Tiết 17:

“SÔNG NÚI NƯỚC NAM”
(Nam quốc sơn hà)


I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả, tác phẩm
-Chưa rõ
a. Tác giả
- Tương truyền của Lý Thường Kiệt .
LÝ THƯỜNG KIỆT
Tên thật là Ngô Tuấn, người phường Thái Hòa, thành Thăng Long ngày nay.
Ông là một vị tướng tài, một anh hùng dân tộc đã lập nên bao chiến công hiển hách. Đặc biệt là hai lần ông lãnh đạo nhân dân ta kháng chiến chống Tống thành công….
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả, tác phẩm
b. Tác phẩm
-Hoàn cảnh ra đời : Năm 1077, kháng chiến chống quân Tống.
- Bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta

DỊCH THƠ
Sông núi nước Nam, vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây
Chúng mày nhất định phải tan vỡ.
PHIÊN ÂM
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khang thủ bại hư
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả, tác phẩm
b. Tác phẩm
-Hoàn cảnh ra đời : Năm 1077, kháng chiến chống quân Tống.
- Bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta
-Thể thơ:
Thất ngôn tứ tuyệt

PHIÊN ÂM
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khang thủ bại hư
- Đây là một thể thơ Đường luật .
- Đặc điểm:
+ Bài thơ có 4 câu, mỗi câu gồm bảy chữ.
+ Chữ cuối cùng của các câu 1, 2, 4 hiệp vần với nhau.
+ Bốn câu thơ trong bài tứ tuyệt lần lượt có tên là “khai, thừa, chuyển, hợp”.

DỊCH THƠ
Sông núi nước Nam, vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây
Chúng mày nhất định phải tan vỡ.
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả, tác phẩm
b. Tác phẩm
-Hoàn cảnh ra đời : Năm 1077, kháng chiến chống quân Tống.
- Bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta
-Thể thơ:
Thất ngôn tứ tuyệt

2. Bố cục

+ Hai câu đầu: Khẳng định quyền độc lập tự chủ
+ Hai câu sau: Nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó.
2 phần
II. Phân tích
1. Tuyên bố chủ quyền

Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
( Sông núi nước Nam,vua Nam ở)
Nam quốc - Bắc quốc.
( nước Nam) (nước Trung Hoa)

Nam đế - Bắc đế
+ đế - vua (nước lớn)
+ vương- vua (nước nhỏ,nước chư hầu)
-> vị thế ngang hàng với phương Bắc
II. Phân tích
1. Lời tuyên bố chủ quyền

Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
( Vằng vặc sách trời chia xứ sở)
“tiệt nhiên’’: rõ ràng, không thể khác
“định phận”: phần đất được giới hạn.
“thiên thư”: sách trời, ý trời.
-> căn cứ mạnh mẽ, đầy thuyết phục
Khẳng định về sự tồn tại độc lập có chủ quyền của nước ta và Niềm tự hào, kiêu hãnh của dân tộc.
< Lí lẽ sắc sảo, lập luận chặt chẽ, Giọng điệu hùng hồn >
II. Phân tích
1. Khẳng định chiến thắng

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
( Giặc dữ cớ sao phạm đến đây
Chúng mày nhất định phải tan vỡ)
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
+ “Như hà”: cớ sao
+ “nghịch”: ngỗ nghịch
+ “lỗ” : quân giặc man rợ ,
+ “nhữ đẳng’’: chúng bay

Lời cảnh báo đanh thép hùng hồn đối với hành động xâm lược của kẻ thù, và khẳng định niềm tin, ý chí quyết tâm bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ độc lập của dân tộc.
III. Tổng kết
Ghi nhớ/ sgk/ 65
Nghệ thuật
-Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt.
- Từ ngữ cô đọng hàm súc
- Giọng thơ dõng dạc, đanh thép.
2. Nội dung
Bài thơ “ Sông núi nước Nam” là bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên khẳng định chủ quyền về lãnh thổ của đất nước và nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó trước mọi kẻ thù xâm lược.
IIV. Luyện tập
Theo em, vì sao “Sông núi nước Nam” được xem là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc ta?
-Đây là bài thơ đầu tiên đưa ra lời tuyên bố mang tính chất khẳng định chủ quyền về lãnh thổ của nước ta một cách dõng dạc, chắc nịch và đầy tự hào nhất.
Vì nội dung bài thơ thể hiện được 3 nội dung cơ bản:
Độc lập về lãnh thổ
Chủ quyền của đất nước
Ý chí bảo vệ chủ quyền đất nước
“Sông núi nước Nam” được xem là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc ta?
- Tuyên ngôn Độc lập: là lời tuyên bố về chủ quyền của đất nước và khẳng định không một thế lực nào được phép xâm phạm vào quyền độc lập ấy. 

1/ Van b?n Sụng nỳi nu?c Nam thu?ng du?c g?i l� gỡ ?
A. H?i kốn xung tr?n.
B. Khỳc ca kh?i ho�n.
C. B?n Tuyờn ngụn d?c l?p d?u tiờn.
D. �ng thiờn c? hựng van.
C
Củng cố
Củng cố
2/ Nghệ thuật nổi bật của văn bản Sông núi
nước Nam là gì ?
A. Ngôn ngữ sáng rõ, cô đọng, hòa trộn ý
tưởng và cảm xúc.
B. Dùng nhiều phép tu từ, ngôn ngữ giàu
cảm xúc.
C. Dùng nhiều hình ảnh ẩn dụ, tượng
trưng.
D. Dùng phép điệp ngữ và các yếu tố trùng
điệp.
A

Hướng dẫn soạn bài

- Soạn bài “Từ Hán Việt”
+Bài “Từ Hán Việt” chuẩn bị phần II, III
+ Bài “Từ Hán Việt” chuẩn bị phần I


HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Học thuộc bài Sông núi nước Nam
Viết đoạn văn cảm nhận về 2 câu thơ :

Soạn bài: Phò giá về kinh
“ Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư”
Tượng Lí Thường Kiệt
tại Đại Nam quốc tự
Đền thờ Lí Thường Kiệt
tại Thanh Hóa