Chào mừng các bạn đã đến với bài thuyết trình của Nhóm 1
Thành viên:
Nguyễn Nhất Thuyên
Lê Đăng Thịnh
Meng Nghê Ngọc Nhi
Trang Thị Kim Phụng
Lê Thị Thanh Nhàn
Nguyễn Thị Thanh Tuyền
Chiến thắng Mtao Mxây
Các dân tộc thiểu số nước ta hiện còn giữ được một kho tàng sử thi dân gian đồ sộ và có giá trị. Có 2 loại sử thi dân gian: sử thi thần thoại và sử thi anh hùng
I. Tìm hiểu chung:
1. Sử thi dân gian
2. Sử thi Đăm Săn
Thể loại: sử thi anh hùng
Tóm tắt:
Lấy 2 chị em Hơ Nhị và Hơ Bhị
Bị cướp vợ Hơ Nhị
Chặt cây thần vật tổ bên nhà vợ
Cầu hôn nữ thần Mặt Trời
Chết -> Hồn biến thành ruồi bay vào người chị gái -> có mang, sinh ra 1 người con trai
Bối cảnh XH Tây Nguyên
Hình thái XH tiền giai cấp
Tù trưởng đứng đầu các buôn làng
Chiến tranh cướp bóc
Lao động sản xuất
Cá nhân gắn liền với cộng đồng
Bất ổn định
Phát triển
3. Đoạn trích
- Vị trí: Đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây thuộc phần giữa của Đăm Săn-Sử Thi Tây Nguyên, kể về chuyện Đăm Săn đánh nhau với Mtao Mxây để cứu vợ về
+ Phần 1: Cuộc chiến giữa hai tù trưởng: (từ “Nhà Mtao Mxây đầu dàn hiên…cắt đầu Mtao Mxây đem bêu ngoài đường”).
- Bố cục:
+ Phần 2: Cảnh Đăm Săn cùng các nô lệ trở về làng sau chiếm thắng: (từ “Ơ nghìn chim sẻ… rồi vào làng”).
+ Phần 3: Cảnh Đăm Săn ăn mừng chiến thắng: (phần còn lại)
- Tóm tắt văn bản:
Chiến thắng MTao MXây
Đăm Săn dẫn quân đi đòi lại vợ
Đăm Săn chiến thắng, cứu được vợ và nhận được sự tôn kính của người dân
Làng của Đăm Săn bị cướp, vợ bị cướp
Đăm Săn cùng người dân của tù trưởng MTao MXây trở về và ăn mừng

- Đăm Săn đến nhà Mtao Mxây khiêu chiến nhưng Mtao Mxây còn bỡn cợt chàng mà chưa chịu giao chiến ngay.
- Bước vào cuộc chiến:

+ Hiệp đấu thứ nhất:
Hai bên lần lượt múa khiên.
Mtao Mxây múa trước: tỏ ra yếu ớt và kém cỏi
Đăm Săn múa khiên: tỏ ra mạnh mẽ, tài giỏi hơn
Kết quả hiệp đấu: Mtao Mxây chạy khắp nơi để tránh đường khiên Đăm Săn múa.

+ Hiệp đấu thứ hai:
Đăm Săn múa khiên: sức mạnh như gió bão. Cây giáo đâm liên tiếp Mtao Mxây nhưng không thủng
- Kết quả:
Đăm Săn nhờ sự giúp đỡ của Ông Trời đã cắt được đầu của Mtao Mxây.
Dân làng Mtao Mxây nhất loạt theo Đăm Săn về ngôi làng mới.
II. Đọc-hiểu văn bản:
1. Cảnh chiến đấu và chiến thắng giữa Đăm Săn và Mtao Mxây:



a. Nguyên nhân diễn ra cuộc chiến:
Đăm Săn khiêu chiến vì Mtao Mxây cướp vợ của chàng
Trọng danh dự cá nhân, cộng đồng, gắn bó với hạnh phúc gia tộc, bộ tộc
b. Lúc khiêu chiến:
c. Diễn biến cuộc chiến:
* Hiệp 1:
* Hiệp 2:
c. Diễn biến cuộc chiến:
c. Diễn biến cuộc chiến:

* Hiệp 3:
c. Diễn biến cuộc chiến:

* Hiệp 4:
5. Tình cảm của dân làng đối với vị tù trưởng mới
Lời nói : “ Không đi sao được! Tù trưởng chúng tôi đã chết, lúa chúng tôi đã mục, chúng tôi còn ở với ai?”
“Không đi sao được! Làng chúng tôi phía Bắc đã mọc cỏ gấu, phía nam đã mọc cà hoang, người nhà giàu cầm đầu chúng tôi nay đã không còn nữa!”
=> Thái độ lời nói của dân làng chứng tỏ họ luôn mơ ước được trở thành một tập thể giàu có, tự do và hùng mạnh. Họ luôn mơ ước có được một người lãnh đạo tài ba, dũng cảm.
Hành động: Đoàn người đông như bầy cà tong, đặc như bầy thiêu thân, ùn ùn như kiến như mối.
=> Niềm vui, phấn khởi khi tìm được người tù trưởng tài đức vẹn toàn. Đồng thời thể hiện niềm yêu mến, tôn sùng đối với người anh hùng sử thi.
6. Cảnh ăn mừng chiến thắng
- Lễ cúng người chết và thần linh, lễ ăn mừng chiến thắng
    
+ Tưởng nhớ và biết ơn những người hi sinh là việc nghĩa. Lễ cúng người chết sau chiến thắng là một nghi lễ mang tính nhân đạo
  
+ Lễ cúng thần linh, tạ ơn tổ tiên là nghi lễ tri ân rất thiêng liêng thể hiện ý thức xây đắp truyền thống văn hóa tôn giáo, tâm linh của các tộc người Tây Nguyên.

+ Mở tiệc, đánh trống chiêng ăn mừng chiến thắng => Văn hóa dân gian Tây Nguyên => Cả một cộng đồng hòa nhập thành một khối trong niềm tin ở tương lai.
=> Cuộc sống dân làng thịnh vượng, sung túc, hùng mạnh.
- Khẳng định tầm vóc lịch sử của người anh hùng trong sự phát triển của cộng đồng:

+ Đăm Săn là niềm tự hào của bộ tộc, là kết tinh vẻ đẹp, tài năng, sức mạnh, ý chí của cộng đồng.
  
+ Đăm Săn đại diện cho sức mạnh bộ tộc. Sức mạnh, lí tưởng của Đăm Săn biểu trưng cho sức mạnh và lí tưởng cộng đồng.
- Câu văn dùng lối so sánh, phóng đại khi miêu tả nhân vật Mtao Mxây:
+ “Trông hắn dữ tợn như một vị thần”
+ “Ta như gà làng mới mọc cựa kliê, như gà rừng mới mọc cựa êchăm”
+ “múa kêu lạch xạch như quả mướp khô”
=> Mtao Mxây được so sánh với những vật yếu ớt, vô dụng. Các vật được so sánh đều rất thân thuộc, gần gũi với dân làng tạo nên cảm giác dễ hiểu.
- Câu văn dùng lối so sánh, phóng đại khi miêu tả nhân vật Đăm Săn:
+ “Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh. Một lần xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lồ ô”
+ “Khi chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn nứt, ba đồi tranh bật rễ bay tung”
=> Các hình ảnh được dùng để so sánh với Đăm Săn đều được lấy từ thiên nhiên, vũ trụ. Điều này cho thấy tài năng, sức mạnh, tầm vóc của các anh hùng sử thi này có thể sánh ngang tầm với vũ trụ.
- Câu văn dùng lối so sánh, phóng đại khi miêu tả khung cảnh Đăm Săn cùng tôi tớ trở về và ăn mừng chiến thắng:
+ “Đoàn người đông như bầy cà tong, đặc như bầy thiêu thân, ùn ùn như kiến như mối.”
7. Nghệ thuật so sánh
8. Ý nghĩa
- Niềm tự hào, thể hiện lí tưởng, khát vọng của toàn thể cộng đồng
- Từ nghệ thuật đến các biện pháp tu từ nhằm tô đậm vẻ đẹp, sức mạnh mang tầm vóc sử thi của người anh hung Đăm Săn trong chiến công lẫy lừng.
- Anh hùng Đăm Săn là biểu tượng cho sức mạnh, ý chí của cộng đồng người Ê-đê xa xưa.
Bài học rút ra: Đề cao hạnh phúc gia đình, sự tha thiết với cuộc sống phồn vinh, bình yên của người dân, qua đó làm nổi bật phẩm chất, khát vọng cao đẹp của người xưa
9. Luyện tập
Câu 1: Hãy kể tên một số tục lệ mà bạn biết ở các bộ tộc ít người ở đất nước Việt Nam ta
Canh rêu đá (Thái)
Rượu cần (1 số dân tộc Tây Nguyên)
Nhảy lửa (Pà Thẻn)
Lễ đâm trâu (Cơ tu)
Câu 2: Vai trò của thần linh và vai trò của con người đối với cuộc chiến đấu và chiến thắng của Đăm Săn được thể hiện như thế nào?
Trả lời:
- Vai trò của thần linh: là người gợi ý, cố vấn, gián tiếp tham gia vào cuộc chiến
- Vai trò của con người (Đăm Săn): trực tiếp dùng tài năng, sức mạnh của mình để tham gia vào cuộc chiến.
Câu 3: Theo các bạn, các bạn nghĩ sao về phẩm chất của 2 vị tù trưởng Đăm Săn và MTao Mxây ?
Câu 4: Qua đoạn trích trên, bạn rút ra được bài học gì ?