Bài 21. CÔNG THỨC PHÂN TỬ
HỢP CHẤT HỮU CƠ.
Môn: Hóa học 11
Giáo viên: Nguyễn Thị Hải
Trường: THPT Trần Quốc Toản, huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk
NHIỆM VỤ
NỘI DUNG
I. CÔNG THỨC ĐƠN GIẢN NHẤT
Định nghĩa
Ví dụ: C2H5, CH2O…
Công thức đơn giản nhất (ĐGN) là công thức biểu thị tỉ lệ tối giản về số nguyên tử của các nguyên tố trong phân tử.
2. Cách thiết lập công thức đơn giản nhất
 
x : y : z
- Sau đó biến đổi tỉ lệ x : y : z về tỉ lệ giữa các số nguyên tối giản.
= nC : nH : nO
 
Khi cho phần trăm khối lượng của các nguyên tố:
- Xét hợp chất hữu cơ có công thức: CxHyOz (x, y, z là số nguyên dương)

- Thiết lập công thức đơn giản nhất:
 
II. CÔNG THỨC PHÂN TỬ
1. Định nghĩa
Công thức phân tử (CTPT) là công thức biểu thị số lượng nguyên tử của mỗi nguyên tố trong phân tử.
2. Quan hệ giữa công thức phân tử và công thức đơn giản nhất
 
Khác CTPT , cùng CT ĐGN
Số nguyên tử của mỗi nguyên tố trong CTPT = Số nguyên lần số nguyên tử của nó trong CT ĐGN.
3. Cách thiết lập công thức phân tử hợp chất hữu cơ
THIẾT LẬP CTPT
 
 
Ví dụ 2: Axit axetic có phần trăm khối lượng C, H và O lần lượt là 40,00%, 6,67% và 53,33%. Khối lượng mol phân tử của axit axetic là 60,0 g/mol.

Giải
- Gọi CTPT của axit axetic là CxHyOz (x, y, z là số nguyên dương)
Cách 1: Tính trực tiếp

Ta có:
 
 
 
Vậy CTPT của axit axetic là C2H4O2.
 
= 2
 
 
= 3,33 : 6,67 : 3,33
b. Tính trực tiếp theo khối lượng sản phẩm đốt cháy
 
Gọi CTPT của X là CxHyOz (x, y, z là số nguyên dương)
 
Ví dụ 3. Hợp chất X chứa các nguyên tố C, H, O. Đốt cháy hoàn toàn 0,88 gam X thu được 1,76 gam CO2 và 0,72 gam H2O. Biết khối lượng mol phân tử của X là 88 g/mol. Xác định CTPT của X.
Giải
 
Theo bài toán 0,01 mol 0,04 mol 0,04 mol
 
Câu 1. Tính khối lượng mol phân tử của các chất sau:
a. Chất A có tỉ khối hơi so với hidro là 23.
b. Chất B có tỉ khối hơi với không khí là 8,827.
c. Thể tích hơi của 3,30 gam chất C bằng thể tích hơi của 1,76 gam khí oxi (đo ở cùng điều kiện về nhiệt độ, áp xuất.

Câu 2. Cặp chất nào sau đây có cùng công thức đơn giản nhất?
A. C2H4O2 và C2H6O2 . B. C2H4O2 và C6H12O6.

C. C2H4 và C2H2. D. C2H6O và C2H6O2.
BÀI TẬP
Câu 3. Chất X có công thức đơn giản nhất là CH2O. Biết X có tỉ khối hơi so với heli là 15. Công thức phân tử của X là
A. CH2O B. C2H4O2 C. C3H8O D. C4H8O4

Câu 4. Hợp chất Y có phần trặm khối lượng cacbon, hidro, oxi lần lượt bằng 64,86%, 13,51% và 21,63%. Khối lượng mol phân tử của Y là 74,0 g/mol. Lập công thức phân tử của Y.

Câu 5. Xác định công thức phân tử của X ở Ví dụ 3 thông qua công thức đơn giản nhất.
BÀI TẬP
CHÚC CÁC BẠN HỌC TẬP TỐT