CHƯƠNG TRÌNH DẠY HỌC TRỰC TUYẾN
NĂM HỌC : 2021 - 2022
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 2:
Câu 1: Em hãy cho biết tại sao máy và thiết bị cần truyền chuyển động?
Câu 2: Viết tỉ số truyền của các bộ truyền động?
Trả lời
Câu 1: Vì các bộ phận của máy thường đặt xa nhau, tốc độ quay không giống nhau, song đều dẫn động từ một chuyển động ban đầu.

BÀI 30:
BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

Mục tiêu bài học:
Hiểu được cấu tạo, nguyên lí hoạt động và ứng dụng của một số cơ cấu biến đổi chuyển động thường dùng.
Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
 Chuyển động của bàn đạp:
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
 Chuyển động của thanh truyền:
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
 Chuyển động của vô lăng:
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
 Chuyển động của kim máy:
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Chuyển động lắc
Chuy?n d?ng quay trịn
Chuyển động lên xuống
Chuyển động lên xuống
(?) Quan sát chiếc máy khâu đạp chân ở hình 30.1 và hoàn thành các câu sau:
Hình 30.1
a) Máy khâu đạp chân; b) Cơ cấu truyền và biến đổi chuyển động
Bàn đạp; 2. Thanh truyền; 3. Vô lăng dẫn;
4. Vô lăng bị dẫn; 5. Kim máy
a
b
Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
(?) Từ một dạng chuyển động ban đầu, muốn biến thành các dạng chuyển động khác cần phải có cơ cấu biến đổi chuyển động, chúng gồm cơ cấu nào?
+ Cơ cấu biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến hoặc ngược lại.
+ Cơ cấu biến đổi chuyển động quay thành chuyển động lắc hoặc ngược lại.
Bài 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
Từ một dạng chuyển động ban đầu, muốn biến thành các dạng chuyển động khác cần phải có cơ cấu biến đổi chuyển động, chúng gồm:
+ Cơ cấu biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến hoặc ngược lại.
+ Cơ cấu biến đổi chuyển động quay thành chuyển động lắc hoặc ngược lại.
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
(Cơ cấu tay quay - con trượt)
a. Cấu tạo.
(?) Quan sát hình 30.2, em hãy nêu cấu tạo của cơ cấu tay quay - con trượt?
Cơ cấu gồm có:
1 - Tay quay
2 - Thanh truyền
3 - Con trượt
4 - Giá đỡ
Tiết 29- BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
(Cơ cấu tay quay - con trượt)
a. Cấu tạo:
(?) Em hãy cho biết các chi tiết được nối ghép với nhau bằng khớp nào?
Con trượt (3) và giá đỡ (4) được nối ghép với nhau bằng khớp tịnh tiến, các chi tiết còn lại được nối ghép với nhau bằng khớp quay.
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
(Cơ cấu tay quay - con trượt)
a. Cấu tạo.
Cơ cấu gồm có:
1 - Tay quay
2 - Thanh truyền
3 - Con trượt
4 - Giá đỡ
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
a. Cấu tạo:
b. Nguyên lí làm việc:
(?) Thảo luận cặp đôi :
Em hãy quan sát hình 30.2 và cho biết:
Câu 1: Khi tay quay 1 quay đều, con trượt 3 sẽ chuyển động như thế nào?
Câu 2: Khi nào con trượt 3 đổi hướng chuyển động?
Câu 3: Có thể biến đổi chuyển động tịnh tiến của con trượt thành chuyển động quay tròn của tay quay được không? Khi đó cơ cấu hoạt động ra sao?



BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
a. Cấu tạo:
b. Nguyên lí làm việc:
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
a. Cấu tạo:
b. Nguyên lí làm việc:
Khi tay quay 1 quay quanh trục A, đầu B của thanh truyền 2 chuyển động tròn làm con trượt 3 chuyển động tịnh tiến qua lại trên giá đỡ 4. Nhờ đó chuyển động quay của tay quay biến thành chuyển động tịnh tiến qua lại của con trượt.
(?) Câu 1: Khi tay quay 1 quay đều, con trượt 3 sẽ chuyển động như thế nào?
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
a. Cấu tạo:
b. Nguyên lí làm việc:
(?) Câu 2: Khi nào con trượt 3 đổi hướng chuyển động?
Khi tay quay 1 và thanh truyền 2 cùng nằm trên một đường thẳng thì con trượt 3 đổi hướng chuyển động
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
a. Cấu tạo.
b. Nguyên lí làm việc:
(?) Câu 3: Em hãy cho biết: Có thể biến đổi chuyển động tịnh tiến của con trượt thành chuyển động quay tròn của tay quay được không? Khi đó cơ cấu hoạt động ra sao?
Trả lời:
Ta có thể biến đổi được, khi đó cơ cấu hoạt động ngược lại.
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
a. Cấu tạo.
b. Nguyên lí làm việc:
-Khi tay quay 1 quay quanh trục, một đầu của thanh truyền 2 chuyển động quay tròn, làm cho con trượt 3 chuyển động tịnh tiến qua lại trên giá đỡ 4.
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
a. Cấu tạo.
b. Nguyên lí làm việc:
c. Ứng dụng:
(?) Em hãy cho biết cơ cấu tay quay – con trượt được ứng dụng trong các máy và thiết bị nào?
CƠ CẤU TAY QUAY - CON TRƯỢT ĐƯỢC ỨNG TRONG CÁC MÁY VÀ THIẾT BỊ NHƯ:
Cơ cấu pít tông – xi lanh trong Ôtô, xe máy
Máy khâu đạp chân
Thanh răng
Bánh răng
Ngoài ra còn có cơ cấu bánh răng - thanh răng và cơ cấu vít- đai ốc
Xe nâng
Dùng để nâng hạ mũi khoan
Ứng dụng
Cơ cấu bánh răng - thanh răng
Ứng dụng cơ cấu vít- đai ốc
Ê tô
Khóa nước
Gá kẹp của thợ mộc
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
a. Cấu tạo.
b. Nguyên lí làm việc:
c. Ứng dụng:
- Dùng nhiều trong các loại máy như: máy khâu đạp chân, máy cưa gỗ, ô tô, máy hơi nước…
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc (Cơ cấu tay quay - Thanh lắc)
a. Cấu tạo.
Cơ cấu gồm:
1-Tay quay
2-Thanh truyền
3-Thanh lắc
4-Giá đỡ
(?) Quan sát hình vẽ 30.4 và nêu cấu tạo của cơ cấu Tay quay - Thanh lắc?
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc (Cơ cấu tay quay - Thanh lắc)
a. Cấu tạo.
(?) Em hãy cho biết các chi tiết được nối ghép với nhau bằng khớp nào?
Các chi tiết đều được nối ghép với nhau bằng khớp quay
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc (Cơ cấu tay quay - Thanh lắc)
a. Cấu tạo.
Cơ cấu gồm:
1-Tay quay
2-Thanh truyền
3-Thanh lắc
4-Giá đỡ
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc (Cơ cấu tay quay - Thanh lắc)
a. Cấu tạo:
b. Nguyên lí làm việc:
(?) Thảo luận cặp đôi:
Câu 1: Khi tay quay 1 quay đều một vòng thì thanh lắc 3 sẽ chuyển động như thế nào?
Câu 2: Có thể biến chuyển động lắc của thanh lắc 3 thành chuyển động quay của tay quay 1 được không ?
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến
2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc (Cơ cấu tay quay - Thanh lắc)
a. Cấu tạo:
b. Nguyên lí làm việc:
(?) Câu 1:Khi tay quay 1 quay đều một vòng thì thanh lắc 3 sẽ chuyển động như thế nào?
Khi tay quay 1 quay đều quanh trục A, thông qua thanh truyền 2, làm thanh lắc 3 lắc qua lắc lại quanh trục D một góc nào đó.
(?) C�u 2: Cĩ th? bi?n chuy?n d?ng l?c c?a thanh l?c 3 th�nh chuy?n d?ng quay c?a tay quay 1 du?c khơng ?
Trả lời
Có thể biến chuyển động lắc thành chuyển động quay
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến

2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc (Cơ cấu tay quay - Thanh lắc)
a. Cấu tạo:
b. Nguyên lí làm việc:
Khi tay quay 1 quay quanh trục một đầu của thanh truyền 2 chuyển động quay tròn làm cho thanh lắc 3 lắc qua lắc lại một góc nào đó.
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến

2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc (Cơ cấu tay quay - Thanh lắc)
a. Cấu tạo:
b. Nguyên lí làm việc:
c. Ứng dụng
Cơ cấu tay quay thanh lắc được ứng dụng trong các loại máy nào?
Quạt máy
Máy trò chơi
Máy hút dầu
Búa máy
Máy khâu đạp chân
Một số ứng dụng của cơ cấu :
BÀI 30: BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I/ Tại sao cần biến đổi chuyển động?
II/ Một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến

2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc (Cơ cấu tay quay - Thanh lắc)
a. Cấu tạo:
b. Nguyên lí làm việc:
c. Ứng dụng
- Dùng nhiều trong các loại máy móc như: Máy khâu đạp chân, máy dệt, xe tự đẩy, máy công cụ, đồng hồ…
Củng cố
Câu hỏi 2 (SGK) : Nêu những điểm giống nhau và khác nhau của cơ cấu tay quay – con trượt, bánh răng thanh răng
Giống nhau
Khác nhau
Hai cơ cấu đều nhằm để biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến và ngược lại.
Cơ cấu bánh răng – thanh răng có thể biến đổi chuyển động quay đều của bánh răng thành chuyển động tịnh tiến đều của thanh răng và ngược lại, còn trong cơ cấu tay quay – con trượt thì khi tay quay quay đều con trượt tịnh tiến không đều.
Trả lời
Củng cố
(?) Hãy cho biết các đồ dùng trong gia đình sau đã ứng dụng cơ cấu biến đổi chuyển động nào ?
Ứng dụng cơ cấu tay quay – con trượt
Ứng dụng cơ cấu
vít –đai ốc
Quạt máy (có tuốc năng):
Ứng dụng cơ cấu tay quay – thanh lắc.
Để biến đổi từ một dạng chuyển động ban đầu thành các dạng chuyển động khác.
Học bài theo sơ đồ tư duy:
GHI NHỚ
1. Cơ cấu biến đổi chuyển động có nhiệm vụ biến đổi một dạng chuyển động ban đầu thành các dạng chuyển động khác cung cấp cho các bộ phận của máy và thiết bị.
2. Các cơ cấu biến đổi chuyển động rất đa dạng, chúng được ứng dụng trong nhiều loại máy khác nhau : Đồng hồ, xe máy, ôtô và các máy công cụ.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học bài
Làm bài tập SGK
Đọc trước Bài 31, mẫu báo cáo thực hành.