CH�O M?NG C�C EM D?N V?I BU?I H?C TR?C TUY?N
MÔN NGỮ VĂN 8
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BẢN THUYẾT MINH
- PHƯƠNG PHÁP -
ĐỀ VĂN THUYẾT MINH VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN THUYẾT MINH
Tiết 52, 53:
A. TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BẢN THUYẾT MINH
I. VAI TRÒ VÀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA VĂN BẢN THUYẾT MINH:
1. Văn bản thuyết minh trong đời sống con người:
* Đọc các văn bản và trả lời câu hỏi:
- Văn bản a: Trình bày lợi ích của cây dừa Bình Định.
- Văn bản b: Giải thích tại sao lá cây có màu xanh lục.
- Văn bản c: Giới thiệu Huế với tư cách là một trung tâm văn hóa, kinh tế, chính trị lớn của Việt Nam.
 
Ta thường gặp các loại văn bản này ở báo, quảng cáo, nhãn hiệu, dầu gôi, mỹ phẩm, bài thuyết trình du lịch, giáo án...
- Văn bản cùng loại: Cầu Long Biên …, Thông tin …, Ôn dịch, thuốc lá …
 
 Văn bản thuyết minh rất thông dụng trong đời sống con người. Nó cung cấp những kiến thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân của sự vật, sự việc, hiện tượng trong tự nhiên và xã hội.
2. Đặc điểm chung của văn bản thuyết minh:
a. Vì văn bản tự sự, miêu tả, nghị luận, biểu cảm tác động chủ yếu đến tình cảm còn mục đích của những văn bản này chủ yếu tác động đến nhận thức.
 
b.Trình bày tri thức một cách khách quan về đối tượng.
c. Phương pháp thuyết minh: Trình bày, giải thích, giới thiệu.
d. Ngôn ngữ: Trong sáng, rõ ràng
* GHI NHỚ sgk / 117
B. PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
2. Phương pháp thuyết minh.
a) Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.
Cách làm: chỉ ra bản chất của đối tượng thuyết minh bằng lời văn rõ ràng, ngắn gọn, xác thực.
Tác dụng: Giúp người đọc hiểu về đối tượng.
b) Phương pháp liệt kê.
Cách làm: Lần lượt kể ra các đặc điểm, tính chất…của đối tượng thuyết minh theo một trình tự nhất định.TD: Giúp người đọc hình dung ra được đối tượng
 c) Phương pháp nêu ví dụ
- Cách làm: Dẫn ra những ví dụ cụ thể liên quan đến vấn đề thuyết minh.
-TD: Thuyết phục người đọc.
 
d) Phương pháp dùng số liệu:
- Cách làm: Là dùng các số liệu chính xác để minh hoạ cho điều muốn thuyết minh.
-TD: Khẳng định độ tin cậy cao.
 e) Phương pháp so sánh:
- Cách làm: Đem đối tượng thuyết minh ra so sánh với một hoặc những đối tượng khác cùng loại.
-TD: Làm nổi bật tính chất của đi tượng thuyết minh.
g) Phương pháp phân loại, phân tích:
- Cách làm: Chỉ đối tượng ra từng mặt, khía cạnh, vấn đề… để lập luận thuyết minh.
TD: Làm cho đối tượng cụ thể, rõ ràng hơn.
* GHI NHỚ sgk / 128
C. ĐỀ VĂN THUYẾT MINH VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN THUYẾT MINH
2. Cách làm bài văn thuyết minh
* Tìm hiểu văn bản “xe đạp”
a) Đối tượng thuyết minh: chiếc xe đạp.
b) Bố cục bài văn thuyết minh gồm 3 phần.
- Mở bài: Giới thiệu đối tượng thuyết minh.
- Thân bài: Tập trung thuyết minh chi tiết về chiếc xe đạp.
- Kết bài: Vị trí vai trò của đối tượng thuyết minh trong đời sống của con người.
c) Sự sắp xếp nội dung trong phần thân bài: chiếc xe đạp gồm 2 bộ phận:
- Bộ phận chính:
+ Hệ thống truyền động gồm: khung xe, bàn đạp … tác dụng.
+ Hệ thống điều khiển: … tác dụng
+ Hệ thống chuyên chở … tác dụng
- Bộ phận phụ: chắn bùn, chắn xích … tác dụng.
d) Phương pháp thuyết minh: Giải thích, phân loại, liệt kê, dùng số liệu.
 
* GHI NHỚ sgk / 140
BT 1 SGK/ 140: Lập ý và dàn ý cho đề văn: Giới thiệu về chiếc nón lá Việt Nam
*LUYỆN TẬP:
I.Mở bài : Giới thiệu về chiếc nón láViệt Nam.
- Nón là vật dụng quen thuộc với đời sống người Việt từ xưa đến nay.
II.Thân bài
1. Nguyên liệu
- Làm bằng lá cọ non phơi sương, kết với những vòng tròn bằng nứa rừng nhỏ dần lên đỉnh tạo độ bền, dẻo cho nón.
2. Quy trình làm nón :
- Vót nứa, lau lá, phơi sương, ủi lá, cắt còn 50cm.
- Định vị 16 vòng nứa vào khuôn gỗ hình chóp.
- Xếp hai lớp lá ( trong 20, ngoài 30 lá), ngọn hướng lên.
Khâu lá vào khung bằng cước từ trên xuống dưới.
Khi hoàn tất, quét lên mặt ngoài một lớp dầu bóng hay bọc lại bằng ni lông trong suốt bảo vệ nón.
Trang trí : hình chìm bên trong, bài thơ, thêu .
3. Công dụng – bảo quản :
- Nón dùng để che mưa, nắng, quạt mát. Làm duyên cho các thiếu nữ làm quà tặng. Người bạn thân thiết của nhà nông.
- Cất, treo sau khi sử dụng tránh nước, ướt cần hong khô. Không để vật nặng đè lên.
4. Giá trị truyền thống:
-Tôn thêm vẻ đẹp người phụ nữ Việt Nam.
-Nguồn cảm hứng sáng tác nghệ thuật.
- Cùng với tà áo dài, nón là biểu trưng của đất nước, con người Việt Nam.
5. Làng nghề tiêu biểu
- Làng Chuông (Hà Tây), Huế, Quảng Bình . . .
III. Kết bài
- Chiếc nón lá biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam, là nét đẹp văn hóabền vững của người Việt Nam.
- Chiếc nón trong hiện tại và tương lai.
Hướng dẫn tự học:
Học nội dung bài: Nắm rõ cách làm bài văn thuyết minh.
Viết hoàn chỉnh bài tập : Thuyết minh về chiếc nón lá Việt Nam.
- Soạn : Dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm
(Thực hiện các yêu cầu SGK)
BUỔI HỌC KẾT THÚC
MẾN CHÀO CÁC EM