Bài 4
CÁCH MẠNG MÙA THU VÀ BÁC HỒ ĐỌC TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP
( TiếT 1)
Thứ hai ngày 20 tháng 12 năm 2021
Lịch sử
Mục tiêu
Sau bài học, em:
- Nêu được các sự kiện tiêu biểu của cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội.
- Biết được ngày 19 – 8 hằng năm là là ngày kỉ niệm Cách mạng tháng Tám ở nước ta. Ngày 2 – 9 – 1945, tại quãng trường Ba Đình ( Hà Nội), Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc “ Tuyên ngôn Độc lập”, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là ngày Quốc khánh của nước ta.
A. HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN
1. Tìm hiểu thời cơ Cách mạng tháng Tám
a) Đọc các thông tin dưới đây:
- Cuối năm 1940, quân Nhật kéo vào xâm lược nước ta, dân ta chịu cảnh “ một cổ hai tròng”. Tháng 3 – 1945, Nhật đảo chính Pháp, giành quyền đô hộ nước ta. Giữa tháng 8 – 1945, được tin Nhật Bản đầu hàng Đồng minh, chớp thời cơ “ ngàn năm có một”, Đảng và Bác Hồ ra lệnh toàn dân tổng khởi nghĩa.
- Theo Hồi kí của đại tướng Võ Nguyên Giáp:
Ngay trước Cách mạng tháng Tám, Bác Hồ bị ốm rất nặng.
Một hôm, lên báo cáo công việc, thấy Người sốt, đồng chí Võ Nguyên Giáp xin ở lại với Người. Người mở mắt, khẽ gật đầu. Đêm ấy, tỉnh lại sau cơn sốt, Người nói với đồng chí Võ Nguyên Giáp: “Lúc này thời cơ thuận lợi đã tới, dù hi sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho độc lập”.
b) Thảo luận nhóm và trả lời các câu hỏi:
- Tại sao giữa tháng 8 – 1945, ở nước ta xuất hiện thời cơ cách mạng “ ngàn năm có một”?
Giữa tháng 8 – 1945, Nhật Bản đầu hàng đồng minh.
- Trước thời cơ ấy, Đảng và Bác Hồ đã có quyết định như thế nào?
Trước thời cơ ấy, Đảng và Bác Hồ ra lệnh toàn dân tổng khởi nghĩa.
2. Tìm hiểu cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách mạng tháng Tám năm 1945.
a) Đọc đoạn thông tin dưới đây, kết hợp quan sát các bức ảnh :
Ngày 18 -8 -1945, cả Hà Nội xuất hiện cờ đỏ sao vàng, tràn ngập khí thế cách mạng.

Sáng 19 – 8 – 1945, hàng chục vạn nhân dân nội thành, ngoại thành và các tỉnh lân cận xuống đường biểu dương lực lượng. Họ mang trong tay những vũ khí thơ sơ như giáo mác, mã tấu,… tiến về quảng trường Nhà hát lớn thành phố. Đến trưa, đại diện Ủy ban khởi nghĩa đọc lời kêu gọi khởi nghĩa giành chính quyền. Ngay sau đó, cuộc tinh biến thành cuộc biểu tình vũ trang cướp chính quyền. Quần chúng cách mạng có sự hỗ trợ của các đội tự vệ chiến đấu xông vào chiếm các cơ quan đầu não của kẻ thù như Phủ Khâm sai, Sở Mật thám, Sở Cảnh sát,…
Chiều 19 – 8 – 1945, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội toàn thắng.
Tiếp sau Hà Nội, đến lượt Huế ( 23- 8), rồi Sài Gòn ( 25 – 8) và đến cuối tháng 8 – 1945 cuộc Tổng khởi nghĩa đã thành công trong cả nước.
Hình 1. Mít tinh ở Nhà hát lớn Hà Nội
( 19 – 8 – 1945)
Hình 2. Biểu tình chiếm Phủ Khâm sai
( 19 – 8 – 1945)
Hình 3. Không khí cách mạng sôi sục ở Hà Nội ( 19 – 8 – 1945)
Hình 4. Nhân dân Thừa Thiên – Huế tham gia cướp chính quyền và kéo vào cửa Thượng Tứ ( Đông Nam Môn, kinh thành Huế, 23 – 8 – 1945)
Hình 5. Nhân dân Sài Gòn biểu tình giành chính quyền trên đại lộ Nôrôđôm
( 25 – 8 – 1945)
b) Thảo luận và trả lời câu hỏi:
- Không khí tổng khởi nghĩa ở Hà Nội và các địa phương như thế nào?
Không khí Tổng khởi nghĩa ở Hà Nội và các địa phương sục sôi khí thế cách mạng.
Sáng 19 – 8 – 1945, hàng chục vạn nhân dân nội thành, ngoại thành và các tỉnh lân cận xuống đường biểu dương lực lượng. Họ mang trong tay những vũ khí thô sơ như giáo mác, mã tấu,… tiến về quảng trường Nhà hát lớn thành phố. Đến trưa, đại diện Ủy ban khởi nghĩa đọc lời kêu gọi khởi nghĩa giành chính quyền. Ngay sau đó, cuộc tinh biến thành cuộc biểu tình vũ trang cướp chính quyền. Quần chúng cách mạng có sự hỗ trợ của các đội tự vệ chiến đấu xông vào chiếm các cơ quan đầu não của kẻ thù như Phủ Khâm sai, Sở Mật thám, Sở Cảnh sát,…
- Tại sao ngày 19 – 8 hằng năm được chọn làm ngày kỉ niệm Cách mạng tháng Tám?
Ngày 19 – 8 hằng năm được chọn làm ngày kỉ niệm Cách mạng tháng Tám vì ngày 19 - 8 – 1945, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội.
3. Tìm hiểu sự kiện Bác Hồ đọc “ Tuyên ngôn Độc lập”
a) Đọc đoạn thông tin dưới đây, kết hợp quan sát các bức ảnh.
Ngày 2 – 9 – 1945, Hà Nội tưng bừng trong màu đỏ - một vùng trời bát ngát cờ hoa. Các nhà máy, cửa hiệu đều nghỉ việc. Những dòng người từ khắp các ngã nô nức kéo về Quảng trường Ba Đình. Đội danh dự đứng nghiêm trang quanh lễ đài mới dựng.
Đúng 14 giờ, buổi lễ được bắt đầu. Bác Hồ cùng các vị trong Chính phủ lâm thời bước lên lễ đài. Bác giơ tay vẫy chào đồng bào. Nhân dân vỗ tay như sấm dậy. Với dáng điệu khoan thai, Bác ra hiệu im lặng và bắt đầu đọc bản “ Tuyên ngôn Độc lập”.
“ Hỡi đồng bào cả nước!
Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc…”
Giọng của Bác trầm ấm, rõ ràng. Cả biển người nín thở lắng nghe. Đọc được nửa chừng, Bác dừng lại và hỏi:
“ Tôi nói đồng bào nghe rõ không?”
Hơn nửa triệu người cùng đáp, tiếng vang như sấm : “ Có!”
Cuối bản Tuyên ngôn Độc lập, Bác khẳng định : “ Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”
Bác Hồ đọc xong, cả biển người hoan hô vang dậy, cả rừng cờ vẫy lên không ngớt. Tiếp đó là lễ ra mắt và tuyên thệ của các thành viên Chính phủ lâm thời trước quốc dân đồng bào…
Cuối chiều, buổi lễ kết thúc, Giọng Bác và lời khẳng định trong bản Tuyên ngôn Độc lập còn vang vọng mãi trong lòng mỗi người dân Việt Nam.
Hình 6. Quang cảnh Quảng trường Ba Đình những ngày tập dợt cho Lễ tuyên bố độc lập.
Hình 7. Nhân dân trong ngày Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập
Hình 8. Bác Hồ cùng Chính phủ lâm thời trên lễ đài tuyên bố độc lập ( 2-9-1945)
b) Thảo luận và hoàn thiện phiếu học tập:
PHIẾU HỌC TẬP
Ngày 2 – 9 – 1945, Hà Nội tưng bừng trong màu đỏ - một vùng trời bát ngát cờ hoa.
Các nhà máy, cửa hiệu đều nghỉ việc. Những dòng người từ khắp các ngã nô nức kéo về Quảng trường Ba Đình. Đội danh dự đứng nghiêm trang quanh lễ đài mới dựng.

Bác Hồ nêu chân lí : “Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc…”
“ Nước Việt Nam có quyền …………………............, và sự thật đã ……………………………………Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem ………………………………………………………..
………………… ………… tự do, độc lập ấy”.
hưởng tự do và độc lập
thành một nước tự do, độc lập
Hãy điền những từ thích hợp vào chỗ trống (…) trong đoạn văn dưới đây:
tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền
Đọc nhiều lần đoạn văn dưới đây và ghi vào vở những điều em học được từ đoạn văn.
Mùa thu năm 1945, nhân dân cả nước vùng lên phá tan xiềng xích nô lệ. Ngày 19 – 8, nhân dân Hà Nội tổng khởi nghĩa giành chính quyền . Ngày này hằng năm là ngày kỉ niệm Cách mạng tháng Tám.
Ngày 2 – 9 – 1945, tại Quảng trường Ba Đình ( Hà Nội), Bác Hồ đọc “Tuyên Ngôn Độc lập”, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ngày 2 – 9 hằng năm trở thành ngày Quốc khánh của nước ta.
CHÚC CÁC EM:
CHĂM NGOAN, HỌC TỐT!
CHÀO TẠM BIỆT CÁC EM!