CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ ĐẾN DỰ GIỜ THĂM LỚP 8/2
Nghe bài hát và cho biết có những câu hỏi nào được đặt ra trong bài.
Phân loại theo cấu tạo
Tiết 77 – Tiếng Việt:

CÂU NGHI VẤN
Bố cục
I.
II.
Đặc điểm hình thức và chức năng chính
Những chức năng khác
I.
Đặc điểm hình thức và chức năng chính
I. Đặc điểm hình thức và chức năng chính
Xét ví dụ
Làm việc theo cặp vào phiếu bài tập:
Câu 1: Trong đoạn trích dưới đây, câu nào là câu nghi vấn? Những đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu nghi vấn?
Câu 2: Câu nghi vấn trong đoạn trích trên dùng để làm gì?
Vẻ nghi ngại hiện ra sắc mặt, con bé hóm hỉnh hỏi mẹ một cách thiết tha:
- Sáng nay người ta đấm u có đau lắm không?
Chị Dậu khẽ gạt nước mắt:
- Không đau con ạ!
- Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn khoai? Hay là u thương chúng con đói quá?
Sáng nay người ta đấm u có đau lắm không?
Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn khoai?
Hay là u thương chúng con đói quá?
hay là
Dùng để hỏi
- Cuối câu có dấu chấm hỏi
có…
không
làm
sao
?
?
?
Dùng để hỏi
Dùng để hỏi
10
CÂU NGHI VẤN
Tiết 77 – Tiếng Việt
I. Đặc điểm hình thức và chức năng chính
1. Xét ví dụ: SGK/tr.11


2. Kết luận:
Ghi nhớ
* Câu nghi vấn là câu:
- Có những từ nghi vấn (ai, gì, nào, sao, tại sao, đâu, bao giờ, bao nhiêu, à, ư, chứ,(có)…không,(đã)… chưa..)hoặc có từ hay(nối các vế có quan hệ lựa chọn).
- Có chức năng chính là dùng để hỏi.
* Khi viết, câu nghi vấn kết thúc bằng dấu chấm hỏi.
VD:
1.Tại sao em không đi học?
2. Cái áo này giá bao nhiêu?
3. Bạn làm hay tôi làm?
4. Con đã uống thuốc chưa?
II.
Những chức năng khác
Xét ví dụ (sgk/ 21)
a. Năm nay đào lại nở,
Không thấy ông đồ xưa.
Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ ?
b. Cai lệ không để cho chị được nói hết câu , trợn ngược hai mắt, hắn quát :
- Mày định nói cho cha mày nghe đấy à? Sưu của nhà nước mà dám mở mồm xin khất!
c. Đê vỡ rồi !...Đê vỡ rồi, thời ông cách cổ chúng mày , thời ông bỏ tù chúng mày ! Có biết không?.. Lính đâu? Sao bay dám để cho nó chạy xồng xộc vào đây như vậy? Không còn phép tắc gì nữa à?
d. Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui , buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?
e. Đến lượt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt mình.
- Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ lại đúng là nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy!
CÂU NGHI VẤN
II. Những chức năng khác:
Tiết 77 – Tiếng Việt:
III. Những chức năng khác:
a. Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ ?
b. Mày định nói cho cha mày nghe đấy à ?
c. Có biết không ?... Lính đâu ? Sao bay dám để cho nó chạy xồng xộc vào đây như vậy ? Không còn phép tắc gì nữa à ?
d. Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui , buồn, mừng giận cùng những người ở đâu đâu , vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao ?
e - Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ lại đúng là nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy !
1. Xét VD
? Các câu nghi vấn trong đoạn trích trên có dùng để hỏi không?
Nếu không dùng để hỏi thì dùng để làm gì?
Hãy nối nội dung ở cột A tương ứng với mục đích ở cột B.
Hãy nối nội dung ở cột A tương ứng với mục đích ở cột B.
II. Những chức năng khác:
a. Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ ?
b. Mày định nói cho cha mày nghe đấy à ?
c. Có biết không ?... Lính đâu ? Sao bay dám để cho nó chạy xồng xộc vào đây như vậy ? Không còn phép tắc gì nữa à ?
d. Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui , buồn, mừng giận cùng những người ở đâu đâu , vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao ?
e. - Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ lại đúng là nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy !
=> Bộc lộ tình cảm, cảm xúc: xót xa, nuối tiếc
=> Đe doạ, chửi mắng.
=> Đe doạ, nạt nộ, ra oai
=> Khẳng định: sức mạnh của văn chương
=> Bộc lộ cảm xúc: sự ngạc nhiên
- Bộc lộ tình cảm, cảm xúc
- Đe doạ
- Khẳng định
1. Xét VD:
- Phủ định
- Cầu khiến
- Bộc lộ tình cảm, cảm xúc
- Đe doạ
- Khẳng định
- Phủ định
- Cầu khiến.
- Nhớ ai góc bể quê người
Nhớ ai góc bể bên trời bơ vơ .
(Tản Đà)
- Và rồi con thấy điều gì xảy ra …
(Buổi học cuối cùng)
* Chức năng khác:
Không yêu cầu trả lời
* Kết thúc câu: Nếu không dùng để hỏi thì trong một số trường hợp câu nghi vấn có thể kết thúc câu bằng dấu chấm, dấu chấm than, dấu chấm lửng…
- Con gái tôi vẽ đây ư ? Chả lẽ lại đúng là nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy !
18
CÂU NGHI VẤN
Tiết 77 – Tiếng Việt
I. Đặc điểm hình thức và chức năng chính
1. Xét ví dụ
2. Kết luận



II. Những chức năng khác
Xét ví dụ
Kết luận
III. Luyện tập
Bài tập: Xác định câu nghi vấn trong những đoạn trích sau. Những đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu nghi vấn và cho biết chức năng của câu nghi vấn?

a. Rồi hắn chỉ luôn vào mặt chị Dậu :
Chị khất tiền sưu đến chiều mai có
phải không? Đấy! Chị hãy nói với ông cai, để ông ấy ra đình kêu với quan cho! Chứ ông lý tôi thì không có quyền dám cho chị khất một giờ nào nữa!

Câu nghi vấn: Chị khất tiền sưu đến chiều mai có phải không?
Đặc điểm hình thức: có …không, dấu chấm hỏi. Chức năng dùng để hỏi.



b. Tại sao con người ta lại phải khiêm tốn như thế? Đó là vì cuộc đời là một cuộc đấu tranh bất tận. Mà tài nghệ của mỗi cá nhân tuy là quan trọng, nhưng thật ra chỉ là hạt nước bé nhỏ giữa đại dương bao la.

Câu nghi vấn: Tại sao con người ta lại phải khiêm tốn như thế?
Đặc điểm hình thức:
Từ nghi vấn: Tại sao
Có dấu chấm hỏi
Chức năng: dùng để hỏi

Tình bạn là gì?
Tôi không biết bạn có thích ăn bánh chưng không?
Hãy cho tôi biết bạn thích môn học nào nhất?
Ai dạy bạn làm đèn ông sao thế?
Thử xem ai khéo tay hơn nào?
Đ
S
S
Đ
S
VẬN DỤNG
2. Viết đoạn văn (khoảng 2/3 trang giấy) với chủ đề “Hãy chung tay bảo vệ môi trường”, trong đó có sử dụng câu nghi vấn.
1. Đặt một câu nghi vấn
Ôn lại bài cũ
Hoàn thiện BTVN
Soạn bài:
Thực hành câu nghi vấn (Luyện tập)
Hướng dẫn tự học
Cảm ơn quý thầy cô và các em!