Tiết 15-16:

CHỦ ĐỀ:
CA DAO, DÂN CA

-Đọc lại hai bài ca dao đã học thuộc hai chủ đề :tình cảm gia đình, tình yêu quê hương, đất nước, con người mà em đã học?
-Cho biết đặc sắc nghệ thuật và nội dung cơ bản của hai bài ca dao này?
KIỂM TRA BÀI CŨ
I. Tìm hiểu chung
1. Chủ đề
Em hiểu thế nào là những câu hát than thân ? Những câu hát châm biếm?
Câu hát than thân:
- Than thân, đồng cảm
-Tố cáo xã hội phong kiến
-Phê phán thói hư tật xấu, hiện tượng đáng chê trách
- Ngầm khuyên từ bỏ tính xấu
trữ tình
3. Phương thức :
biểu cảm
Câu hát châm biếm:
Các bài ca dao này viết theo thể loại nào? Sử dụng phương thức biểu đạt nào?
2. Thể loại:
II. Tìm hiểu chung
1. Câu hát than thân
Đọc bài ca dao 2 / SGK/48
*Thương thay
Bài 2:

Thương thay thân phận con tằm,

Kiếm ăn được mấy phải nằm nhả tơ.

Thương thay lũ kiến li ti,

Kiếm ăn được mấy phải đi tìm mồi.

Thương thay hạc lánh đường mây,

Chim bay mỏi cánh biết ngày nào thôi

Thương thay con cuốc giữa trời,

Dầu kêu ra máu có người nào nghe.
(điệp ngữ)
-> Tô đậm mối thương cảm, xót xa cho cuộc đời cay đắng của người dân thường
II. Tìm hiểu chung
1. Câu hát than thân
*Thương thay
Thương thay thân phận con tằm,
Kiếm ăn được mấy phải nằm nhả tơ.
(điệp ngữ)
- Con tằm....phải nhả tơ
-> Thân phận suốt đời bị bòn rút sức lực cho kẻ khác.
II. Tìm hiểu chung
1. Câu hát than thân
*Thương thay
(điệp ngữ)
- Con tằm.... nhả tơ
-> Thân phận suốt đời bị bòn rút sức lực cho kẻ khác.
- Lũ kiến....phải.... kiếm mồi
-> Thân phận nhỏ nhoi, suốt đời xuôi ngược vất vả làm lụng mà vẫn nghèo khổ
Thương thay lũ kiến li ti,
Kiếm ăn được mấy phải đi tìm mồi.
II. Tìm hiểu chung
1. Câu hát than thân
*Thương thay
(điệp ngữ)
- Con tằm.... nhả tơ
-> Thân phận suốt đời bị bòn rút sức lực cho kẻ khác.
- Lũ kiến.... kiếm mồi
-> Thân phận nhỏ nhoi, suốt đời xôi ngược vất vả làm lụng mà vẫn nghèo khổ
Thương thay hạc lánh đường mây,
Chim bay mỏi cánh biết ngày nào thôi
-Con hạc...bay mỏi... ngày nào thôi.
->Thân phận phiêu bạt, lận đận và những cố gắng vô vọng của người lao động trong xã hội cũ.
II. Tìm hiểu chung
1. Câu hát than thân
*Thương thay
(điệp ngữ)
- Con tằm.... nhả tơ
-> Thân phận suốt đời bị bòn rút sức lực cho kẻ khác.
- Lũ kiến.... kiếm mồi
-> Thân phận nhỏ nhoi, suốt đời xôi ngược vất vả làm lụng mà vẫn nghèo khổ
Thương thay con cuốc giữa trời,
Dầu kêu ra máu có người nào nghe.
-Con hạc...bay mỏi... ngày nào thôi.
->Thân phận phiêu bạt, lận đận và những cố gắng vô vọng của người lao động trong xã hội cũ.
-Con cuốc...kêu ...nào nghe.
-> Thân phận thấp cổ bé họng, nỗi đau
oan trái không được lẽ công bằng nào soi tỏ.
1. Câu hát than thân
*Thương thay
(điệp ngữ)
- Con tằm.... nhả tơ
-> Thân phận suốt đời bị bòn rút sức lực cho kẻ khác.
- Lũ kiến.... kiếm mồi
-> Thân phận nhỏ nhoi, suốt đời xôi ngược vất vả làm lụng mà vẫn nghèo khổ
-Con hạc...bay mỏi... ngày nào thôi.
->Thân phận phiêu bạt, lận đận và những cố gắng vô vọng của người lao động trong xã hội cũ.
-Con cuốc...kêu ...nào nghe.
-> Thân phận thấp cổ bé họng, nỗi đau oan trái không được lẽ công bằng nào soi tỏ.
< Ẩn dụ, điệp ngữ>
Nỗi khổ nhiều bề của của người lao động bị áp bức bóc lột chịu nhiều oan trái trong xã hội cũ.
II.Phân tích
2. Câu hát châm biếm
Đọc bài ca dao 1 / SGK/51
Cái cò lặn lội bờ ao

Hỡi cô yếm đào lấy chú tôi chăng?

Chú tôi hay tửu hay tăm

Hay nước chè đặc, hay nằm ngủ trưa

Ngày thì ước những ngày mưa

Đêm thì ước những đêm thừa trống canh 
II. Tìm hiểu chung
2. Câu hát châm biếm
Cái cò lặn lội bờ ao

Hỡi cô yếm đào lấy chú tôi chăng? 
- Cái cò..... bờ ao
-Cô yếm đào lấy chú tôi chăng?
-> Chuẩn bị giới thiệu nhân vật “chú” để mai mối
II. Tìm hiểu chung
2. Câu hát châm biếm
- Cái cò..... bờ ao
-Cô yếm đào lấy chú tôi chăng?
-> Chuẩn bị giới thiệu nhân vật “chú” để mai mối
- Chú tôi:
Chú tôi hay tửu hay tăm

Hay nước chè đặc, hay nằm ngủ trưa

Ngày thì ước những ngày mưa

Đêm thì ước những đêm thừa trống canh 
II. Tìm hiểu chung
2. Câu hát châm biếm
- Cái cò..... bờ ao
-Cô yếm đào lấy chú tôi chăng?
-> Chuẩn bị giới thiệu nhân vật “chú” để mai mối
- Chú tôi:
+ Hay
Tửu, tăm, chè dặc
Nằm ngủ trưa
+ Ước
Những ngày mưa
 Chú tôi là người nghiện ngập, lười biếng.
Đêm thừa trống canh
II. Tìm hiểu chung
2. Câu hát châm biếm
- Cái cò..... bờ ao
-Cô yếm đào lấy chú tôi chăng?
-> Chuẩn bị giới thiệu nhân vật “chú” để mai mối
- Chú tôi:
+ Hay
Tửu, tăm, chè dặc
Nằm ngủ trưa
+ Ước
Những ngày mưa
 Chú tôi là người nghiện ngập, lười biếng.
Đêm thừa trống canh
<Điệp ngữ, nói ngược>
 Phê Phán hạng người nghiện ngập, vô tích sự , lười lao động, chỉ thích hưởng thụ

- Sử dụng các so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, tượng trưng, phóng đại, điệp từ ngữ,..
- Trào lộng dân gian
Nghệ thuật
Nội dung
- Thể hiện tinh thần nhân đạo, cảm thông, chia sẻ với những con người gặp cảnh ngộ cay đắng, khổ cực.
- Phê phán những thói hư tật xấu của những hạng người và sự việc đáng cười trong xã hội.
III. Tổng kết

- Thương thay thân phận con rùa
Trên đình đội hạc, dưới chùa đội bia
- Thương thay con hạc đầu đình
Muốn bay chẳng cất nổi mình mà bay
- Thương thay thân phận trái dừa
Non thời khoét mắt, già cưa lấy đầu
…..

- Giàu đâu đến kẻ ngủ trưa
Sang đâu đến kẻ say sưa tối ngày
- Đời người có một gang tay
Ai hay ngủ ngày còn được nửa gang
- Ăn no rồi lại nằm khoèo
Nghe giục trống chèo bế bụng đi xem
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT