Chào mừng thầy cô giáo
và các em học sinh về dự
giờ học chuyên đề
Gv: Trịnh Thị Hương
Trường: T.H.P.T Nguyễn Huệ
Ong tìm chữ
1
2
3
4
Luật chơi Ong tìm chữ
- 4 hũ mật tương ứng với 4 câu hàng ngang
Giải đáp từng hàng ngang sẽ mở ra được ô chữ từ khóa ở hàng dọc
Các em hãy giúp chú Ong tìm được hũ mật lớn nhất ở ô hàng dọc nhé!
Câu 1: Tác giả của thi phẩm
Cảnh ngày hè là ai?
1
2
3
4
N
G
U
Y
E
N
T
R
A
I
Ong tìm chữ
Câu 2: Cuộc nội chiến Trịnh – Mạc khiến em liên tưởng đến giai đoạn nào?
1
2
3
4
N
G
U
Y
E
N
T
R
A
I
T
H
E
K
Y
X
V
I
Ong tìm chữ
Câu 3: Sông Bạch Đằng thuộc
tỉnh nào hiện nay?
1
2
3
4
N
G
U
Y
E
N
T
R
A
I
T
H
E
K
Y
X
V
I
H
A
I
P
H
O
N
G
Ong tìm chữ
Câu 4: Việc các quan lại xin từ chức lui
về sống ở các vùng quê gọi là gì?
1
2
3
4
N
G
U
Y
E
N
T
R
A
I
T
H
E
K
Y
X
V
I
H
A
I
P
H
O
N
G
O
A
N
Ong tìm chữ
1
2
3
4
N
G
U
Y
E
N
T
R
A
I
T
H
E
K
Y
X
V
I
H
A
I
P
H
O
N
G
O
A
N
Ong tìm chữ
Chủ đề : Nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm
Tìm hiểu chung

Tìm hiểu chi tiết

Tổng kết
Tác giả
Tác phẩm
Chủ đề Nhàn
ĐỀ
THỰC
LUẬN
KẾT
Chủ đề : Nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm
I.Tìm hiểu chung
1.Tác giả
a)Cuộc đời
1491-1585
Hiệu : Bạch Vân cư sĩ
Người đời suy tôn: Trạng Trình, Tuyết Giang phu tử
Xuất thân trong gia đình danh gia, gia đình bên ngoại làm quan to
1535: Đỗ Trạng Nguyên, ra làm quan cho nhà Mạc. Ông dâng xớ chém đầu 18 lộng thần nhưng vua không chấp nhận, ông cáo quan về quê lập Am Bạch Vân dạy học.
Chủ đề : Nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm
b)Sự nghiệp văn học
- Là nhà thơ lớn của dân tộc, là cây đại thụ văn hóa thế kỉ XVI
Các tác phẩm chính:
+ Bạch Vân am thi tập (Chữ Hán- 700 bài)
+ Bạch Vân quốc ngữ thi (Chữ Nôm- trên 170 bài)
- Thơ ông mang đậm tính triết lí, giáo huấn, ngợi ca chí của kẻ sĩ, ca ngợi thú thanh nhàn, phê phán những điều xấu xa trong xã hội .
2. Tác phẩm
Chủ đề : Nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm
- Với Nguyễn Bỉnh Khiêm: Nhàn là chủ đề lớn trong thơ chữ Hán và chữ Nôm. Thơ ông hội tụ những nội dung phong phú,đa dạng của chữ Nhàn: thân nhàn, phận nhàn,thanh nhàn….
Nhàn là sống thuận theo lẽ tự nhiên
Nhàn là đối lập danh lợi và công danh
Nhàn chính là triết lí sống, thái độ sống và tâm trạng sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm
Chủ đề : Nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm
II.Đọc-hiểu văn bản
1. Hai câu đề: Cuộc sống hòa hợp với tự nhiên
Một mai,một cuốc,một cần câu,
Thơ thẩn dầu ai vui thú nào.
Chủ đề : Nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm
II.Đọc-hiểu văn bản
1. Hai câu đề: Cuộc sống hòa hợp với tự nhiên
- Liệt kê: mai, cuốc, cần câu: Dụng cụ lao động của người nông dân thôn quê.
->Gợi cuộc sống lao động giản dị, mộc mạc
- Hình ảnh lấy từ điển xưa:
+ Nhạc Phủ: “Tạc tỉnh như ẩm,canh điền nhi thực”(Đào giếng mà uống, cày ruộng mà ăn)
+ Hàn Phi:
“Ngô bất thần thiên tử, bất hữu chư hầu,canh tác nhi thực chi,quật tỉnh nhi ẩm chi”
Chủ đề : Nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm
II.Đọc-hiểu văn bản
1. Hai câu đề: Cuộc sống hòa hợp với tự nhiên
Điệp từ, số từ “một” + mai, cuốc, cần câu:
+ Gợi thế sẵn sàng, chủ động của lão nông tri điền
+ Vừa gợi dáng vẻ ung dung nhàn tản của con người trong cảnh nhàn
+ Song cũng gợi thấp thoáng vẻ đơn độc của con người đã tự tìm một lối đi riêng cho mình.
-Ngắt nhịp 2/2/3 chậm rãi =>Nhịp sống thong thả và tâm thế ung dung, tự tại, khoan thai
Chủ đề : Nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm
- Từ láy “thơ thẩn”: tâm thế điềm nhiên, thanh thản, trạng thái thoải mái
II.Đọc-hiểu văn bản
1. Hai câu đề
- Cụm từ “dầu ai vui thú nào”: Thái độ sống mặc kệ người đời với những thú vui khác, vẫn lựa chọn lối sống điền viên, an nhiên, tự tại, hòa hợp thiên nhiên, giữ tâm hồn cốt cách thanh cao,
Hai câu đề đã giới thiệu về lối sống của nhà thơ: hòa hợp với thiên nhiên, tự do tự tại, không lệ thuộc, không chịu bất cứ trói buộc nào => Quan niệm sống tích cực, tiến bộ.
Chủ đề : Nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm
II.Đọc-hiểu văn bản
1. Hai câu đề: Cuộc sống hòa hợp với tự nhiên
2. Hai câu thực:
Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn người đến chốn lao xao
Chủ đề : Nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm
II.Đọc-hiểu văn bản
1. Hai câu luận: Cuộc sống đạm bạc mà thanh cao
NT đối: dựng lên bức tranh tứ bình về 4 mùa xuân,hạ,thu,đông
-> Gợi nhịp điệu tuần hoàn của thời gian, đều đặn, thong thả
-> Gợi ra tâm thế chủ động, ung dung của tác giả khi hòa hợp nhịp sống của mình với nhịp điệu của thời gian, của thiên nhiên
NT điệp từ 2 lần động từ : Ăn, tắm
-> nhu cầu tối thiểu đều được đáp ứng
+ Thức ăn: Măng trúc, giá=> sẵn có do con người tự làm ra, là sản vật dân dã, cây nhà lá vườn
+ Nơi tắm: hồ, ao => sẵn có trong tư nhiên

Cuộc sống đạm bạc nhưng thanh cao,ung dung, tự tại
Chủ đề : Nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm
II.Đọc-hiểu văn bản
4. Hai câu kết: Vẻ đẹp nhân cách và trí tuệ của nhà thơ
Uống rượu: thưởng thức một nhã thú
Nhịp thơ 1/3/3
+Rượu trở thành đối tượng để ngẫm nghĩ chứ không phải để thưởng thức
+Ngẫm về cuộc đời,về lẽ sống trong đời với tâm thế tĩnh lặng thâm trầm của một bậc cao nhân,đắc đạo
Tâm trạng sống ung dung,chủ động trong ý thức và hành động
Chủ đề : Nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm
4. Hai câu kết: Vẻ đẹp nhân cách và trí tuệ của nhà thơ
II.Đọc-hiểu văn bản
Nhìn xem phú quý:
+ Phú quý trở thành đối tượng để quan sát và nghiền ngẫm
+ Thế đứng cao hơn để quan sát, nghiền ngẫm
+Nhận thức: Phú quý chỉ như chiêm bao. Giàu sang đến rồi đi như giấc mơ
=> Cái còn lại chính là nhân cách, tâm tính, là tư thế của con người trong cuộc đời này.
Chủ đề : Nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm
III.TỔNG KẾT
1. Nội dung
- Bài thơ là lời tâm sự thâm trầm, sâu sắc để khẳng định quan niệm của lối sống nhàn:hòa hợp với tự nhiên, giữ cốt cách thanh cao, vượt lên trên danh lợi tầm thường.
2. Nghệ thuật
Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, chữ Nôm
Nghệ thuật đối lập
Cách nói ngược
Liệt kê, từ láy