TIẾT 32
BÀI 7: OXYGEN & KHÔNG KHÍ
Trường THCS Quảng Minh
Sau khi học tiết bài này:
- Huy động vốn kiến thức, kĩ năng đã học để tìm hiểu vấn đề được học trong chủ đề nhằm kích thích sự tò mò, mong muốn tìm hiểu nội dung mới.
- Nêu được một số tính chất của oxygen, nêu được tầm quan trọng của oxygen đối với sự sống, sự cháy và quá trình đốt nhiên liệu.
 I. Oxygen
 1. Tính chất vật lí của oxygen
Oxygen là chất khí không màu, không mùi, không vị và ít tan trong nước.
Khí oxygen được sử dụng trong bình khí của người thợ lặn vì khí oxygen duy trì sự hô hấp cho con người.
Bình chứa oxygen để cấp cứu bệnh nhân, máy sục khí oxygen vào bể cá cảnh, ao hồ nuôi tôm, cá...
Oxygen hóa lỏng ở -183oC, hóa rắn ở -218oC.
Oxygen ở thể rắn hay lỏng có màu xanh nhạt
Nhờ tính chất dễ nén, khí oxygen được nén vào những bình chứa khí đặc biệt cùng một số khí khác, để phục vụ nhiều mục đích khác nhau: trong y tế, chinh phục độ cao hay khám phá đại dương.
 2. Tầm quan trọng của oxygen
Oxygen có ở mọi nơi: trong không khí, trong nước và trong đất.
Oxygen cần cho sự sống của sinh vật trên Trái Đất
Oxygen là thành phần quan trọng nhất đối với hoạt động hô hấp của con người, động vật và thực vật.
Ở đâu có oxygen thì ở đó có sự sống. Oxygen là thành phần quan trọng và cần thiết cho quá trình hô hấp của con người, động vật, thực vật trên Trái Đất.
Oxygen còn duy trì quá trình đốt cháy nhiên liệu để thắp sáng, cung cấp nhiệt,...Nếu không có oxygen thì sự cháy không thể xảy ra.
Nhờ có oxygen mà sự sống của các sinh vật trên Trái Đất mới có thể được duy trì.
Oxygen với sự cháy và quá trình đốt nhiên liệu
Oxygen duy trì sự cháy. Không có khí oxygen thì không có sự cháy.
Muốn khởi đầu sự cháy, ta cần cung cấp nhiệt ban đầu cho chất cháy (sự khơi mào). Ánh sáng và nhiệt tỏa ra từ quá trình đốt nhiên liệu được dùng để thắp sáng, sưởi ấm, nấu chín thức ăn hoặc hoạt động các máy móc, phương tiện,...
Trong điều kiện càng nhiều khí oxygen, sự cháy diễn ra càng mạnh và càng tỏa nhiều nhiệt.
Muốn dập tắt đám cháy, ta chỉ cần lấy đi một trong ba yếu tố trong tam giác lửa. Tuy nhiên, không có chất dập lửa vạn năng. Tùy vào từng loại chất cháy mà người ta lựa chọn chất dập lửa phù hợp.
Ví dụ:
Dùng nước dập chất cháy là gỗ và một số vật liệu rắn
Dùng cát, khí carbon dioxide dập chất cháy là xăng, dầu
Phun nước vào đám cháy làm giảm nhiệt để dập lửa

1. Bình chứa khí oxygen
2. Khí oxygen được sử dụng trong bình khí của người thợ lặn vì khí oxygen duy trì sự hô hấp cho con người.
3. Bình chứa oxygen để cấp cứu bệnh nhân, máy sục khí oxygen vào bể cá cảnh, ao hồ nuôi tôm, cá...
 Tìm hiểu oxygen
Tính chất vật lí: Là chất không màu, không mùi, không vị và ít tan trong nước.
Vai trò của oxygen: Nhờ tính chất dễ nến, khí oxygen được nén vào những bình chứa khí đặc biệt cùng một số khí khác, để phục vụ nhiều mục đích khác nhau: Trong y tế, chinh phục độ cao hay khám phá đại dương.
Câu 1: Ở nhiệt độ phòng, oxygen tồn tại ở thể
Câu 2: Nối hai cột để được lựa chọn phù hợp.
1. Muốn dập tắt đám cháy xăng, dầu dùng
2. Muốn dập tắt đám cháy gỗ và vật liệu rắn dùng
3. Muốn dập tắt đám cháy nhựa, giấy dùng
a. nước
b. cát, khí carbon dioxide.
c. vải mền, khăn vải ướt .
1c2a3b
Câu 3: Quá trình nào dưới đây không làm giảm lượng oxygen trong không khí?
a. Sự hô hấp của động vật.
b. Sự quang hợp của cây xanh.
c. Sử gỉ của các vật dụng bằng sắt.
d. Sự cháy của than, củi.
Câu 4: Các phát biểu sau đây là đúng hay sai?
x
x
x
x
Câu 5: Em hãy nêu ra hiện tượng chứng tỏ oxygen có trong đất ?
Hiện tượng chứng tỏ oxygen có trong đất: Một số sinh vật sống được trong đất, ví dụ con giun. Hoặc khi hoà tan hòn đất khô trong nước thấy có xuất hiện bọt khí, chứng tỏ trong đất có không khí, do đó có oxygen.
Câu 6: Em hãy lấy các ví dụ về sự cháy được dùng trong đời sống hằng ngày?
Sự cháy dùng trong đời sống để đun nấu: đốt than, củi, gỗ, gas,... để nấu chín thức ăn, để sưởi ấm, để thắp sáng. Sự cháy trong công nghiệp sản xuất: đốt lò, nung gốm sứ,... Sự cháy sinh ra nhiệt sử dụng trong hoạt động các máy móc, phương tiện giao thông.
Câu 7: Em hãy nêu ra hiện tượng trong thực tiễn chứng tỏ không khí có chứa hơi nước?
Hiện tượng trong thực tiễn chứng tỏ không khí có chứa hơi nước: Bánh mì để ngoài không khí bị hút ẩm; vón cục để lâu trong không khí bị hút ẩm và rã ra thành bột;...
Sử dụng hơp lí thuốc bảo vệ thực vật
Sử dụng thực phẩm an toàn
Tích cực tham gia bảo vệ môi trường
Hãy làm hàng ngày để có một hành tinh xanh tươi
Bye and see you again
TIẾT 36
BÀI 7: OXYGEN & KHÔNG KHÍ
Sau khi học tiết bài này:
- Nêu được thành phần của không khí, tiến hành được thí nghiệm đơn giản để xác định thành phần phần trăm thể tích của oxygen trong không khí.
- Trình bày được vai trò của không khí đối với tự nhiên, sự ô nhiễm không khí. Nêu được một số biện pháp bảo vệ môi trường không khí.
 II. Không khí
 1. Thành phần của không khí
 Không khí:
1. Thành phần của không khí:
Thí nghiệm:
1. Mô tả hiện tượng: Khi châm nến, nến cháy cho đến khi tắt thì thấy mực nước dâng lên chiếm khoảng 1/5 khoảng trống của cốc, từ đó suy ra lượng oxygen khoảng 1/5 thể tích không khí. chiếm.
 - Khi nến cháy chỉ có oxygen cháy, khi cháy tạo ra khí carbon dioxide, khí này hoà tan trong dung dịch kiềm loãng làm cho thể tích khí trong bình giảm đi, vì vậy nước dâng lên. - Khí oxygen chiếm khoảng 1/5 thể tích tương ứng với 20 %, như vậy oxygen chiếm khoảng 20% thể tích không khí.
2 Thành phần không khí về thể tích: oxygen chiếm 21%; nitơ chiếm 78%; còn lại 1% là hơi nước, khí carbon dioxide và các khí khác.
 II. Không khí
 1. Thành phần của không khí
Không khí bao gồm:
- 78% khí nitrogen (nitơ)
- 21% khí oxygen
- 1% hơi nước, khí carbon dioxide, khí hiếm và các khí khác
Câu 8: Oxygen chiếm bao nhiêu phần thể thể tích trong không khí?
a. 1%. b.78%. c. 21%.
 2. Vai trò của không khí
 Sự luân chuyển không khí giúp điều hòa khí hậu, khiến bề mặt Trái Đất không quá nóng hoặc quá lạnh. Không khí còn có tác dụng bảo vệ Trái Đất khỏi các thiên thạch rơi từ vũ trụ, do khi cọ xát với không khí, các thiên thạch bốc cháy hoặc bay hơi gần hết.
Oxygen trong không khí cần cho sự hô hấp của động vật, thực vật, đốt cháy nhiên liệu.
Khi mưa dông có sấm sét, nitrogen trong không khí được chuyển hóa thành chất có chứa nitrogen có lợi cho cây cối (dạng phân bón tự nhiên).
Carbon dioxide cần thiết cho quá trình quang hợp của cây xanh.
 Vai trò của không khí đối với tự nhiên:
+ Oxygen cần cho sự hô hấp.
+ Cacbon dioxide cần cho sự quang hợp.
+ Nito cung cấp một phần dưỡng chất cho sinh vật.
+ Hơi nước điều hòa nhiệt độ, nguồn gốc sinh ra mây, mưa.
 3. Sự ô nhiễm không khí
 a. Nguyên nhân và hậu quả của ô nhiễm không khí
Ô nhiễm không khí xảy ra khi có sự thay đổi lớn về thành phần không khí, chủ yếu do khói, bụi hoặc khí lạ khác. Sự ô nhiễm không khí có nguyên nhân từ tự nhiên và từ hoạt động của con người.
Ô nhiễm không khí làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và chất lượng đời sống con người. Ví dụ: làm Trái Đất ấm lên, băng tan ở hai cực làm nước biển dâng, mưa axit làm phá hủy các công trình xây dựng, giảm chất lượng đất, giảm khả năng quang hợp của cây,...
Bụi, khói và khí độc gây nhiều bệnh nguy hiểm cho con người, đặc biệt là bệnh về đường hô hấp.
 Sự ô nhiễm của không khí và một số biện pháo bảo vệ môi trường không khí
a. Một số chất và nguồn gây ô nhiễm không khí:
+ Một số chất gây ô nhiễm: Cacbon monoxide, cacbon dioxide, sulfur dioxide…
+ Nguồn lây: ô nhiễm tự nhiên, ô nhiễm do con người gây ra.
 b. Những ảnh hưởng của ô nhiễm không khí đến con người và tự nhiên:
+ Gây ra một số loại bệnh về đường hô hấp, dị ứng, làm suy giảm khả năng hoạt động thể chất…
+ Gây ra hiện tượng thiên tai hạn hán, băng tan, mưa axit…
 c. Biện pháp bảo vệ môi trường không khí:
+ Sử dụng năng lượng tái tạo, thân thiện với môi trường.
+ Trồng thêm nhiều cây xanh.
+ Sử dụng tiết kiện nước và các năng lượng sạch.
+ Tuyên truyền, nâng cao ý thức của con người…
Câu 9: Trong các nguyên nhân gây ô nhiễm không khí dưới đây, nguyên nhân nào từ tự nhiên?
a. Khí thải từ xe cộ.
b. Núi lửa phun.
c. Rác thải.
d. Khí thải từ nhà máy.
Câu 9: Hiện tượng thực tế nào chứng tỏ oxygen ít tan trong nước?
Các hiện tượng thực tế chứng tỏ oxygen ít tan trong nước: hiện tượng cá dưới hồ ao thỉnh thoảng ngoi lên mặt nước ngáp; người ta thường lắp máy thổi oxygen vào các bề nuôi cá cảnh hoặc máy sục khí oxygen trong các hồ, ao nuôi tôm cá,...
Câu 10: Vì sao sự cháy trong không khí kém mãnh liệt hơn sự cháy trong khí oxygen?
Sự cháy trong không khí kém mãnh liệt hơn sự cháy trong khí oxygen, vì oxygen trong không khí chỉ chiếm khoảng 21% thể tích không khí nên không thể cháy mạnh bằng cháy trong oxygen.
Câu 11: Trong nhà em có thể có những nguồn gây ô nhiễm không khí nào?
Trong nhà em có thể có những nguồn gây ô nhiễm không khí: đốt than, củi để đun nấu; rác thải; phấn hoa; sơn tường; khói thuốc; hoá chất tẩy rửa, ...
Câu 12: Khí oxygen cần thiết cho quá trình nào sau đây?
Câu 13: Khí nào sau đây tham gia vào quá trình quang hợp của cây xanh?
Câu 14: Không khí bao gồm:
…% khí nitrogen (nitơ) …% khí oxygen
…% hơi nước, khí carbon dioxide, khí hiếm và các khí khác.
78
21
1
Câu 15: Ghép hai cột sau.
1b2c3a
Câu 16: Để phân biệt hai chất khí là oxygen và carbon dioxide, em nên lựa chọn cách nào dưới đây?
Quan sát màu sắc của hai khí đó.
b. Ngửi mùi của hai khí đó.
c. Oxygen duy trì sự sống và sự cháy.
d. Dẫn từng khí vào cây nên đang cháy, khí nào làm nến cháy tiếp thì đó là oxygen, khí làm nến tắt là carbon dioxide.
Câu 17: Khi nào thì môi trường không khí bị xem là ô nhiễm?
Khi xuất hiện thêm chất mới vào thành phần không khí.
b. Khi thay đổi tỉ lệ % các chất trong môi trường không khí.
c. Khi thay đổi thành phần, tỉ lệ các chất trong môi trường không khí và gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và các sinh vật khác.
d. Khi mất đi một số chất trong thành phần không khí.
Câu 18: Mỗi giời một người lớn hít vào trung bình 0,5 m3  không khí, cơ thể giữ lại 1/3 lượng oxygen trong không khí đó. Như vậy, mỗi người lớn trong một ngày đêm cần trung bình lượng thể tích oxygen là bao nhiêu? (Giả sử oxygen chiếm 1/5 thể tích không khí):
a. 12 m3. b. 0,8 m3. c. 2,4 m3. d. 0,5 m3.
Câu 19: Oxygen chiếm bao nhiêu phần thể thể tích trong không khí?
Câu 20: Khí nào có phần trăm thể tích lớn nhất trong không khí?
Câu 21: Hiện tượng thực tế nào chứng tỏ oxygen ít tan trong nước?
Các hiện tượng thực tế chứng tỏ oxygen ít tan trong nước: hiện tượng cá dưới hồ ao thỉnh thoảng ngoi lên mặt nước ngáp; người ta thường lắp máy thổi oxygen vào các bề nuôi cá cảnh hoặc máy sục khí oxygen trong các hồ, ao nuôi tôm cá,...
Câu 22: Vì sao sự cháy trong không khí kém mãnh liệt hơn sự cháy trong khí oxygen?
Sự cháy trong không khí kém mãnh liệt hơn sự cháy trong khí oxygen, vì oxygen trong không khí chỉ chiếm khoảng 21% thể tích không khí nên không thể cháy mạnh bằng cháy trong oxygen.
Câu 23: Trong nhà em có thể có những nguồn gây ô nhiễm không khí nào?
Trong nhà em có thể có những nguồn gây ô nhiễm không khí: đốt than, củi để đun nấu; rác thải; phấn hoa; sơn tường; khói thuốc; hoá chất tẩy rửa, ...
1. Oxygen là khí không màu, không mùi, không vị và ít tan trong nước.
2. Oxygen duy trì sự sống và sự cháy.
3. Thành phần của không khí bao gồm: oxygen, nitơ, carbon dioxide, hơi nước, khí hiếm,…
Trong đó, oxygen chiếm khoảng 1/5 thể tích không khí.
4. Không khí có vai trò quan trọng đối với tự nhiên.
5. Ô nhiễm không khí ảnh hưởng xấu tới môi trường tự nhiên và đời sống sinh vật.
6. Cần thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường không khí.
Sử dụng hơp lí thuốc bảo vệ thực vật
Sử dụng thực phẩm an toàn
Tích cực tham gia bảo vệ môi trường
Hãy làm hàng ngày để có một hành tinh xanh tươi
Bye and see you again