Các loại lực ma sát
Tác dụng của lực ma sát đối vơi chuyển động
Ma sát trong an toàn giao thông
BÀI 28

LỰC MA SÁT

Suy nghĩ – Ghép cặp – Chia sẻ
*Nêu 03 tình huống vật chịu tác dụng của lực tiếp xúc nhưng vẫn không di chuyển. *Tìm nguyên nhân ngăn cản sự di chuyển đó. *Viết câu trả lời của em vào Phiếu số 1. *Chia sẻ câu trả lời của em với bạn bên cạnh.
Bạn A rất khó đẩy tủ chuyển động. Tại sao?
Hãy chỉ ra các lực tiếp xúc tác dụng lên tủ.Các lực đó các tác dụng gì đối với tủ?
Lực đẩy của người và lực sàn nhà tác dụng vào tủ. Lực đẩy có tác dụng làm cho tủ di chuyển về phía trước người đó; còn lực mà sàn nhà tác dụng vào tủ có tác dụng cản trở sự di chuyển của tủ.

Tìm hiểu khái niệm lực ma sát
Phiếu số 2, ô cá nhân

03 phút (cá nhân)

1. Lực cản trở khối gỗ chuyển động trong hình 28.1 là lực tiếp xúc hay không tiếp xúc? Lực này được gọi là lực gì?

2. Lực ma sát có thể xuất hiện trong trường hợp nào dưới đây?

*Khi vật đứng yên hoặc đang có xu hướng chuyển động *Khi vật trượt trên bề mặt

3. Xác định phương và chiều của lực ma sát trong hình 28.1.

4. Nêu nguyên nhân chính gây ra lực ma sát khi hai mặt tiếp xúc nhau.

5. Lấy thêm ví dụ về lực ma sát trượt trong khoa học và đời sống ?
Tìm hiểu khái niệm lực ma sát
Phiếu số 2, ô trung tâm

04 phút (thảo luận nhóm)

1. Lực cản trở khối gỗ chuyển động trong hình 28.3 là lực tiếp xúc hay không tiếp xúc? Lực này được gọi là lực gì?

2. Lực ma sát có thể xuất hiện trong trường hợp nào dưới đây?

*Khi vật đứng yên hoặc đang có xu hướng chuyển động *Khi vật trượt trên bề mặt

3. Xác định phương và chiều của lực ma sát trong hình 28.3.

4. Nêu nguyên nhân chính gây ra lực ma sát khi hai mặt tiếp xúc nhau.

5. Lấy thêm ví dụ về lực ma sát nghỉ trong khoa học và đời sống ?
Lực cản trở khối gỗ chuyển động trong hình 28.1 là lực tiếp xúc hay không tiếp xúc? Lực này được gọi là lực gì?
*Lực tiếp xúc
*Lực ma sát
*Xuất hiện khi *vật đứng yên hoặc đang có xu hướng chuyển động *vật trượt trên bề mặt
Hình 28.1

Xác định phương và chiều của lực ma sát
Lực ma sát có cùng phương với lực đẩy nhưng ngược chiều (cản trở chuyển động)

Nguyên nhân

Có những loại lực ma sát nào? Chúng xuất hiện khi nào?
Tìm hiểu các loại lực ma sát
*Thực hiện thí nghiệm và trả lời các câu hỏi tương ứng.
Phiếu số 3

05 phút (thảo luận nhóm)

Lực ma sát nghỉ là lực ma sát giữ cho vật đứng yên ngay cả khi nó bị kéo hoặc đẩy.

Lực ma sát trượt là lực ma sát xuất hiện khi vật trượt trên bề mặt của vật khác.

Lực ma sát trượt xuất hiện khi một vật trượt trên bề mặt một vật khác
Lực ma sát trượt xuất hiện khi một vật trượt trên bề mặt một vật khác
Ổ bi lắp ở trục quay có tác dụng gì?
Lực nào đã giữ quạt trần và các bức tranh không bị rơi xuống khi chịu tác dụng của trọng lực?
Tìm hiểu tác dụng của lực ma sát đối với chuyển động
*Hãy chỉ ra lực ma sát trong các tình huống sau nói rõ nó có tác dụng cản trở hay thúc đẩy chuyển động.
Phiếu số 4

05 phút (thảo luận nhóm)

Tìm hiểu tác dụng của lực ma sát đối với chuyển động
Lực mà mặt đất tác dụng lên bàn chân

Tìm hiểu về ma sát trong an toàn giao thông
*Tại sao trên mặt lốp xe lại có các khía rãnh? Đi xe mà lốp có các khía rãnh đã bị mòn thì có an toàn không? Tại sao? *Tại sao khi phanh gấp, lốp xe ô tô để lại một vệt đen dài trên đường nhựa? *Hãy giải thích ý nghĩa của biển báo chỉ dẫn tốc độ giới hạn chạy trên đường cao tốc mô tả trong hình.
Phiếu số 5

05 phút (thảo luận nhóm)

Tìm hiểu về ma sát trong an toàn giao thông
*Rãnh, gai trên vỏ lốp xe giúp tăng ma sát giữa bánh xe và mặt đường để xe dễ dàng chuyển động về phía trước. Bên cạnh đó, rãnh và gai lốp xe cũng giúp cho bánh xe chống lại hiện tượng trượt khi di chuyển trên bề mặt ướt, trơn trượt.
Tìm hiểu về lực cản của nước
*Tại sao mái chèo của các vận động viên đua thuyễn lại bè rộng ra? *Tại sao đầu thuyền lại nhọn *Khi đi tắm biển hay ở các bể bơi. Khi ta đi lại trong vùng nước nông thì rất dễ, còn di chuyển ở vùng nước sâu cảm thấy rất khó ?
Phiếu số 5

03 phút (thảo luận nhóm)

Tìm hiểu về lực cản của nước
*Nêu các bước tiến hành thí nghiệm hình 28.6 *Lực cản của nước tác dụng vào xe lớn hay nhỏ

Hơn lực cản do không khí tác dụng vào xe.
*Bước 1. Lập các dụng cụ thành bộ như hình 28.6. *Bước 2. Kéo từ từ để xe chuyển động ổn định. *Bước 3. Ghi lại số chỉ của lực kế. *Bước 4. Cho nước vào hộp và lặp lại bước 2 và bước 3. So sánh số chỉ của lực kế trong hai trường hợp và rút ra kết luận về lực cản do không khí và do nước tác dụng lên xe.
KL: Lực cản của nước tác dụng vào xe lớn hơn lực cản do không khí tác dụng vào xe

Liên hệ thực tế
*Những chiếc ô tô di chuyển trên đường chịu tác dụng của lực cản của không khí gây hao mòn nhiên liệu, theo thời gian làm giảm tuổi thọ của động cơ. Vậy các để hạn chế lực cản này là gì? *Lấy một số ví dụ khác về sức cản của không khí tác dụng lên chuyển động của vật?
1. Lực xuất hiện trong trường hợp nào sau đây không phải là lực ma sát?
A. Lực xuất hiện khi bánh xe trượt trên mặt đường.
B. Lực xuất hiện khi lốp xe đạp lăn trên mặt đường.
C. Lực của dây cung tác dụng lên mũi tên khi bắn.
D. Lực xuất hiện khi các chi tiết máy cọ xát với nhau.
2. Trường hợp nào sau đây xuất hiện lực ma sát trượt?
A. Viên bi lăn trên mặt đất.
B. Khi viết phấn trên bảng.
C. Quyển sách nằm yên trên mặt bàn nằm ngang.
D. Trục ổ bi ở quạt trần đang quay.
3. Quan sát các đồ vật trong nhà và cho biết: Tại sao cán dao, chổi không nhẵn bóng?
Đáp án: Cán dao, chổi không nhẵn bóng mà thường gồ ghề hoặc nhám để tăng ma sát giữa tay người cầm với cán, giúp người cầm giữ chắc dao, chổi.

4. Các hiện tương sau đây lực ma sát có lợi hay có hại: A. Khi đi trên sàn nhắn mới lau ướt dễ bị ngã B. Bảng trơn, viết phấn không rõ chữ
Đáp án: Cả 2 Th Lực ma sát đều Có hại

5. Làm thế nào để tang ma sát có lợi và giảm ma sát có hạị trong các TH trên. Vì sao?
*Cách làm: giảm ma sát trượt của sàn nhà mới lau bằng cách đi bằng các dép có đế cao su và nhiều khía rãnh để tăng ma sát nghỉ, giảm ma sát trượt

*Dùng phấn có độ bám dính tốt ít bụi (có hàm lượng đá vôi nhiều) hoặc dung bảng có lớp sơn tốt và độ nhám nhiều để phấn bám dính được trên mặt bảng
Lực ma sát và cuộc sống – Phòng tranh
Trình bày giấy A3

10 phút (thảo luận nhóm)

*Mỗi nhóm dán sản phẩm của mình lên tường, tạo “phòng tranh”. *Mỗi học sinh mang theo 1 cây bút màu khi đi “xem tranh”, đánh dấu (*) vào ý mình tâm đắc.
Chúc các em học tốt!