Trường THPT Hồng Quang

Giáo viên: Mai Thị Hoa
CHúc các em có giờ học hứng thú và bổ ích
Đà Nẵng 1858
Gia Định 1859
Nam Kì 1861 - 1867
Bắc kì lần 1
BK, TK 1882 - 1884
Xây dựng phòng tuyến Chí Hòa
Chủ động kháng chiến, hình thức linh hoạt
Kí Hiệp ước 1862
Kháng chiến ở Đông Nam Kì và Tây Nam Kì
Kí Hiệp ước 1874
Chiến thắng Cầu Giấy 1873
Kí 2 Hiệp ước 1883, 1884
Chiến thắng Cầu Giấy 1882
Triều đình phối hợp cùng nhân dân kháng chiến
Thái độ của triều đình
Thái độ của nhân dân
Em nhận xét gì về tinh thần chống Pháp của ND và thái độ chống Pháp của Triều đình?
Vua Hàm Nghi (1872-1943)
Tôn Thất Thuyết (1835-1913)
Phan Đình Phùng (1847 – 1895)
Hoàng Hoa Thám (1858 – 1913)
Những hình ảnh này gợi cho em nhớ tới những nhân vật lịch sử nào? Gắn với sự kiện gì?
1
2
3
4
TIẾT 27 - BÀI 21

PHONG TRÀO YÊU NƯỚC CHỐNG PHÁP
CỦA NHÂN DÂN VIỆT NAM
TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THẾ KỈ XIX
I. PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG BÙNG NỔ
Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến
tại Kinh thành Huế và sự bùng nổ phong trào Cần vương.
a. Nguyên nhân
TD Pháp
Nhân dân
Tình hình nước ta sau hiệp ước Hácmăng và Patơnốt như thế nào?
Triều đình
Cơ bản hoàn thành xâm lược VN.
Tiếp tục đấu tranh chống Pháp
Phái chủ hoà: đã đầu hàng Pháp.
Phái chủ chiến (đại diện là Tôn Thất Thuyết): vẫn mạnh tay hành động, chuẩn bị chống Pháp.
“Với Tôn Thất Thuyết không chấp nhận một sự thỏa hiệp nào, Ông coi các quan lại thỏa hiệp như kẻ thù của dân tộc…một đạo đức lớn đã bộc lộ rõ rệt trong mọi hoàn cảnh của đời ông, đó là sự gắn bó lạ lùng giữa đời ông với Tổ quốc “rõ ràng Tôn Thất Thuyết không muốn giao thiệp với chúng ta (Pháp), ông bộc lộ sự căm ghét khôn cùng đối với chúng ta trong mọi hoàn cảnh. Chúng ta có thể nói rằng, ông căm ghét chúng ta đó là quyền và bộn phận của ông”
- Tôn Thất Thuyết (1835 – 1913) quê ở Xuân Long (Huế) là người trong hoàng tộc, từng giữ nhiều chức quan lớn nhỏ. Sau khi vua Tự Đức mất, ông là một trong 3 phụ chính đại thần, giữ chức Thượng thư Bộ binh nắm quyền chỉ huy quân đội. Năm 1883-1884, triều đình kí các hiệp ước thừa nhận nền đô hộ của thực dân Pháp. Nhưng ông là người chủ chiến trong triều, ra sức chuẩn bị lực lượng để đánh Pháp giành lại chủ quyền.
I. PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG BÙNG NỔ
1. Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến tại Kinh thành Huế và sự bùng nổ phong trào Cần vương.
a. Hoàn cảnh lịch sử
TD Pháp:
Nhân dân:
Triều đình:
Cơ bản hoàn thành xâm lược VN.
Tiếp tục đấu tranh chống Pháp
Phái chủ hoà: đã đầu hàng Pháp.
Phái chủ chiến (đại diện là Tôn Thất Thuyết): vẫn mạnh tay hành động, chuẩn bị chống Pháp.
Âm mưu tiêu diệt phe chủ chiến
Trước những hành động của phe chủ chiến, td Pháp có âm mưu gì?
Phái chủ chiến quyết định phản công trước.
Lược đồ kinh thành Huế năm 1885
- Sử cũ ghi: “ Kinh thành Huế được xây dựng những năm 1805 - 1820 là một thành vuông, mỗi bề dài 2,5 km, một mặt giáp sông Hương, ba mặt có hào sâu, tường thành xây bằng gạch, đá cao 10m, trên mặt thành có đủ trăm đại bác. Trong thành có dư vạn binh lính.
Sông Hương
b. Diễn biến:
Nêu diễn biến cuộc phản công của phái chủ chiến ở Kinh thành Huế (7/1885)?
- Đêm 4 rạng 5/7/1858, nghĩa quân tấn công Pháp tại đồn Mang Cá và toà Khâm sứ.
- Rạng sáng 5/7/1885, Pháp phản công. Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi rời khỏi kinh thành lên Tân Sở (Quảng Trị).
Vì sao cuộc phản công ở Kinh thành Huế thất bại?
- Do chuẩn bị vội vã
- Quân Pháp mạnh.
Đà Nẵng
Back
Trích “Chiếu Cần vương”
“Từ xưa, kế sách chống giặc không ngoài 3 điều: đánh, giữ, hòa. Đánh thì chưa có cơ hội, giữ thì khó định hẹn được sức, hòa thì họ đòi hỏi không biết chán.
…Nước ta gần đây ngẫu nhiên gặp nhiều việc. Trẫm tuổi trẻ nối ngôi không lúc nào không nghĩ tới tự cường, tự trị. Kẻ phái của Tây ngang bức, mỗi ngày một quá thêm. Hôm trước, chúng tăng thêm binh thuyền đến buộc theo những điều mình không thể nào làm được…trong triều đình đắn đo hai điều: cúi đầu tuân mệnh hay ngồi mất cơ hội, sao bằng nhìn thấy chỗ âm mưu biến động của địch mà đối phó trước? Vì bằng việc xảy ra không thể tránh, thì cũng còn có cái việc như ngày nay để lo tốt cái lợi sau này, ấy là do thời thế xui nên vậy phàm những người đã cùng dự chia mối lo này, tưởng cũng tự biết. Biết thì phải dự vào công việc, nghiến răng dựng tóc thề giết giặc, nào ai là không có cái lòng như thế?...”
c. Sự bùng nổ phong trào Cần vương
Em hiểu thế nào là “Cần vương”? Mục đích và ý nghĩa của chiếu Cần vương?
- “Cần vương” là giúp vua cứu nước.
- Mục đích chiếu Cần vương: Kêu gọi văn thân sĩ phu và nhân dân cả nước đứng lên vì vua mà kháng chiến. Đánh đuổi td Pháp giành độc lập, lập chế độ pk mới.
- Ý nghĩa: nhanh chóng thổi bùng ngọn lửa yêu nước trong nhân dân, tạo thành một phong trào vũ trang chống Pháp sôi nổi hơn 10 năm mới chấm dứt.
c. Sự bùng nổ phong trào Cần vương
- Ngày 13/7/1885, tại Tân Sở (Quảng Trị), TTT dưới danh nghĩa vua Hàm Nghi xuống chiếu Cần vương.
* Dãy ngoài: Tìm hiểu giai đoạn 1 từ năm 1885 – 1888
* Dãy trong: Tìm hiểu giai đoạn 2 từ năm 1888 – 1896
THẢO LUẬN NHÓM THEO BÀN
HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP (2 PHÚT)
2. Các giai đoạn phát triển của phong trào Cần vương
Giai đoạn 1 (1885-1888)
Hàm Nghi, Tôn Thất Thuyết, các văn thân, sĩ phu yêu nước
Đông đảo nhân dân, có cả dân tộc thiểu số
Rộng lớn (nhất là ở Trung Kì và Bắc Kì, hàng trăm cuộc kn lớn nhỏ).
Năm 1888, Hàm Nghi bị bắt đày sang Angiêri
Cần vương có vua
Đông đảo nhân dân
Các văn thân, sĩ phu yêu nước
Thu hẹp (trọng tâm chuyển lên trung du và miền núi, 6 cuộc kn lớn).
1896 K/n Hương Khê thất bại -> phong trào Cần vương chấm dứt.
Tổ 1: Tại sao sau khi vua Hàm Nghi bị bắt phong trào Cần vương vẫn tiếp tục diễn ra ?
Thảo luận nhóm (2ph):
Tổ 2: Hãy kết luận tính chất của phong trào Cần vương.
Tổ 3: Tìm ra nguyên nhân thất bại của phong trào Cần vương?
Tổ 4: Ý nghĩa lịch sử của phong trào Cần vương?
Động lực lớn nhất là tinh thần yêu nước,
muốn đánh đuổi td Pháp giành độc lập -> Khẩu hiệu Cần vương chỉ là cái cớ để dấy lên pt chống Pháp gần 12 năm.
Phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân theo tư tưởng phong kiến, mang tính dân tộc sâu sắc.
Chưa có đường lối đúng đắn, chưa có giai cấp tiên tiến lãnh đạo, phương pháp vũ trang đơn thuần chưa khoa học....
Bồi đắp truyền thống yêu nước, đấu tranh chống ngoại xâm; làm chậm quá trình bình định của Pháp; để lại nhiều bài học kinh nghiệm; ...
Về nhà, dựa vào sgk hoàn thành bảng hệ thống kiến thức, đầu giờ sau trình bày trước lớp:
II. Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần vương và phong trào đấu tranh tự vệ cuối thế kỉ XIX.
1
2
3
4
5
6
7
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
chèA KHểA
ư U n g l ị c h
V Ă N T H Â N
c a i k i n h
C ầ n v ưU ơ n g
c ô n l ô n
A n g i ê r i
M a n g c á
T ô n t h ấ t t h u y ế t
Có 7 ch? cái, khái niệm chỉ nh?ng ngưu?i trí thức đỗ đạt thời phong kiến ?
Có 7 ch? cái, là tên thưuờng gọi về nguười lãnh đạo nhân dân
Bắc Giang, Lạng Sơn nổi dậy chống Pháp ?
Có 8 ch? cái, tên phong trào yêu nưu?c chống Pháp của nhân dân
Việt Nam cuối thế kỉ XIX ?
Có 6 ch? cái, là tên 1 đảo mà Nguyễn ánh nhưu?ng cho Pháp độc quyền
buôn bán khi Pháp giúp đánh quân Tây Sơn ?
Có 7 ch? cái, là nơi thực dân Pháp đày ải vua Hàm Nghi ?
Có 6 ch? cái, nơi phái chủ chiến phản công Pháp ở kinh thành Huế ?
Có 13 chữ cái: tên của 1 người đứng đầu phái chủ chiến ở
Kinh thành Huế ?
Có 7 ch? cái, tên thật của Một NGU?I lãnh đạo phong
trào cần VưUOng ?
Câu 1. Sự kiện nào đánh dấu thực dân Pháp đã cơ bản hoàn thành xâm lược Việt Nam ?

Triều đính nhà Nguyển ký hiệp ước Nhân Tuất.
Triều đính nhà Nguyển ký hiệp ước Giáp Tuất.
Triều đính nhà Nguyển ký hiệp ước Hac-măng.
Triều đính nhà Nguyển ký hiệp ước Pa-tơ-nốt.
Câu 2. Cuộc khởi nghĩa nào không nằm trong phong trào Cần Vương ?
A. Khởi nghĩa Bãi Sậy.
B. Khởi nghĩa Ba Đình.
C. Khởi nghĩa Hương Khê.
D. Khởi nghĩa Yên Thế.
Câu 3. Nguyên nhân quan trọng nhất làm phong trào Cần Vương thất bại ?
A. Do tương quan lực lượng giữa ta và Pháp.
B. Sự yếu kém, lạc hậu về vũ khí.
C. Sự thỏa hiệp của triều đình và Pháp.
D. Hạn chế về đường lối, phương pháp đấu tranh.
Câu 4. Điểm khác nhau về lãnh đạo của giai đoạn 2 so với giai đoạn 1 trong phong trào Cần Vương ?
A. Do văn thân, sĩ phu lãnh đạo.
B. Do triêu đình lãnh đạo.
C. Do giai cấp nông dân lãnh đạo.
D. Do địa chủ phong kiến lãnh đạo.
VẬN DỤNG
Câu 1: Đánh giá những bài học kinh nghiệm của phong trào Cần vương. 

Câu 2: Nếu em được quay trở lại thời điểm Tôn Thất Thuyết lấy danh nghĩa vua Hàm Nghi hạ chiếu Cần Vương thì em có tham gia phong trào Cần Vương để chống Pháp hay không ? Tại sao?

Câu 3. So sánh phong trào Cần vương và phong trào Yên Thế.
(Làm bài tập ở nhà)
Tạm biệt các em!