Tiết 29 - BÀI 15: SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ
VĂN HÓA THỜI TRẦN
II. SỰ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA
1. Đời sống văn hóa
Thời Trần, những loại hình tín ngưỡng nào phổ biến?
- Tín ngưỡng cổ truyền phổ biến trong nhân dân: thờ tổ tiên, thờ anh hùng dân tộc, ng có công....
- Đạo phật phát triển, ko bằng thời Lý
- Nho giáo ngày càng phát triển
- Văn hóa dân gian được ưa thích: chèo tuồng, múa rối, đấu vật....
- Nhân dân sống giản dị...
ĐỀN THỜ CÁC VUA TRẦN
(NAM ĐỊNH)


CHÙA YÊN TỬ (Quảng Ninh)
Để ghi nhớ công ơn của vị vua Phật Việt Nam, Uỷ ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã quyết định cho hội Phật giáo Quảng Ninh dựng tượng đồng Phật hoàng Trần Nhân Tông. Theo thiết kế, thân tượng cao 9,9m; nặng 100 tấn với kinh phí gần 80 tỉ đồng. Ngày 16/12/2009 (1/11 âm lịch) khởi công công trình này nhân Đại lễ kỷ niệm lần thứ 701 năm Đức vua - Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn (3/11/1308). Tượng được dựng tại khu vực tượng đá An Kỳ Sinh lên chùa Đồng, khu di tích Yên Tử.














Phối cảnh tổng thể khu vực đặt tượng đồng Phật hoàng Trần Nhân Tông
MÚA RỐI
ĐUA THUYỀN
LỄ HỘI CHỌI TRÂU
ĐẤU VẬT
Tiết 29 - BÀI 15: SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ
VĂN HÓA THỜI TRẦN
II. SỰ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA
1. Đời sống văn hóa
- Tín ngưỡng cổ truyền phổ biến trong nhân dân: thờ tổ tiên, thờ anh hung dân tộc, ng có công....
- Đạo phật phát triển, ko bằng thời Lý
- Nho giáo ngày càng phát triển
- Văn hóa dân gian phổ được ưa thích: chèo tuồng, múa rối, đấu vật....
- Nhân dân sống giản dị...
=> Đời sống văn hóa thời Trần đa dạng, phong phú, phổ biến và phát triển
Nhận xét về các hoạt động sinh hoạt văn hóa dưới thời Trần?
Tiết 29 - BÀI 15: SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ
VĂN HÓA THỜI TRẦN
II. SỰ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA
1. Đời sống văn hóa
2.Văn học
- Gồm văn học chữ Hán và chữ Nôm
Nội dung văn học thời Trần?
- Nội dung: phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc, chứa đựng long yêu nước, lòng tự hào dân tộc..
- Kể tên: Trần Quốc Tuấn – Hịch tướng sĩ; Trần Quang Khải – Phò giá về kinh; Trương hán Siêu – Phú sông Bạch Đằng.....

…Nay các ngươi ngồi nhìn chủ nhục mà không biết lo; thân chịu quốc sỉ mà không biết thẹn. Làm tướng triều đình đứng hầu quân man mà không biết tức; nghe nhạc thái thường đãi yến sứ ngụy mà không biết căm. Có kẻ lấy việc chọi gà làm vui; có kẻ lấy việc cờ bạc làm thích. (...). Nếu bất chợt có giặc Mông Thát tràn sang thì cựa gà trống không đủ đâm thủng áo giáp của giặc; mẹo cờ bạc không đủ thi hành mưu lược nhà binh. Vườn ruộng nhiều không chuộc nổi tấm thân ngàn vàng; vợ con bận không ích gì cho việc quân quốc. Tiền của dẫu lắm không mua được đầu giặc; chó săn tuy hay không đuổi được quân thù. Chén rượu ngọt ngon không làm giặc say chết; giọng hát réo rắt không làm giặc điếc tai. Lúc bấy giờ chúa tôi nhà ta đều bị bắt, đau xót biết chừng nào!
(Trích Hịch tướng sĩ - Trần Quốc Tuấn)
Trần Quang Khải là em cùng mẹ Trần Thánh Tông, ông là người học rộng tài giỏi, biết nhiều thứ tiếng. Năm Thiệu Long thứ nhất (1258) đời Thánh Tông, ông được phong tước Chiêu Minh Đại Vương, nắm chức Thái sư. (6 – 6 – 1288), sau khi đánh đuổi quân Thoát Hoan, giải phóng kinh thành Thăng Long, ông đưa hai vua Trần về lại kinh, theo phò giá và làm bài thơ “Phò giá về kinh”:
Chương Dương cướp giáo giặc,
Hàm Tử bắt quân thù.
Thái bình yên gắng sức,
Non nước ấy ngàn thu.






…Đến chơi sông chừ ủ mặt,
Nhớ người xưa chừ lệ chan.
Rồi vừa đi vừa ca rằng:
“Sông Đằng một dải dài ghê,
Sóng hồng cuồn cuộn tuôn về bể Đông.
Những phường bất nghĩa tiêu vong,

Khách cũng nối tiếp mà ca rằng:
“Anh minh hai vị thánh quân,
Sông đây rửa sạch mấy lần giáp binh.
Giặc tan muôn thuở thanh bình,
Bởi đâu đất hiểm cốt mình đức cao.”
(Trích Phú sông Bạch Đằng – Trương Hán Siêu)
Trương Hán Siêu, tác giả bài Phú sông Bạch Đằng nổi tiếng là một nhân vật lớn đời Trần. Bạch Đằng Giang phú là áng văn tràn đầy lòng yêu nước, tráng chí chất ngất, cùng tinh thần tự hào dân tộc và hàm chứa một triết lý lịch sử sâu sắc khi nhìn nhận nguyên nhân thành công của dân tộc trong sự nghiệp đánh giặc giữ nước.

Tiết 29 - BÀI 15: SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ
VĂN HÓA THỜI TRẦN
II. SỰ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA
1. Đời sống văn hóa
2.Văn học
3.Giáo dục và khoa học kĩ thuật
a. Giáo dục
Trình bày vài nét về tình hình giáo dục thời Trần?
- Quốc tử giám được mở rộng dạy con vua, quan. Ở các lộ, phủ đều có trường công. Ở làng, xã có trường tư, các kì thi tổ chức ngày càng nhiều.
- Thầy giáo tiêu biểu: Chu Văn An
* Nhận xét: Giáo dục được quan tâm, phát triển
Tiết 29 - BÀI 15: SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ
VĂN HÓA THỜI TRẦN
II. SỰ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA
1. Đời sống văn hóa
2.Văn học
3.Giáo dục và khoa học kĩ thuật
a. Giáo dục
VĂN MIẾU
QUỐC TỬ GIÁM
- “…Năm 1246, nhà Trần định lệ thi thái học sinh (tiến sĩ) 7 năm một lần thi.
- Năm 1247, quy định chọn Tam khôi (Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa) trong kì thi Đình.
- “ Phép thi thời Trần 7 năm một khoa, đặt ra tam khôi, điều lệ mỗi ngày một nghiêm ngặt, ân điển mỗi ngày một long trọng, công danh do đó mà ra, nhân tài đầy rẫy, so với thời Lý thì thịnh hơn nhiều”.

(Khoa mục chí- trong Lịch triều Hiến chương loại chí)
Tiết 29 - BÀI 15: SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ
VĂN HÓA THỜI TRẦN
II. SỰ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA
1. Đời sống văn hóa
2.Văn học
3.Giáo dục và khoa học kĩ thuật
a. Giáo dục
b. khoa học kĩ thuật
Nêu tình hình khoa học kĩ thuật thời Trần?
- Lịch sử: lập Quốc sử viện năm 1272, bộ “ Đại Việt sử kí” của Lê Văn Hưu ra đời.
- Quân sự: Trần Quốc Tuấn – tác phẩm Binh thư yếu lược.
+ Hồ Nguyên Trừng chế tạo súng thần cơ
+ Trần Nguyên Đán: đúc súng Thần cơ
- Y học: Tuệ Tĩnh – với các bài thuốc nam
- Thiên văn học: Đặng Lộ - phát minh Lung Linh Nghi (đo đếm thiên tượng)
SÚNG THẦN CƠ
Tuệ Tĩnh - ông tổ của ngành thuốc Nam
Tuệ Tĩnh là danh y Việt Nam đã mở đường cho sự nghiên cứu thuốc nam, xây dựng nền móng cho Y học dân tộc của nước nhà. Ông đã tổng hợp và để lại những bài thuốc kinh nghiệm quý báu cho khá nhiều bệnh tật.
  Ðó là một tài liệu có giá trị lớn cho sự thừa kế và phát huy vốn cũ y dược của nhân dân ta, thật là một cống hiến rất lớn của ông.
Tiết 29 - BÀI 15: SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ
VĂN HÓA THỜI TRẦN
II. SỰ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA
1. Đời sống văn hóa
2.Văn học
3.Giáo dục và khoa học kĩ thuật
a. Giáo dục
b. khoa học kĩ thuật
4. Kiến trúc, điêu khắc
a. Kiến trúc
- Phát triển, nhiều công trình kiến trúc mới, có giá trị: Tháp Phổ Minh (Nam Định); Thành Tây Đô (Thanh Hóa)....
b. Điêu khắc
- Nghệ thuật trạm khắc tinh tế: hình rồng, tượng hổ, sư tủ, trâu .....
- Nhận xét: thời Trần, KHKT, nghệ thuật phát triển
MỘT GÓC THÀNH TÂY ĐÔ