Luyện từ và câu
Câu hỏi và dấu chấm hỏi
(S/131+VBT/92)
I. Nhận xét
1. Ghi lại hai câu hỏi trong bài tập đọc Người tìm đường lên các vì sao.
2. Câu hỏi dùng để làm gì?
3. Những dấu hiệu nào giúp en nhận ra đó là câu hỏi?
Đọc thầm và gạch dưới các câu hỏi trong bài tập đọc “Người tìm đường lên các vì sao”

Người tìm đường lên các vì sao
Từ nhỏ, Xi-ôn-cốp-xki đã mơ ước được bay lên bầu trời. Có lần, ông dại dột nhảy qua cửa sổ để bay theo những cánh chim. Kết quả, ông bị ngã gãy chân. Nhưng rủi ro lại làm nảy ra trong đầu óc non nớt của ông lúc bấy giờ một câu hỏi: "Vì sao quả bóng không có cánh mà vẫn bay được?"
Để tìm điều bí mật đó, Xi-ôn-cốp-xki đọc không biết bao nhiêu là sách. Nghĩ ra điều gì, ông lại hì hục làm thí nghiệm, có khi đến hàng trăm lần.
Có người bạn hỏi:
- Cậu làm thế nào mà mua được nhiều sách và dụng cụ thí nghiệm như thế?
Xi-ôn-cốp-xki cười:
- Có gì đâu, mình chỉ tiết kiệm thôi.
Đúng là quanh năm ông chỉ ăn bánh mì suông. Qua nhiều lần thí nghiệm ông đã tìm ra cách chế khí cầu bay bằng kim loại. Sa hoàng chưa tin nên không ủng hộ. Không nản chí, ông tiếp tục đi sâu vào lí thuyết bay trong không gian. Được gợi ý từ chiếc pháo thăng thiên, sau này, ông đã thiết kế thành công tên lửa nhiều tầng, trở thành một phương tiện bay tới các vì sao.
Hơn bốn mươi năm khổ công nghiên cứu, tìm tòi, Xi-ôn-cốp-xki đã thực hiện được điều ông hằng tâm niệm: "Các vì sao không phải để tôn thờ mà để chinh phục."
(Theo LÊ NGUYÊN LONG - PHẠM NGỌC TOÀN)
Vì sao quả bóng không có cánh mà vẫn bay được?
Cậu làm thế nào mà mua được nhiều sách và dụng cụ thí nghiệm như thế?
1. Vì sao quả bóng không có cánh mà vẫn bay được?
Xi-ôn-cốp-xki
Tự hỏi mình
Dấu chấm hỏi
Vì sao
2. Cậu làm thế nào mà mua được nhiều sách và dụng cụ thí nghiệm như thế?
Một người bạn
Xi-ôn-cốp-xki
Dấu chấm hỏi
thế nào
Ghi nhớ
1. Câu hỏi (còn gọi là câu nghi vấn) dùng để hỏi về những điều chưa biết.
2. Phần lớn câu hỏi là để hỏi người khác, nhưng cũng có những câu hỏi để tự hỏi mình.
3. Câu hỏi thường có các từ nghi vấn (ai, gì, nào, sao, không, …). Khi viết, cuối câu hỏi có dấu chấm hỏi (?).
THƯA CHUYỆN VỚI MẸ/85
Từ ngày phải nghỉ học, Cương đâm ra nhớ cái lò rèn cạnh trường. Một hôm, em ngỏ ý với mẹ:
- Mẹ nói với thầy cho con đi học nghề rèn.
Mẹ Cương đã nghe rõ mồn một lời con, nhưng bà vẫn hỏi lại:
- Con vừa bảo gì?
Mẹ xin thầy cho con đi làm thợ rèn.
- Ai xui con thế?
Cương cố cắt nghĩa mẹ hiểu:
- Thưa mẹ, tự ý con muốn thế. Con thương mẹ vất vả, đã phải nuôi bằng ấy đứa em còn phải nuôi con... Con muốn học một nghề để kiếm sống...
Mẹ Cương như đã hiểu lòng con. Bà cảm động, xoa đầu Cương và bảo:
- Con muốn giúp mẹ như thế là phải. Nhưng biết thầy có chịu nghe không? Nhà ta tuy nghèo nhưng dòng dõi quan sang. Không lẽ bây giờ mẹ để con phải làm đầy tớ anh thợ rèn.
Cương thấy nghèn nghẹn ở cổ. Em nắm lấy tay mẹ, thiết tha:
- Mẹ ơi! Người ta ai cũng phải có một nghề. Làm ruộng hay buôn bán, làm thầy hay làm thợ đều đáng trọng như nhau. Chỉ những ai trộm cắp hay ăn bám mới đáng bị coi thường.
Bất giác, em lại nhớ đến ba người thợ nhễ nhại mồ hôi mà vui vẻ bên tiếng bễ thổi “phì phào”, tiếng búa con, búa lớn theo nhau đập “cúc cắc” và những tàn lửa đỏ hồng, bắn tóe lên như khi đốt cây bông.
Theo NAM CAO
Ai xui con thế?
của mẹ
hỏi Cương
thế
Nhưng biết thầy có chịu nghe không?
của mẹ
hỏi Cương
không
Hồi ấy, ở Sài Gòn, Bác Hồ có một người bạn tên là Lê.
Một hôm, Bác Hồ hỏi Bác Lê :
- Anh có yêu nước không ?
Bác Lê trả lời:
- Có chứ.
- Anh có thể giữ bí mật không ?
- Có.
- Tôi muốn ra nước ngoài xem Pháp và các nước khác họ làm như thế nào, sau đó, trở về giúp đồng bào chúng ta. Nhưng đi một mình cũng mạo hiểm. Anh có muốn đi với tôi không?
Bác Lê sửng sốt:
- Nhưng chúng ta lấy đâu ra tiền mà đi ?
- Đây, tiền đây !
- Vừa nói, Bác Hồ vừa giơ hai bàn tay ra và tiếp:
- Chúng ta sẽ làm bất cứ việc gì để sống và để đi. Anh đi với tôi chứ ?
( Theo Trần Dân Tiên )
Hai bàn tay/114
Ai xui con thế?
của mẹ
hỏi Cương
thế
Nhưng biết thầy có chịu nghe không?
của mẹ
hỏi Cương
không
Anh có yêu nước không?
của Bác Hồ
bác Lê
có … không
Anh có ....không?
của Bác Hồ
bác Lê
có … không
Anh có.... không?
của Bác Hồ
bác Lê
có … không
Nhưng ... ra tiền?
của bác Lê
Bác Hồ
đâu
Anh sẽ .... chứ?
của Bác Hồ
bác Lê
chứ
M: Thưở đi học, Cao Bá Quát ...... cho điểm kém.
- Thưở đi học, chữ Cao Bá Quát thế nào?
Chữ ai xấu?
Vì sao Cao Bá Quát thường bị điểm kém?
Hoặc: Vì sao mình không giải được bài tập này nhỉ?
1. Ông biết dù văn hay đến đâu mà chữ không ra chữ cũng chẳng ích gì.
Câu hỏi:
+ Bà hàng xóm kể lại câu chuyện khiến Cao Bá Quát có suy nghĩ gì về lá đơn viết cho bà cụ?
+Văn dù có hay đến đâu mà chữ không ra chữ thì kết cục sẽ thế nào?
2. Mỗi buổi tối ông viết xong mười mấy trang mới chịu đi ngủ.
Câu hỏi:
+ Để luyện chữ, mỗi buổi tối Cao Bá Quát đã làm gì?
+ Buổi tối phải viết xong bao nhiêu trang ông mới đi ngủ?
3. Chữ viết tiến bộ, ông lại mượn những cuốn sách chữ viết đẹp làm mẫu để luyện nhiều kiểu chữ khác nhau.
Câu hỏi:
+Sau một thời gian luyện tập, chữ viết của ông như thế nào?
+Sau khi chữ viết đã tiến bộ, ông đã làm gì? 
Câu hỏi còn gọi là câu nghi vấn.
Câu hỏi dùng để hỏi những điều đã biết.
Đ
S
Cuối câu hỏi thường có dấu chấm hỏi.
Đ
Câu hỏi thường có các từ nghi vấn (ai, gì, nào, sao, không, chứ, thế, đâu,…).
Đ
Ghi vào , đúng ghi Đ, sai ghi S.
Chuẩn bị bài:
Luyện tập về câu hỏi S/137+ VBT/96