MÔN: TOÁN – LỚP 5

Bài: Thể tích hình hộp chữ nhật
Thể tích hình lập phương

Ví dụ: Tính thể tích hình hộp chữ nhật có chiều dài 20 cm, chiều rộng 16 cm và chiều cao 10 cm.
20 cm
16 cm
10 cm
1cm3
Thể tích = ?
Toán
Thể tích hình hộp chữ nhật
20 cm
16 cm
10 cm
1 lớp có: 20 x16 = 320 ( Hình lập phương 1cm3)
10 lớp có: 320 x10 = 3200 (Hình lập phương 1cm3)
1 hàng có: 20 hình lập phương 1cm3
Vậy thể tích hình hộp chữ nhật đã cho là:
20 x 16 x 10 = 3200 (cm3)
=
V =?
10 cm
16 cm
20 cm
Thể tích hình hộp chữ nhật
3200 hình lập phương 1cm3
hay 3200cm3
CD
TT
x
x
=
Thể tích hình hộp chữ nhật là:
20 x 16 x 10 = 3200 (cm3)
Chiều dài
Chiều cao
CR
CC
Muốn tính thể tích hình hộp chữ nhật ta lấy chiều dài nhân với chiều rộng rồi nhân với chiều cao (cùng một đơn vị đo).
Chiều rộng
(a, b, c là ba kích thước của hình hộp chữ nhật)
V= a x b x c
V là thể tích hình hộp chữ nhật
V = a x b x c
V: Thể tích hình hộp chữ nhật.
a, b, c là ba kích thước của hình hộp chữ nhật
Muốn tính thể tích hình hộp chữ nhật ta lấy chiều dài nhân với chiều rộng rồi nhân với chiều cao (cùng đơn vị đo).
Hình lập phương có phải là dạng đặc biệt của hình hộp chữ nhật không?
Khi có ba kích thước chiều dài, chiều rộng và chiều cao bằng nhau thì lúc đó hình hộp chữ nhật chính là hình lập phương
Khi nào hình hộp chữ nhật được gọi là hình lập phương?
Mỗi lớp có số hình lập phương nhỏ là:
3 x 3 = 9 (hình)
Hay thể tích của hình lập phương có cạnh 3cm là:
3 x 3 x 3 = 27 (cm3)
Ví dụ: Tính thể tích hình lập phương có cạnh 3cm.
1cm3
3cm
3cm
3cm
Số hình lập phương nhỏ ở 3 lớp là:
9 x 3 = 27 ( hình)
Mỗi hình lập phương nhỏ có thể tích
1cm3.Vậy thể tích hình lập phương
cạnh lớn là 27cm3 .
Ghi nhớ:
Muốn tính thể tích hình lập phương ta lấy cạnh nhân với cạnh rồi nhân với cạnh.
a) a = 5cm; b = 4cm; c = 9cm


b) a = 1,5m; b = 1,1m; c = 0,5m



c) a = dm ; b = dm ; c = dm
5 x 4 x 9 = 180 (cm3)
1,5 x 1,1 x 0,5 = 0,825 (m3)
x x = (dm3)
Bài 1: Tính thể tích hình hộp chữ nhật có chiều dài a, chiều rộng b, chiều cao c:
Thể tích hình hộp chữ nhật là:
Thể tích hình hộp chữ nhật là:

Thể tích hình hộp chữ nhật là:
Đáp số: a. 180 cm3
b. 0,825 cm3
c. dm3
Bài 2:
Tính thể tích của khối gỗ có dạng như­ hình sau:
15cm
12cm
8cm
6cm
5cm
7cm
5cm
Bài 2:
Cách 1
(1)
(2)
8cm
(1)
(2)
12cm
15cm
6cm
5cm
6cm
6cm
(1)
(2)
Bài 2:
Cách 2
(1)
(2)
8cm
Bài 2:
Cách 3
5cm
5cm
6cm
8cm
12cm






15cm
5cm
6cm
8cm
(1)
(2)
?
5cm
?cm
(2)
(1)
(2)
(1)
Thể tích của hình hộp chữ nhật (1) là:
12 x 8 x 5 = 480 (cm3)
Chiều dài của hình hộp thứ (2) là:
15 – 8 = 7 (cm)
Thể tích của hình hộp chữ nhật (2) là:
7 x 6 x 5 = 210 (cm3)
Thể tích của khối gỗ là:
480 + 210 = 690 (cm3)
Đáp số: 690 cm3
Cách 1: Chia khối gỗ thành các hình
hộp chữ nhật như sau:
Cách 2: Chia khối gỗ thành các hình
hộp chữ nhật như sau:
Thể tích của hình hộp chữ nhật (1) là:
15 x 6 x 5 = 450 (cm3)
Chiều rộng của hình hộp (2) là:
12 – 6 = 6 (cm)
Thể tích của hình hộp chữ nhật (2) là:
8 x 6 x 5 = 240 (cm3)
Thể tích của khối gỗ là:
450 + 240 = 690 (cm3)
Đáp số: 690 cm3
Bài 3: Tính thể tích của hòn đá nằm trong bể nước theo hình dưới đây:
7cm
Bài 3: Tính thể tích hòn đá trong bể nước theo hình dưới đây:
10cm
10cm
10cm
10cm
10cm
10cm
7cm
Phần nước dâng lên trong bể
chính là thể tích của hòn đá.
Bể có hòn đá
Bể ban đầu
Bài 3:
- Cách 2:
+ Tính chiều cao của nước dâng lên.
+ Tính V hòn đá = chiều dài x chiều rộng x mực nước dâng lên.
- Cách 1:
+ Tính Vnước
+ Tính Vnước và hòn đá
+ Tính Vhòn đá = Vnước và hòn đá – Vnước
Cách tính thể tích của hòn đá
Bài giải
Thể tích nước trong bể là:
10 x 10 x 5 = 500 (cm3 )
Thể tích của nước và thể tích hòn đá trong bể là:
10 x 10 x 7 = 700 (cm3 )
Thể tích của hòn đá là:
700 – 500 = 200 (cm3 )
Đáp số: 200cm3
Cách 1
Bài 3:
Mực nước dâng lên là:
7 – 5 = 2 (cm)
Thể tích hòn đá là:
10 x 10 x 2 = 200 (cm3).
Đáp số: 200 cm3.
Cách 2:
Bài 1: Viết số đo thích hợp vào ô trống
2,25m2
13,5m2
216cm2
216cm3
3,375m3
6 cm
100dm2
10dm
1000dm3
Bài 2:

Một hình lập phương có cạnh 0,75m. Mỗi đề-xi-mét khối kim loại đó nặng 15kg. Hỏi khối ki loại đó cân nặng bao nhiêu ki-lô-gam ?
0,75m
Cách giải 1:
Bước 1:Tìm thể tích của khối kim loại theo đơn vị m3.
Bước 2: Đổi thể tích vừa tìm được ra đơn vị dm3
Bước 3: Tìm cân nặng của khối kim loại.
0,75m
0,75m
Cách giải 2:
- Bước 1: Đổi 0,75m ra đơn vị đề-xi-mét.
- Bước 2:Tính thể tích khối kim loại theo đơn vị dm3.
- Bước 3: Tìm cân nặng của khối kim loại.
(Chú ý: có thể gộp bước 1 và bước 2 thành một lời giải)
0,75m
0,75m
0,75m
0,75m
0,75m
0,75m
Bài giải:
Đổi: 0,75 m = 7,5 dm
Thể tích cuả khối kim loại là:
7,5 x 7,5 x 7,5 = 421,875 (dm3)
Khối kim loại đó cân nặng:
15 x 412,875 = 6328,125 (kg)
Đáp số: 6328,125 kg
Bài 3( Giảm tải ):
Một hình hộp chữ nhật có chiều dài 8cm, chiều rộng 7cm và chiều cao 9cm. Một hình lập phương có cạnh bằng trung bình cộng của ba kích thước của hình hộp chữ nhật. Tính:
a) Thể tích hình hộp chữ nhật.
b) Thể tích hình lập phương.
Thể tích hình hộp chữ nhật ?
Biết a bằng trung bình cộng của ba kích thước của hình hộp chữ nhật.
Tính thể tích hình lập phương ?
Bài giải:
Thể tích hình hộp chữ nhật là:
8 x 7 x 9 = 504(cm3)
Bài 3:
b) Độ dài của cạnh hình lập phương là:
(8 + 7 + 9) : 3 = 8 (cm)

Thể tích hình lập phương là:
8 x 8 x 8 = 512 (cm3)
Đáp số: a) 504 cm3
b) 512 cm3
Ghi nhớ:
Muốn tính thể tích hình lập phương ta lấy cạnh nhân với cạnh rồi nhân với cạnh
V: là thể tích hình lập phương
a: là cạnh hình lập phương
V = a x a x a
Muốn tính thể tích hình hộp chữ nhật ta lấy chiều dài nhân với chiều rộng rồi nhân với chiều cao (cùng một đơn vị đo)
(a, b, c là ba kích thước của hình hộp chữ nhật)
=
b
c
Qui tắc tính thể tích hình hộp chữ nhật:
V
a
x
x
Củng cố , dặn dò
Trò chơi: NHANH TRÍ – ĐÁP TÀI
Bạn hãy nêu những đơn vị đo thể tích đã được học
m3 – dm3 – cm3
Mời các bạn làm vào bảng con:
5,8 dm3 = …… cm3
5,8 dm3 = 5800 cm3
Muốn tính thể tích hình hộp chữ nhật ta lấy chiều dài nhân chiều rộng rồi nhân với chiều cao (cùng đơn vị đo)
Muốn tính thể tích hình hộp chữ nhật ta làm thế nào?
Đơn vị đo thể tích nào còn được gọi là “Lít”?
Đơn vị “dm3” còn được gọi là “Lít”
1
33