Tuần 15 tiết 57
THÀNH NGỮ


I/ Thế nào là thành ngữ?



*Ví dụ (sgk)
Nước non lận đận một mình
Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay
-Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.
Có thể thay vị trí các từ trong cụm từ “ lên thác xuống ghềnh” được không?
Có thể thay một số từ trong cụm “ lên thác xuống ghềnh” được không?
Từ những nhận xét trên, em rút ra được kết luận gì về đặc điểm cấu tạo cụm từ trên?
Cụm từ lên thác xuống ghềnh có nghĩa như thế nào?
“Nhanh như chớp” có nghĩa là gì? Dựa vào đâu em biết nghĩa
Dựa vào đâu em biết nghĩa của thành ngữ “ lên thác xuống ghềnh”
Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó nhưng thường thông qua một số phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh..
Lưu ý :
Tuy nhiên một số trường hợp thành ngữ có biến đổi nhất định
Vd1: Đứng núi này trông núi nọ ->Đứng núi này trông núi khác ->đứng núi nọ trông núi kia.
Điền các thành ngữ vào nhóm phù hợp
-Tham sống sợ chết -Bùn lầy nước đọng
-Mưa to gió lớn -Mẹ góa con côi
-Ruột để ngoài ra -Lòng lang dạ thú
-Rán sành ra mỡ -Khẩu phật tâm xà

Nhóm I ( Nghĩa hiểu trực tiếp từ nghĩa đen)
Nhóm II ( Nghĩa được hiểu theo nghĩa bóng)
Ví dụ sgk/ trang144
- Xác định vai trò ngữ pháp của thành ngữ trong các câu sau
-Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non.
( Hồ Xuân Hương)
-Anh đã nghĩ thương em như thế thì …phòng khi tắt lửa tối đèn có nhau…
( Tô Hoài)
II.Sử dụng thành ngữ
-Thành ngữ có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ….
-Thành ngữ ngắn gọn hàm súc, có tính hình tượng, biểu cảm cao
-Thành ngữ có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ….
-Thành ngữ ngắn gọn hàm súc, có tính hình tượng, biểu cảm cao
-Thành ngữ có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ….
-Thành ngữ ngắn gọn hàm súc, có tính hình tượng, biểu cảm cao
-Thành ngữ có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ….
-Thành ngữ ngắn gọn hàm súc, có tính hình tượng, biểu cảm cao
-Thành ngữ có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ….
-Thành ngữ ngắn gọn hàm súc, có tính hình tượng, biểu cảm cao
BT1: Tìm và giải thích nghĩa của thành ngữ:
a-Sơn hào hải vị: Các sản phẩm, các món ăn qúy của rừng núi, biển cả.
-Nem công chả phượng: những món ăn quý hiếm
b- Khoẻ như voi: Rất khoẻ
-Tứ cố vô thân: nhìn bốn phía không có ai thân thích ruột thịt.
c- Da mồi tóc sương: da đồi mồi tóc pha sương (đã già)
BT3:

-Lời ăn tiếng nói.
-Một nắng hai sương:
-Ngày lành tháng tốt.
-No cơm ấm áo .
-Bách chiến bách thắng.
-Sinh cơ lập nghiệp.
Bài tập 4: Sưu tầm thành ngữ và giải thích nghĩa
-Được voi đòi tiên: được cái này đòi cái kia có giá trị hơn ( chỉ người có tính tham lam )
-Đẹp như tiên: Sắc đẹp như những người tiên trên trời (Sắc đẹp vượt trội )
-Đánh trống lảng: Đang nói chuyện này lảng sang chuyện khác (cố ý lạc đề tài )
-Nước mắt cá sấu: lúc nào cũng có thể chảy nước mắt (chỉ người có tính giả dối )
-Bùn lầy nước đọng:Ẩm thấp, bẩn thỉu
-Lòng lang dạ thú: độc ác, tàn bạo
- Một nắng hai sương: vất vả, khó nhọc
-Đen như cột nhà cháy: rất đen -> xấu
-Nước đổ lá khoai: Trôi tuột đi hết không ghi nhận gì cả