GIỮ PHÉP LỊCH SỰ KHI ĐẶT CÂU HỎI
LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Luyện từ và câu
Giữ phép lịch sự khi đặt câu hỏi
Thứ sáu ngày 24 tháng 12 năm 2021
I. Nhận xét
– Mẹ ơi, con tuổi gì?
– Tuổi con là tuổi Ngựa
Ngựa không yên một chỗ
Tuổi con là tuổi đi…
XUÂN QUỲNH
Tìm câu hỏi trong khổ thơ dưới đây.
Những từ ngữ nào trong câu hỏi thể hiện
thái độ lễ phép của người con?
Mẹ ơi
+ Câu hỏi :
Mẹ ơi, con tuổi gì ?
+ Từ ngữ thể hiện thái độ lễ phép :
Mẹ ơi.
- Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự.
Em muốn biết sở thích của mọi người trong
ăn mặc, vui chơi, giải trí. Hãy đặt câu hỏi thích hợp:


a. Với cô giáo hoặc thầy giáo em

b. Với bạn em
cô giáo
bạn em
ăn mặc
vui chơi
giải trí
thầy giáo em
 Với thầy giáo, cô giáo
– Thưa cô, cô có thích đi du lịch không ạ?
 Với bạn em
– Lan ơi, bạn có thích xem phim hoạt hình không?
– Thầy ơi, thầy thích môn thể thao nào nhất?
– Bạn thích học vẽ hơn hay học múa hơn?
- Khi hỏi chuyện người khác, cần chú ý thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ giữa mình và người được hỏi.
Em có nhận xét gì về các câu hỏi sau:
– Tại sao cả tháng nay chẳng thấy cậu mặc chiếc áo mới nào?
Theo em, để giữ lịch sự, cần tránh hỏi những câu hỏi có nội dung như thế nào?
– Nhà chị không có xe hay sao mà cứ sang nhà em mượn xe vậy?
– Chú ơi, sao chú cứ dùng mãi chiếc ti vi cũ này thế?
Theo em, để giữ lịch sự, cần tránh hỏi những câu hỏi có nội dung như thế nào?
- Để giữ phép lịch sự khi hỏi chuyện cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng người khác.
II. Ghi nhớ
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự.
Cụ thể là :
1. Cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ giữa mình và người được hỏi.
2.Cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng người khác.
Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?
Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin học. Thầy Rơ-nê đã già, mái tóc ngả màu xám, da nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh nhẹn… Thầy hỏi:
– Con tên là gì?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i, có ý bảo con trả lời.
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
– Con đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi?
– Thưa thầy con muốn đi học ạ.
Theo ĐỨC HOÀI
b. Một lần I-u-ra chạm trán tên sĩ quan phát xít. Tên sĩ quan hỏi:
– Thằng nhóc tên gì?
– I-u-ra.
– Mày là đội viên hả?
– Phải.
– Sao mày không đeo khăn quàng?
– Vì không thể quàng khăn trước mặt bọn phát xít.
Theo VĂN 4 (1984)
III. Luyện tập
Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin học. Thầy Rơ-nê đã già, mái tóc ngả màu xám, da nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh nhẹn… Thầy hỏi:
– Con tên là gì?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i, có ý bảo con trả lời.
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
– Con đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi?
– Thưa thầy con muốn đi học ạ.
Theo ĐỨC HOÀI
Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?
– Con tên là gì?
– Con đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi?
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
– Thưa thầy con muốn đi học ạ.
Đoạn a. - Quan hệ giữa hai nhân vật là: ……
- Tính cách nhân vật:
+ Thầy Rơ - nê: ………
+ Lu-I Pa-xtơ: ………
Thầy - trò
quan tâm, ân cần, yêu quý học trò
là học trò ngoan, lễ phép, kính trọng thầy
b. Một lần I-u-ra chạm trán tên sĩ quan phát xít. Tên sĩ quan hỏi:
– Thằng nhóc tên gì?
– I-u-ra.
– Mày là đội viên hả?
– Phải.
– Sao mày không đeo khăn quàng?
– Vì không thể quàng khăn trước mặt bọn phát xít.

Theo VĂN 4 (1984)
- Quan hệ giữa hai nhân vật là: ............
- Tính cách nhân vật:
+ Tên sĩ quan phát xít:…………………………….
+ Cậu bé : ……………………………………………
quan hệ thù địch: tên sĩ quan phát xít cướp nước và cậu bé yêu nước bị giặc bắt
Đoạn b.
Tên sĩ quan phát xít hỏi rất hách dịch, xấc xược, hắn gọi cậu bé là thằng nhóc, mày.
Cậu bé trả lời trống không vì cậu yêu nước, cậu căm ghét, khinh bỉ tên xâm lược.
So sánh các câu hỏi trong đoạn văn sau. Em thấy câu
các bạn nhỏ hỏi cụ già có thích hợp hơn những
câu hỏi khác không? Vì sao?
Sau một cuộc dạo chơi, đám trẻ ra về. Tiếng nói cười ríu rít. Bỗng các em dừng lại khi thấy một cụ già đang ngồi ở vệ cỏ ven đường. Trông cụ thật mệt mỏi, cặp mắt lộ rõ vẻ u sầu.
– Chuyện gì xảy ra với ông cụ thế nhỉ ? - Một em trai hỏi.
Đám trẻ tiếp lời, bàn tán sôi nổi:
– Chắc là cụ bị ốm ?
– Hay cụ đánh mất cái gì ?
– Chúng mình thử hỏi xem đi !
Các em tới chỗ ông cụ, lễ phép hỏi :
– Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ ?
Chuyện gì đã xảy ra với ông cụ thế nhỉ?
- Chắc là cụ bị ốm?
- Hay cụ đánh mất cái gì?
Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ?
* Câu hỏi các bạn tự hỏi nhau:
- Hay cụ đánh mất cái gì?
Chuyện gì đã xảy ra với
ông cụ thế nhỉ?
- Chắc là cụ bị ốm?
* Câu hỏi các bạn hỏi cụ già:
Thưa cụ, chúng cháu có thể
giúp gì cụ không ạ?
Ghi nhớ:
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự. Cụ thể là:

1. Cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ giữa mình và người được hỏi.

2. Cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng người khác.