xa.
Biên soạn
10
B�i 8 - Tiết 8 GUONG C?U LếM
I - ?nh của một vật tạo bởi gưuơng cầu lõm
1. Đối với chùm tia song song
C3 Quan sát chùm tia phản xạ xem có đặc điểm gì?
II - Sự phản xạ ánh sáng trên gưuơng cầu lõm
Thí nghiệm: Các em thực hiện TN nhu ư SGK hình 8.2 trang 23

Bây giờ các em TN mô phỏng
Kết luận: Chiếu một chùm tia song song lên một gưuơng cầu lõm ta thu được một chùm tia phản xạ hội tụ tại một điểm trưuớc gưuơng.
II. Sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu lõm:
1. Đối với chùm tia tới song song:
a) Thí nghiệm:
- Dùng đèn pin chiếu một chùm tia sáng song song đi là là trên một màn chắn, tới một gương cầu lõm.
C3. Quan sát chùm tia phản xạ xem nó có đặc điểm gì ?
* Kết luận:
hội tụ
Chiếu một chùm tia tới song song lên một gương cầu lõm, ta thu được một chùm tia phản xạ ......… tại một điểm ở trước gương.
Biên soạn
13
B�i 8 - Tiết 8 GUONG C?U LếM
I - ?nh của một vật tạo bởi gưuơng cầu lõm
1. Đối với chùm tia song song
C3 Quan sát TN tưuơng tự như H 8.3 . Hãy giải thích vì sao vật đó lại nóng lên.
II - Sự phản xạ ánh sáng trên gưuơng cầu lõm

TLC3: Mặt Trời rất xa nên chùm tia sáng từ MT tới gưuơng coi nhưu chùm tia tới song song, cho chùm tia phản xạ hội tụ tại một điểm ở phía trước gưuơng. ánh sáng MT có nhiệt năng nên vật để ở chỗ ánh sáng hội tụ sẽ nóng lên.
Nóng lên
C4. Hình 8.3 là một thiết bị dùng gương cầu lõm hứng ánh sáng mặt trời để nung nóng vật. Hãy giải thích vì sao vật đó lại nóng lên.
Trả lời: Mặt Trời ở rất xa Trái Đất nên chùm sáng từ Mặt Trời chiếu tới gương cầu lõm coi là chùm sáng song song. Do ánh sáng có nhiệt năng nên ở điểm hội tụ của chùm sáng có nhiệt độ cao, làm cho vật đặt ở đó nóng lên.
phambayss.violet.vn
Điểm hội tụ ánh sáng
Gương cầu lõm có tác dụng biến đổi một chùm tia tới song song thành một chùm tia phản xạ hội tụ vào một điểm.
Biên soạn
17
B�i 8 - Tiết 8 GUONG C?U LếM
I - ?nh của một vật tạo bởi gương cầu lõm
2. Đối với chùm tia phân kỳ
C5 Bằng cách di chuyển đèn pin, hãy tìm vị trí của điểm S để thu được chùm tia phản xạ là chùm sáng song song.
II - Sự phản xạ ánh sáng trên gưuơng cầu lõm
Thí nghiệm: Các em thực hiện TN nhưu SGK hình 8.4 trang 23

Bây giờ các em TN mô phỏng
TLC5: Kết luận: Một nguồn sáng nhỏ S đặt trước gưuơng cầu lõm ở một vị trí thích hợp, có thể cho một chùm tia phản xạ song song.
S
2. Đối với chùm tia tới phân kì:
a) Thí nghiệm:
Điều chỉnh đèn để tạo ra một chùm tia sáng phân kì xuất phát từ điểm S (ở gần gương) tới một gương cầu lõm (hình 8.4)
C5. Bằng cách di chuyển đèn pin, hãy quan sát tìm vị trí của S để thu được chùm phản xạ là một chùm song song.
S
Biên soạn
19
B�i 8 - Tiết 8 GUONG C?U LếM
I - ?nh của một vật tạo bởi gưuơng cầu lõm
Tìm hiểu đèn pin: SGK H 8.5 trang 24 và quan sát hình dưới đây:
II - Sự phản xạ ánh sáng trên gưuơng cầu lõm
III - Vận dụng

Biên soạn
20
B�i 8 - Tiết 8 GUONG C?U LếM
I - ?nh của một vật tạo bởi gưuơng cầu lõm
C6 Xoay pha đèn đến vị trí thích hợp để thu được chùm phản xạ song song từ pha đèn chiếu ra.
II - Sự phản xạ ánh sáng trên gưuơng cầu lõm

Giải thích vì sao nhờ có pha đèn mà đèn pin có thể chiếu ánh sáng đi mà đèn vẫn sáng rõ?
III - Vận dụng
Biên soạn
21
B�i 8 - Tiết 8 GUONG C?U LếM
I - ?nh của một vật tạo bởi guương cầu lõm
C7 Muốn thu được chùm tia hội tụ từ đèn ra thì phải xoay pha đèn để cho bóng đèn ra xa hay lại gần gưuơng ?
II - Sự phản xạ ánh sáng trên guương cầu lõm
III - Vận dụng
TLC7: Ra xa gưuơng .
S
Chùm tia sáng phân kỳ xuất phát từ điểm S thích hợp tới gương cầu lõm
*Tìm hiểu đèn pin:
Bóng đèn
Gương cầu lõm
Pha đèn
III. Vận dụng:
C6. Xoay pha đèn đến vị trí thích hợp để thu được chùm phản xạ song song từ pha đèn chiếu ra. Giải thích vì sao nhờ có pha đèn mà đèn pin có thể chiếu sáng đi xa mà vẫn sáng tỏ ?
Trả lời: Khi xoay pha đèn đến vị trí thích hợp ta thu được chùm phản xạ song song, nên ánh sáng chiếu đi xa và sáng tỏ.
C7. Muốn thu được chùm sáng hội tụ từ đèn ra thì phải xoay pha đèn để cho bóng đèn ra xa hay lại gần gương ?
Trả lời: Ra xa gương.
phambayss.violet.vn
Đèn
gần
lại
guương
Đèn
ra
xa
gưuơng
Ứng dụng thực tế của gương cầu lõm là: Nung nóng vật, trong y tế, làm gương trang điểm cho các diễn viên, làm các pha đèn (đèn pin, đèn ô tô), chế tạo kính thiên văn, ...
Các nhà khoa học tin rằng họ có thể tạo ra một nguồn năng lượng hyđrô vô tận từ nước bằng sử dụng ánh sáng mặt trời.
Các nhà khoa học thuộc trường đại học Colorado (Mỹ) sử dụng hàng loạt các tấm gương cầu lõm để tập trung ánh sáng mặt trời vào một tháp nước cao hàng chục mét. Tháp này sẽ được đốt nóng tới khoảng 1.3500C, đủ nóng để giải phóng hyđrô khỏi hơi nước với sự hỗ trợ của một hợp chất ôxít kim loại.
Nhà máy sản xuất hyđrô từ nước nhờ ánh sáng mặt trời.
Nhà máy sản xuất điện từ năng lượng Mặt trời Germasolar, đặt gần thành phố Seville (Tây Ban Nha), được thiết kế có thể hoạt động vào ban đêm. Nhà máy điện trị giá 260 triệu bảng này bao gồm một tháp với các bóng điện công suất lớn trên đỉnh và được bao quanh bởi 2.600 chiếc gương cầu lõm.
Nhà máy năng lượng điện mặt trời hoạt động vào ban đêm đầu tiên trên thế giới.
MỘT SỐ HÌNH ẢNH CÓ ỨNG DỤNG GƯƠNG CẦU LÕM



Câu 1: Người ta dùng gương cầu lõm hứng ánh sáng Mặt Trời để nung nóng vật là dựa trên tính chất nào của gương cầu lõm?
Tạo ra ảnh ảo lớn hơn vật.
Biến chùm tia tới phân kì thành chùm tia phản xạ hội tụ.
C. Biến đổi một chùm tia tới song song thành một chùm tia phản xạ hội tụ
D. Biến đổi một chùm tia tới phân kì thành một chùm tia phản xạ song song.

Câu 2: Một chùm tia song song chiếu đến một gương, chùm phản xạ sẽ hội tụ tại một điểm và ngược lại, một chùm tia phân kì thích hợp chiếu đến gương sẽ cho chùm tia phản xạ song song. Gương ấy là loại gương nào?
Gương phẳng B. Gương cầu lõm C. Gương cầu lồi D. Cả ba loại gương trên.

Câu 3: Gương cầu lõm thường được ứng dụng :
Làm chóa đèn pha xe ôtô, môtô đèn pin. B. Tập trung năng lượng mặt trời.
C. Đèn chiếu dùng để khám bệnh tai, mũi, họng. D. Cả ba ứng dụng trên.

Câu 4: Trong pha của đèn pin có một bộ phận dùng để biến đổi chùm tia phân kì thành chùm tia song song. Theo em đó là loại gương gì?
Gương phẳng B. Gương cầu lồi C. Gương cầu lõm D. Cả ba loại trên.

Câu 5: Một cây nến đang cháy đặt ngay trên trục chính cách gương cầu lõm một khoảng bằng nửa bán kính gương hỏi ảnh của cây nến nằm ở đâu?
A. Trong gương B. Nằm ngay vị trí đặt vậ C. Là ảnh thật và nằm trước gương
D. Vì chùm tia phản xạ là một chùm song song nên ta không nhìn thấy ảnh của cây nến.
CỦNG CỐ, LUYỆN TẬP
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC Ở NHÀ
- Đọc phần “Có thể em chưa biết”
- Xem lại bài 8 Gương cầu lõm và liên hệ thực tế.
- Làm các bài tập trong sách bài tập.
- Ôn tập từ bài 1 đến bài 8,
- Chuẩn bị trước bài 9: “TỔNG KẾT CHƯƠNG I: QUANG HỌC”
Các em hãy cố gắng học tốt