TIẾT 93+94. Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ THANH HẢI
Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
1. Tác giả:
-Thanh Hải tên thật Phạm Bá Ngoãn (1930-1980) quê ở Phong Điền, Thừa Thiên – Huế.
-Là một trong những cây bút có công xây dựng nền văn học cách mạng miền Nam từ những ngày đầu.

I. ĐỌC- CHÚ THÍCH VĂN BẢN

Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
1. Tác giả:

I. ĐỌC- CHÚ THÍCH VĂN BẢN

2. Tác phẩm:
Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ viết vào tháng 11/1980 khi Thanh Hải nằm trên giường bệnh, không lâu sau nhà thơ qua đời.
3. Thể thơ: năm chữ.
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.

Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy quanh lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao...

Ðất nước bốn nghìn năm
Vất vả và gian lao
Ðất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.


Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.

Mùa xuân -ta xin hát
Câu Nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế.
Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
* Bố cục bài thơ:
Khổ 1: cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời.
Khổ 2,3: cảm xúc về mùa xuân của đất nước con người.
Khổ 4,5:suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ trước mùa xuân đất nước.
Khổ thơ cuối: lời ngợi ca quê hương xứ Huế.
Tiết 93+94.Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
Thanh Hải
1. Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời( khổ 1)
a. Khung cảnh mùa xuân
- Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên:
+ Dòng sông xanh.
+ Bông hoa tím biếc.
+ Con chim chiền chiện
Từ mọc đảo ngữ => có tác dụng nhấn mạnh sự khỏe khoắn một sức sống vươn lên.
- Màu sắc sông xanh, tím biếc : màu đặc trưng của xứ Huế.
- Âm thanh: tiếng chim chiền chiện hót vang trời.
=> Gợi ra không gian cao rộng, màu sắc tươi thắm, âm thanh vang vọng vui tươi.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Tiết 93+94.Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
Thanh Hải
1. Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời( khổ 1)
b. Cảm xúc của tác giả
- Được diễn tả tập trung ở chi tiết tạo hình:
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng
=> giọt mưa mùa xuân, giọt âm thanh (chuyển đổi cảm giác)
- Nghệ thuật: Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
=> niềm say sưa, ngây ngất trước vẻ đẹp của đất trời vào xuân, sự trân trọng vẻ đẹp của thi nhân.
Từ cảm thán “Ơi… chi” thể hiện niềm xúc động của tác giả trước vẻ đẹp của thiên nhiên.
=> Thể hiện tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống tha thiết nồng nàn.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Tiết 93+94.Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
Thanh Hải
2. Cảm xúc về mùa xuân của đất nước, cách mạng ( Khổ 2,3)
- Mùa xuân của đất nước :
+ Hình ảnh người cầm súng => nói đến những người lính chiến đấu bảo vệ quê hương.
+ Hình ảnh người ra đồng => nói đến những người lao động xây dựng đất nước.
=> Đây là hai lực lượng chính của đất nước gắn liền với hai nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng đất nước.
+ Lộc non là hình ảnh thực gắn với con người Lộc giắt đầy trên lưng…Lộc trải dài nương mạ => gợi lên sức sống tươi trẻ trong thiên nhiên tạo vật, gợi liên tưởng đến những điều tốt đẹp, thành quả quả lao động con người.


II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Tiết 93+94.Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
Thanh Hải
2. Cảm xúc về mùa xuân của đất nước, cách mạng ( Khổ 2,3)
- Nghệ thuật:
+ Điệp ngữ: mùa xuân, lộc, tất cả như ;
+Từ láy: hối hả, xôn xao;
+ Lặp cấu trúc cú pháp: C1 – C3, C2 – C4, C5 – C6 ;
+ So sánh; dấu chấm lửng được đặt ở cuối khổ thơ gợi bao điều chưa nói hết.
TD: Làm nổi bật nhịp điệu hối hả, tươi vui, tràn đầy sức sống. Con người hăng say chiến đấu bảo vệ, xây dựng Tổ quốc.
- Hình ảnh so sánh đẹp Đất nước như vì sao: nhìn từ lịch sử hào hùng bốn ngàn năm đi qua bao vất vả gian lao
Niềm tự hào và tin vào tương lai đất nước.
- Nhân hóa: Cứ đi lên phía trước => Một đất nước đã trải qua bao thăng trầm của lịch sử với bố nghìn năm vất vả, gian lao mà không bao giờ chịu khuất phục trước bất cứ một thế lực nào....





II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Tôi
Cảm xúc cá nhân của tác giả trước mùa xuân của thiên nhiên, đất trời.
Ta
Vừa là số ít, vừa là số nhiều, ước nguyện của tác giả cũng là ước nguyện chung của mọi người.
Tiết 93+94.Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
Thanh Hải
3. Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ trước mùa xuân đất nước (Khổ 4,5)
- Đại từ xưng hô từ tôi => ta: cá nhân nhỏ bé -> nói thay ước nguyện chung của tất cả mọi người, và lời thơ trang trọng thiêng liêng thật đáng trân trọng.
- Điệp cấu trúc: ta làm:
+ Làm con chim hót
+ Làm một nhành hoa
+ Nhập một nốt trầm xao xuyến
Thể hiện khát vọng được hòa nhập vào cuộc sống của đất nước, cống hiến phần tốt đẹp cho cuộc đời, cho đất nước.
Giá trị NT: một nốt trầm xao xuyến (ẩn dụ), một mùa xuân nho nhỏ (ẩn dụ), tuổi 20 (trẻ - hoán dụ), tóc bạc (già – hoán dụ).
=> Quan niệm cống hiến của nhà thơ: phải cống hiến những gì là tinh túy tốt đẹp (như mùa xuân). Ước vọng cao đẹp được làm con chim, làm cành hoa, làm một nốt trầm nhưng là nốt trầm xao xuyến. Cống hiến cả khi còn trẻ tới lúc đã già.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Tiết 93+94. Văn bản: MÙA XUÂN NHO NHỎ
Thanh Hải
4. Lời ngợi ca quê hương xứ Huế (Khổ thơ cuối)
- Cả bài thơ mang âm hưởng của những khúc ca: thể thơ năm chữ gần với những làn điệu dân ca xứ Huế, giọng thơ, cách ngắt nhịp thơ...
- Lời ngợi ca quê hương giàu truyền thống văn hóa, vẻ đẹp non sông gấm vóc ( Nước non ngàn dặm mình/ Nước non ngàn dăm tình) thể hiện niềm tự hào, nặng tình với quê hương đất nước.



II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:





III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
- Thể thơ 5 chữ, âm hưởng nhẹ nhàng tha thiết, gieo vần liền.
- Kết hợp những hình ảnh tự nhiên giản dị từ thiên nhiên với những hình ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng, khái quát.
- Giọng điệu luôn biến đổi phù hợp với ý thơ.
2. Nội dung
Bµi th¬ Mïa xu©n nho nhá lµ tiÕng lßng tha thiÕt yªu mÕn vµ g¾n bã víi ®Êt n­íc, víi cuéc ®êi cña Thanh H¶i; thÓ hiÖn ­íc nguyÖn ch©n thµnh cña nhµ th¬ ®­îc cèng hiÕn cho ®Êt n­íc, gãp mét mïa xu©n nho nhá cña m×nh vµo mïa xu©n lín cña d©n téc.
* Ghi nhớ sgk tr.58


Ý NGHĨA NHAN ĐỀ:
- Mùa xuân nho nhỏ là một sáng tạo độc đáo, một phát hiện mới mẻ củaThanh Hải.
- Nhà thơ muốn làm một mùa xuân, nghĩa là sống đẹp, sống với tất cả sức sống tươi trẻ của mình nhưng rất khiêm nhường là mùa xuân nhỏ góp vào mùa xuân lớn của đất nước, của cuộc đời chung.
S
Ô
I
Ẹ
P
D1
Ư
N
Ă
C
M
Đ
Ớ
Đ
N
G
Đ
Ấ
Ữ
I
X
A
H
D2
D3
D4
D5
D6
D7
D8
C1
C2
C3
C4
C5
C6
C7
3. Bài thơ thuộc thể thơ gì ?
2. Nhà thơ Thanh Hải thể hiện khát vọng gì qua bài thơ ?
1. Nguồn cảm hứng của tác giả về mùa xuân của thiên nhiên bắt nguồn từ đâu ?
4. Nếu người nông dân có nhiệm vụ tô điểm cho mùa xuân thì người lính có nhiệm vụ gì ?
5. Từ “mùa xuân”, ngoài ý nghĩa chỉ thiên nhiên còn gợi ý nghĩa về mùa xuân nào ?
7. Tên một huyện – quê của Thanh Hải
6. Tính từ dùng để đánh giá về bức tranh thiên nhiên mùa xuân trong bài thơ?
Ô CHỮ VĂN HỌC
6
7
8
8
12
10
N
G
I
Ề
N
T
P
H
O
T
Ơ
C
N
Ù
M
Â
U
G
N
Ữ
N
C
X
A
N
H
7
D
Ò
N
G
Ế
G
N
Ố
I
H
Ư
Hướng dẫn học ở nhà:
- Phân tích được mạch cảm xúc của bài thơ, chỉ ra nét đặc sắc của nội dung, nghệ thuật bài thơ.
- Biết liên hệ những vấn đề nghị luận xã hội trong bài thơ.
- Soạn trước bài Viếng lăng Bác.