ĐỘT BIẾN NHIỄM SẮC THỂ
( Tiết 2 )
SINH HỌC 9
CHỦ ĐỀ
II. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
* Đột biến số lượng NST là những biến đổi về số lượng NST, xảy ra ở một hoặc một số cặp NST nào đó hoặc ở tất cả bộ NST
II. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
1. Thể dị bội
* Đột biến số lượng NST là những biến đổi số lượng xảy ra ở một hoặc một cặp NST nào đó hoặc ở tất cả bộ NST
a. Khái niệm:
Hãy quan sát hình sau và cho biết số lượng NST ở các hình đó?
II. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
Bộ NST ruồi giấm 2n = 8
2n – 1 => Thể 1 nhiễm

2n + 1 => Thể 3 nhiễm

2n – 2 => Thể khuyết nhiễm
Bộ NST người bình thường
Thể dị bội
Bệnh đao ở người
Bộ NST của nữ giới bình thường
Bộ NST bệnh nhân Tớcnơ
Thể dị bội
II. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
Cà độc dược có 12 cặp NST người ta phát hiện được 12 thể dị bội ở cả 12 cặp NST cho 12 dạng quả khác nhau về hình dạng, kích thước, gai.
Trong đó (2n + 1) NST từ quả thứ 2 đến 13.
Tổng hợp tất cả thông tin từ sgk, từ các hình vừa quan sát, hãy cho biết thế nào là thể dị bội ?
II. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
1. Thể dị bội
* Đột biến số lượng NST là những biến đổi số lượng xảy ra ở một hoặc một cặp NST nào đó hoặc ở tất cả bộ NST
a. Khái niệm:
Thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có một hoặc một số cặp NST bị thay đổi về số lượng.
II. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

Sự biến đổi số lượng NST ở thể dị bội thường thấy những dạng nào?
Thể dị bội khác với thể lưỡng bội ở điểm nào?
Khác về số lượng NST:
Thể lưỡng bội có 2n NST
Thể dị bội có nhiều hơn hoặc ít hơn một hoặc một số cặp NST.
1. Thể dị bội
* Đột biến số lượng NST là những biến đổi số lượng xảy ra ở một hoặc một cặp NST nào đó hoặc ở tất cả bộ NST
a. Khái niệm: Thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có một hoặc một cặp NST bị thay đổi về số lượng.
?
?
II. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
?
Bộ NST ruồi giấm 2n = 8
- Dạng 2n - 1 Thể 1 nhiễm

- Dạng 2n + 1 Thể 3 nhiễm
Thể khuyết nhiễm
- Dạng 2n - 2
II. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
1. THỂ DỊ BỘI
a. Khái niệm: Thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có một hoặc một cặp NST bị thay đổi về số lượng.
Sự biến đổi về số lượng NST không chỉ xảy ra ở 1 cặp NST mà cũng có thể xảy ra ở một số cặp NST
Mất 2 NST thuộc 2 cặp tương đồng khác nhau → thể một nhiễm kép (2n – 1 – 1)
Thêm 2 NST thuộc 2 cặp tương đồng khác nhau → thể tam nhiễm kép (2n + 1 + 1)
Ngoài ra còn có thể bốn nhiễm 2n+2 và bốn nhiễm kép 2n+2+2
b. Các dạng thể dị bội:
* Dạng 2n + 1: có 1 cặp NST nào đó thừa 1 chiếc, gọi là thể 3 nhiễm
* Dạng 2n – 1: có 1 cặp NST nào đó thiếu 1 chiếc, gọi là thể 1 nhiễm
* Dạng 2n – 2: có 1 cặp NST nào đó thiếu 2 chiếc: thể khuyết nhiễm
II. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
1. Thể dị bội
a. Khái niệm:
- VD: các dạng thể dị bội ở ruồi giấm 2n = 8
+ 2n+1 = 9: thể 3 nhiễm
+ 2n-1 = 7: thể 1 nhiễm
+ 2n-2 = 6: thể khuyết nhiễm
?
2. Sự phát sinh thể dị bội
b. Các dạng thể dị bội:
Quan sát sơ đồ quá trình sự phát sinh thể dị bội sau:
Hãy quan sát H: Cơ chế phát sinh các thể dị bội (2n + 1) và (2n – 1).
Tế bào sinh Giao tử:
G:
Hợp tử:
2n+1
2n-1
♀(♂)
♂(♀)

2n
2n
n
n
n+1
n–1
C1. Sự phân ly của 1 cặp NST hình thành các giao tử có bộ NST như thế nào trong:
Trường hợp bình thường?

Trường hợp bị rối loạn?
C2. Các giao tử nói trên tham gia thụ tinh tạo hợp tử có số lượng NST như thế nào?
Mỗi giao tử chỉ chứa 1 NST của cặp (n).
+ Một giao tử có 2 NST của cặp (n + 1).
+ Một giao tử không chứa NST nào của cặp đó (n – 1).
Giao tử có 2 NST của cặp (n + 1) kết hợp với giao tử bình thường (n) → tạo hợp tử (2n + 1)
Giao tử không chứa NST nào của cặp đó (n - 1) kết hợp với giao tử bình thường (n) → tạo hợp tử (2n - 1)
II. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
1. Thể dị bội
* Đột biến số lượng NST:
2. Sự phát sinh thể dị bội
* Trong quá trình giảm phân một bên bố hoặc mẹ phát sinh giao tử bình thường cho 2 giao tử (n) và một bên phát sinh giao tử không bình thường cho 2 giao tử ( n+1) và (n- 1)
+ Sự kết hợp giữa giao tử ( n )với giao tử (n+1) được hợp tử (2n + 1) : thể 3 nhiễm
+ Sự kết hợp giữa giao tử (n )với giao tử ( n-1) được hợp tử ( 2n – 1): thể 1 nhiễm.
- Sơ đồ phát sinh thể dị bội:
P: ♀(♂) (2n) x ♀(♂) (2n)
GP: n , n n+1, n-1
F: 2n+1 (thể 3 nhiễm); 2n-1 (Thể 1 nhiễm)
Đột biến thể dị bội sẽ gây ra hậu quả gì?
Nho ĐB (nhiều màu sắc khác nhau)
Các cà chua ĐB( nhiều dạng)
`
Bộ NST người bệnh Đao
2n + 1 = 46 + 1 = 47 NST
(Tăng thêm 1 NST thứ 21)
Một số hình ảnh biểu hiện của người bị bệnh Đao
Bộ NST người mắc hội chứng Tớcnơ chỉ có 1 NST giới tính X
2n – 1 = 46 – 1 = 45 NST
Sự thay đổi màu sắc ở bọ cánh cứng(ĐB thể dị bội)
Bài 23: ĐỘT BiẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
1. THỂ DỊ BỘI
* Đột biến số lượng NST:
2. SỰ PHÁT SINH THỂ DỊ BỘI
* Trong quá trình giảm phân một bên bố hoặc mẹ phát sinh giao tử bình thường cho 2 giao tử (n) và một bên phát sinh giao tử không bình thường cho 2 giao tử ( n+1) và (n- 1)
+ Sự kết hợp giữa giao tử ( n )với giao tử (n+1) được hợp tử (2n + 1)
+ Sự kết hợp giữa giao tử (n )với giao tử ( n-1) được hợp tử ( 2n – 1)
- Theo sơ đồ:
P: ♀(♂) (2n) x ♀(♂) (2n)
GP: n , n n+1, n-1
F: 2n+1 (thể 3 nhiễm); 2n-1 (Thể 1 nhiễm)
* Hậu quả:
- Gây bệnh ở người như: bệnh Đao, Tơcnơ
- Ở thực vật: gây những biến đổi về hình dạng, kích thước, màu sắc.
Sự phát triển nhanh của một số ngành công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp hóa học đã tạo ra nhiều loại hóa chất mới. Các hóa chất này đi vào cơ thể con người qua không khí, nước uống, thực phẩm, . . . Các thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu đã làm tăng rõ rệt tần số đột biến NST ở người sử dụng. Các hóa chất mà Mỹ đã rãi xuống Miền Nam gây hậu quả di truyền lâu dài. Việc sử dụng thuốc trừ sâu không đúng quy cách và các loại thuốc đã cấm sử dụng, gây hậu quả xấu đối với môi trường.
Trên những người nhiễm độc cấp do hóa chất bảo vệ TV, photpho hữu cơ gây ra biến đổi số lượng và cấu trúc NST. Người làm ruộng ở những vùng sử dụng hóa chất nói trên có tỉ lệ đột biến NST cao hơn những người làm nghề khác (6,9% - 9,32% )
SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG ĐẾN ĐỘT BIẾN
PHUN THUỐC HÓA HỌC
NƯỚC BỊ Ô NHIỄM
KHÔNG KHÍ BỊ Ô NHIỄM
MÁY BAY MỸ RẢI CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM (ĐIÔXIN)
Ghi nhớ
- Đột biến thêm hoặc mất một NST thuộc m?t cặp NST nào đó hoặc mất một cặp NST tương đồng có thể xảy ra ở người, đông vật và thực vật.
- Các đột biến này thường do một cặp NST không phân li trong giảm phân, dẫn đến tạo thành giao tử mà cặp NST tương đồng nào đó có 2 NST hoặc không có NST.
Chọn câu trả lời đúng nhất?
Câu 1: Đột biến thể dị bội là dạng đột biến:
a. NST bị thay đổi về cấu trúc
b. Bộ NST tăng theo bội số của n và lớn hơn 2n
c. Bộ NST tăng thêm hoặc mất đi 1 hoặc 1 số cặp NST
d. Bộ NST chỉ có 1 NST của mỗi cặp tương đồng
Câu 2: Sự biến đổi số lượng ở một cặp NST thường thấy ở những dạng nào?
Thể tam nhiễm b. Thể một nhiễm.
c. Thể không nhiễm. d. Câu a, b và c.
Câu 3: Tìm câu phát biểu sai:
a. Trường hợp bộ NST lưỡng bội bị thêm hoặc mất 1 NST ở 1 hoặc một số cặp NST gọi là dị bội thể
b. Dị bội thể xảy ra do có 1 cặp NST không phân li ở kì sau của giảm phân
c. Đột biến dị bội thể chỉ gặp ở thực vật
d. Bệnh Đao có 3 NST trong cặp số 21 của người
A
Câu 4: Ở cây ngô có bộ NST lưỡng bội là: 2n = 20
Số lượng NST trong bộ NST của thể ba nhiễm là bao nhiêu?
Số lượng NST trong bộ NST của thể một nhiễm là bao nhiêu?
Số lượng NST trong bộ NST của thể không nhiễm là bao nhiêu?
2n + 1 = 20 + 1 = 21 NST
2n – 1 = 20 – 1 = 19 NST
2n – 2 = 20 – 2 = 18 NST
II. ĐỘT BiẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
1. THỂ DỊ BỘI
a. Khái niệm: Thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có một hoặc một cặp NST bị thay đổi về số lượng.
b. Các dạng thể dị bội:
Gồm có 3 dạng VD: ở ruồi gấm 2n = 8
* 2n+1  2n+1 = 9
* 2n- 1  2n-1 = 7
* 2n -2  2n-2 = 6
2. SỰ PHÁT SINH THỂ DỊ BỘI
* Trong quá trình giảm phân một bên bố hoặc mẹ phát sinh giao tử bình thường cho 2 giao tử (n) và một bên phát sinh giao tử không bình thường cho 2 giao tử ( n+1) và (n- 1)
+ Sự kết hợp giữa giao tử ( n )với giao tử (n+1) được hợp tử (2n + 1)
+ Sự kết hợp giữa giao tử (n )với giao tử ( n-1) được hợp tử ( 2n – 1)
- Theo sơ đồ:
P: ♀(♂) (2n) x ♀(♂) (2n)
GP: n , n n+1, n-1
F: 2n+1, 2n-1
* Hậu quả:
- Bệnh ở người như: Đao, Tơcnơ
- Thực vật:biến đổi về hình dạng, kích thước, màu sắc.