GV: NGUYỄN KIM NGUYÊN
NG? VAN 9
Chào mừng các em đến với tiết học
NGỮ VĂN 8
1. Đề văn thuyết minh
a/ Giới thiệu một gương mặt trẻ của thể thao Việt Nam ( ví dụ: Nguyễn Thúy Hiền, Phạm Văn Quyến…)
b/ Giới thiệu về một tập truyện.
c/ Giới thiệu về chiếc nón lá Việt Nam
d/ Giới thiệu về chiếc áo dài Việt Nam
e/ Thuyết minh về chiếc xe đạp.
g/ Giới thiệu đôi dép lốp trong kháng chiến.
h/ Giới thiệu một di tích, thắng cảnh nổi tiếng của quê hương ( đền, chùa, hồ, kiến trúc…)
i/ Thuyết minh về một giống vật nuôi có ích.
k/ Giới thiệu về hoa ngày tết ở Việt Nam.
l/ Thuyết minh về một món ăn dân tộc. ( bánh chưng, bánh giầy, phở, cốm…)
m/ Gi?i thi?u v? t?t trung thu.
n/ Gi?i thi?u m?t d? choi dõn gian.
Đề nêu lên điều gì?
Đối tượng thuyết minh
Đối tượng thuyết minh gồm những loại nào?
Con người, đồ vật, di tích, con vật, thực vật, món ăn, đồ chơi, lễ tết…
Nhận xét về phạm vi các đề văn nêu trên.
Phạm vi gần gũi, quen thuộc với đời sống
1. D? van thuy?t minh
D? VAN THUY?T MINH V� C�CH L�M VAN THUY?T MINH
2.Cách làm bài văn thuyết minh
Bài văn: Xe đạp.
a/ D?i tu?ng: chi?c xe d?p
b/ B? c?c:
c/ Phõn tớch ph?n thõn b�i
- H? th?ng truy?n d?ng.
- H? th?ng di?u khi?n
- H? th?ng chuyờn ch?
- Cỏc b? ph?n ph?
d/ Phuong phỏp thuy?t minh: phõn tớch, phõn lo?i
2. Cách làm bài văn thuyết minh
Văn bản : Xe đạp
.
* Bố cục có 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài.
1. Mở bài : từ đầu……nhờ sức người : giới thiệu khái quát về chiếc xe đạp.

2.Thân bài: tiếp từ “xe đạp........thể thao”: giới thiệu cấu tạo, nguyên tắc hoạt động, lợi ích của chiếc xe.

3. Kết bài: còn lại: vị trí của chiếc xe đạp trong đời sống con người Việt Nam và trong tương lai.
2. Cách làm bài văn thuyết minh
Văn bản : Xe đạp
Ph?n thõn b�i ngu?i vi?t dó l�m rừ nh?ng tri th?c gỡ v? chi?c xe d?p? D? l�m rừ nh?ng tri th?c ?y ngu?i vi?t dó s? d?ng nh?ng phuong phỏp thuy?t minh n�o?

Hệ thống truyền động
Hệ thống chuyên chở
Hệ thống điều khiển


Xe đạp
Hệ thống truyền động: khung, bµn ®¹p, trôc, æ bi, ®Üa, æ lÝp, dây xích, b¸nh xe,...
Hệ thống điều khiển:
Ghi đông, bộ phanh ...
Hệ thống chuyên chở: yên xe, dàn đèo hàng, giỏ đựng đồ.
Chắn xích, chắn bùn, đèn xe, chuông.
Chắn xích, chắn bùn, đèn xe, chuông.
Là phương tiện giao thông tiện lợi, rèn luyện sức khỏe.
Bộ phận chính
Bộ phận phụ
Lợi ích
PP thuyết minh: liệt kê; nêu số liệu
PP thuyết minh: liệt kê; giải thích; phân loại, phân tích
PP thuyết minh: liệt kê; giải thích; phân loại, phân tích.
PP thuyết minh: liệt kê, giải thích.
PP thuyết minh: liệt kê, d?nh nghia

Đề 1. Kể về một món quà đáng nhớ.
Đề 2. Tả một đồ vật gắn bó với tuổi thơ của em.
Đề 3. Thuyết minh về chiếc xe đạp.


Bảng so sánh sự khác biệt giữa 3 dạng đề : tự sự, miêu tả, thuyết minh

Bài tập 2. Lập ý và dàn ý cho đề văn: Giới thiệu về chiếc nón lá Việt Nam
I.Mở bài : Giới thiệu về chiếc nón láViệt Nam.
- Nón là vật dụng quen thuộc với đời sống người Việt từ xưa đến nay.
II.Thân bài
1. Nguyên liệu
- Làm bằng lá cọ non phơi sương, kết với những vòng tròn bằng nứa rừng nhỏ dần lên đỉnh tạo độ bền, dẻo cho nón.
2. Quy trình làm nón :
- Vót nứa, lau lá, phơi sương, ủi lá, cắt còn 50cm.
- Định vị 16 vòng nứa vào khuôn gỗ hình chóp.
- Xếp hai lớp lá ( trong 20, ngoài 30 lá), ngọn hướng lên.
Khâu lá vào khung bằng cước từ trên xuống dưới.
Khi hoàn tất, quét lên mặt ngoài một lớp dầu bóng hay bọc lại bằng ni lông trong suốt bảo vệ nón.
Trang trí : hình chìm bên trong, bài thơ, thêu .
3. Công dụng – bảo quản :
- Nón dùng để che mưa, nắng, quạt mát. Làm duyên cho các thiếu nữ làm quà tặng. Người bạn thân thiết của nhà nông.
- Cất, treo sau khi sử dụng tránh nước, ướt cần hong khô. Không để vật nặng đè lên.
4. Giá trị truyền thống:
-Tôn thêm vẻ đẹp người phụ nữ Việt Nam.
-Nguồn cảm hứng sáng tác nghệ thuật.
- Cùng với tà áo dài, nón là biểu trưng của đất nước, con người Việt Nam.
5. Làng nghề tiêu biểu
- Làng Chuông (Hà Tây), Huế, Quảng Bình . . .
III. Kết bài
- Chiếc nón lá biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam, là nét đẹp văn hóabền vững của người Việt Nam.
- Chiếc nón trong hiện tại và tương lai.
Do?n van tham kh?o:
“Từ làng chuông ở Tây Hồ đến Ba Đồn những chiếc nón lá trải đi khắp nẻo đường và trở thành thân quen trong đời sống thường nhật của người phụ nữ. Chiếc nón lá không chỉ là người bạn thiết thân, người bạn thủy chung với người lao động dùng để đội đầu che mưa, che nắng khi ra đồng, khi đi chợ,là chiếc quạt xua đi những giọt mồ hôi dưới nắng hè gay gắt mà còn là vật làm duyên tăng nét nữ tính của người phụ nữ. buổi tan trường, hình ảnh những cô nữ sinh với tà áo trắng tinh khôi nghiêng nghiêng dưới vành nón lá là núm đồng tiền làm duyên, là cảm hứng nghệ thuật của bao văn nhân nghệ sĩ…Trong nghệ thuật, tiết mục múa nón của các cô gái với chiếc áo dài duyên dáng…..
1- Mở bài: Giới thiệu khái quát về chiếc nón lá Việt Nam.
2 - Thân bài:
- Hình dáng chiếc nón: hình chóp
- Các nguyên liệu làm nón:
+ Mo nang làm cốt nón
+ Lá cọ để lợp nón
+ Nứa rừng làm vòng nón
+ Dây cưu?c, sợi guột để khâu nón
+Ni lông, sợi len, tranh ảnh trang trí.
- Quy trình làm nón:
+ Phơi lá nón rồi trải trên mặt đất cho mềm, sau đó là phẳng
+ Làm 16 vòng nón bằng cật nứa, chuốt tròn đều
+ Khâu nón: Đặt lá lên khuôn, dùng sợi cước khâu theo 16 vòng để hoàn thành sản phẩm. Khâu xong phải hơ nón bằng hơi diêm sinh.
- Các nơi làm nón ở Việt Nam: Huế, Quảng Bình. Nổi tiếng là nón làng Chuông -Hà Tây
- Tác dụng: Che nắng, che mưa làm duyên cho các thiếu nữ . Có thể dùng để múa, làm quà tặng. Chiếc nón là biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam
3 - Kết bài: Cảm nghĩ về chiếc nón lá Việt Nam
-


Dàn ý
pp thuyết minh phù hợp
trong đời sống

a)Giới thiệu một guong mặt trẻ của thể thaoViêt Nam (ví dụ : Nguyễn Thuý Hiền, Nguyễn Văn Quyến ...)
b)Giới thiệu một tập truyện.
c)Giới thiệu về chiếc nón lá Việt Nam.
d)Giới thiệu về chiếc áo dài Việt Nam.
e)Thuyết minh về chiếc xe đạp.
g)Giới thiệu đôi dép lốp trong kháng chiến.
h)Giới thiệu một di tích, thắng cảnh nổi tiếng của quê hương (đền, chùa, hồ, kiến trúc.)
i)Thuyết minh về một giống vật nuôi có ích.
k)Giới thiệu về hoa ngày Tết ở Việt Nam.
l)Thuyết minh về một món ăn dân tộc.(bánh chưng,bánh giầy, phở, cốm .)
m)Giới thiệu về tết Trung thu.
n)Giới thiệu về một đồ chơi dân gian



RLKN VỀ CÁCH LÀM BÀI VĂN
THUYẾT MINH

I.Cách hình thành và tích lũy tri thức để làm văn thuyết minh:
1.Quan sát





Cần phân biệt:
Quan sát trong văn miêu tả là để phát hiện hình dáng, màu sắc, những cử chỉ hành đông, diễn biến)→ Cảm nhận về đối tượng
Quan sát trong thuyết minh: Xem xét, dùng trí tuệ để phát hiện → Bản chất của đối tượng → Suy luận
.
Hệ thống truyền động
Hệ thống chuyên chở
Hệ thống điều khiển
2.Tra cứu tài liệu: từ điển, SGK, Sách tham khảo, báo, tạp chí, sách khoa học, Khám phá thế giới…
3.Phải biết phân tích: Có nghĩa là thao tác đối tượng theo cấu tạo của nó
- VD: đối tượng có mấy bộ phận, là những bộ phận nào, bộ phận nào là chính, bộ phận nào phụ, mỗi bộ phận có đặc điểm gì..
II.Các phương pháp thuyết minh:
1.Phương pháp định nghĩa
2.Phương pháp liệt kê
3.Phương pháp nêu ví dụ cụ thể
4.Phương pháp dùng số liệu
5.Phương pháp so sánh
6.Phương pháp phân loại, phân tích


III. Cách làm bài văn thuyết minh:
Bố cục bài văn thuyết minh:
pp thuyết minh phù hợp
trong đời sống
Bài tập nhanh: Đọc 2 đoạn văn sau:

Những đám mây trắng như bông đang tô vẽ cho nền trời bằng những hình thù lạ mắt. Nắng trong vắt như pha lê. Nắng xiên qua cây gỗ tếch ở vườn hoa phố Nguyễn Cao…
Hoa chuông cao từ 15-20 cm. Hoa nhỏ có hình chuông, hương thơm, thân uốn cong, màu trắng hay hồng lợt. Hoa có thể sống trong bình từ 5-7 ngày.
IV.Một số đề văn tham khảo và gợi ý làm bài
Đề :Thuyết minh một loài cây thân thuộc đối với con người Việt Nam.
Yêu cầu đề bài: dạng đề mở : Loài cây thân thuộc đối với con người Việt Nam
Dàn bài thuyết minh về loài cây( gợi ý)
1. Mở bài:
Giới thiệu về loài cây sẽ thuyết minh( cây gì? Là loài cây thân thuộc ở Việt Nam hay với riêng địa phương nào?...)
2.Thân bài:
- Giới thiệu chung về loài cây được thuyết minh: tên gọi, nguồn gốc (Ai trồng? Trồng ở đâu? Trồng như thế nào?).
- Giới thiệu các thuộc tính của loài cây được thuyết minh:
+Đặc điểm hình dáng của cây….
+ Các thời kì sinh trưởng
+ Sự thích nghi với các loại đất
+ Cách trồng, cách chăm sóc, thu hoạch
- Giới thiệu về công dụng của loài cây:
+ Trong đời sống, sinh hoạt:( cung cấp lương thực, thực phẩm…)
+ Công dụng khác:( cung cấp gỗ, nguyên liệu cho ngành công nghiệp…)
3.Kết bài:
Thái độ, tình cảm của bản thân đối với loài cây đó.
Cây chuối là một loại cây rất phổ biến ở Việt Nam. Đi khắp vùng quê trên đất nước đều thấy chuối một loại cây mang lại một cảm giác thân thiện và dân dã.



Gốc chuối tròn, rễ chùm ăn sâu dưới đất, và rễ lớn dần theo thời gian.
Buồng chuối: Tùy theo mỗi cây mà buồng chuối to nhỏ khác nhau, có những cây chuối trăm quả, nghìn quả và có cả những buồng chuối dài đến tận gốc.
Cây chuối thích nghi với môi trường nhiệt đới
Chuối thường không bám chặt trên đất nên thường rất dễ ngã






Cây chuối có nhiều công dụng khác nhau vô cùng hữu ích:
Thân chuối non cũng được chế biến thành món ăn, thân chuối già làm thức ăn cho gia cầm, gia súc.



Lá chuối dù non hay già cũng có công dụng dùng để gói bánh. Từ lâu, những món bánh truyền thống được gói từ lá chuối đã gắn bó với tuổi thơ nhiều người.

Hoa chuối được chế biến thành món gỏi có hương vị rất ngon.
Quả chuối non cũng được nấu thành nhiều món ăn khác nhau: chuối nấu ốc,… hoặc thái thành lát ăn kèm với các món ăn khác. Ngoài ra, một số loại chuối còn có công dụng chữa bệnh: chuối tiêu, chuối hạt. Quả chuối chín mang giá trị dinh dưỡng cao có thể ăn trực tiếp hoặc chế biến thành: sữa chuối,...


Không một bộ phận nào của cây chuối là bỏ đi. Tất cả đều có công dụng riêng biệt và hữu ích với con người.
Khẳng định lại giá trị của cây chuối đối với đời sống con người.



Cấu tạo bút bi gồm có 3 phần cơ bản là: vỏ bút, ruột bút và bộ phận điều chỉnh bút. Vỏ thường được làm bằng chất liệu nhựa tổng hợp nhẹ mà cứng để bảo vệ phần ruột bút bên trong.


Ruột bằng nhựa dẻo hình trụ bên trong rỗng để chứa mực, bộ phận điều chỉnh gồm phần bấm và lò xo, ngoài ra còn có thể có nắp. Bộ phận điều chỉnh bút chính là phần ngòi bút.


Ngòi bút được làm bằng kim loại không gỉ để tránh bị gỉ sét theo thời gian. Bên trong nó là một viên bi cũng làm bằng kim loại. Viên bi này khi viết sẽ giúp cho mực được ra đều hơn.

Bài tập RLKN
1.Viết đoạn văn thuyết minh về cấu tạo và công dụng của chiếc bút bi.
2.Viết đoạn văn thuyết minh về cấu tạo và công dụng của chiếc bình thủy.
GV: NGUYỄN KIM NGUYÊN