CHƯƠNG VII. BÀI TIẾT
BÀI 38: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
1
KIỂM TRA BÀI CŨ
2


Nước tiểu
Muối khoáng
Ôxi
Thức ăn, nước

Phân
CO2
CƠ THỂ
Hệ hô hấp
Hệ tiêu hóa
Môi trường ngoài
Mơi tru?ng ngồi
(1)
(2)
(3)
(4)
Hệ bài tiết
Hoàn thành sơ đồ sự trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài?
3
Phổi
Thận
Da
Những sản phẩm thải chủ yếu của cơ thể ?
CO2
Nước tiểu
Mồ hôi
Bảng 38. Các sản phẩm thải chủ yếu và cơ quan thực hiện bài tiết
4
CHƯƠNG VII. BÀI TIẾT
BÀI 38: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
Bảng 38. Các sản phẩm thải chủ yếu và cơ quan thực hiện bài tiết
Các sản phẩm thải cần được bài tiết phát sinh từ đâu?
CHƯƠNG VII. BÀI TIẾT
BÀI 38: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
- Các sản phẩm cần được bài tiết phát sinh từ sự trao đổi chất giữa tế bào và môi trường trong cơ thể hoặc những chất thừa gây hại cho cơ thể.
5
TẠO RA CÁC CHẤT CẦN THIẾT
CHO TẾ BÀO
QU� TRèNH TRAO D?I CH?T C?A T? B�O
T?O RA C�C CH?T C?N B� V� DU TH?A

CÁC CHẤT THẢI KHÁC
HÒA TAN TRONG MÁU

CO2
PHỔI
THẬN
DA
MÔI TRƯỜNG NGOÀI
HOẠT ĐỘNG BÀI TIẾT
HÔ HẤP
BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
THOÁT MỒ HÔI
Vậy bài tiết là gì ?
I/ Bài tiết:
BÀI 38: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
- Bài tiết là một hoạt động của cơ thể thải loại chất cặn bã và các chất độc hại khác để duy trì tính ổn định môi trường trong.

6
TẠO RA CÁC CHẤT CẦN THIẾT
CHO TẾ BÀO
QU� TRèNH TRAO D?I CH?T C?A T? B�O
T?O RA C�C CH?T C?N B� và DU TH?A

CÁC CHẤT THẢI KHÁC
HÒA TAN TRONG MÁU

CO2
PHỔI
THẬN
DA
MÔI TRƯỜNG NGOÀI
HOẠT ĐỘNG BÀI TIẾT
HÔ HẤP
BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
THOÁT MỒ HÔI
Bài tiết có vai trò như thế nào đối với cơ thể?
I/ Bài tiết:
TIẾT 42. BÀI 38: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
Vai trò của sự bài tiết:
+ Giúp cơ thể thải loại các chất cặn bã do hoạt động trao đổi chất của tế bào tạo ra và các chất dư thừa.
+ Đảm bảo tính ổn định của môi trường trong.
7
Giả sử các chất thải trong cơ thể không được thải ra ngoài thì cơ thể sẽ như thế nào ? Tại sao ?
+ Cơ thể bị nhiễm độc có các biểu hiện như : mệt mỏi, đau đầu, thậm chí tới mức hôn mê và chết.
+ Vì các chất thải ( CO2, urê, axit uric,…) sẽ bị tích tụ nhiều trong máu làm biến đổi các tính chất của môi trường trong cơ thể.
TIẾT 42. BÀI 38: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
8
T?O RA C�C CH?T C?N THI?T CHO T? B�O
QU� TRèNH TRAO D?I CH?t C?A T? B�O
T?O RA C�C CH?T C?N B� và DU TH?A
CÁC CHẤT THẢI KHÁC HÒA TAN TRONG MÁU
CO2
PHỔI
THẬN
DA
MÔI TRƯỜNG NGOÀI
HOẠT ĐỘNG BÀI TIẾT
HÔ HẤP
BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
90%
10%
THOÁT MỒ HÔI
Trong các hoạt động bài tiết thì hoạt động bài tiết nào quan trọng nhất ?
I/ Bài tiết:
TIẾT 42. BÀI 38: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
9
TIẾT 42. BÀI 38: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
10
Thận trái
Th?n ph?i
Ống dẫn nước tiểu
Bóng đái
Ống đái
Sơ đồ hệ bài tiết nứơc tiểu
I/ Bài tiết:
II/ Cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu:
BÀI 38: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
11
Thận phải
Ống dẫn nước tiểu
Bóng đái
Ống đái
Phần vỏ
Phần tủy
Bể thận
Hỡnh 38.1A: Cỏc co quan h? b�i ti?t
I/ Bài tiết:
II/ Cấu tạo hệ bài tiết nước tiểu:
Thận trái
- Hệ bài tiết nước tiểu gồm: thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống đái.
BÀI 38: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

12
?ng gĩp
Th?n ph?i
?ng d?n nu?c ti?u
?ng d�i
Bĩng d�i
Ph?n t?y
B? th?n
Ph?n v?
H38.1A
H38.1B
?ng th?n
C?u th?n
Nang c?u th?n
Ph?n t?y
Nang c?u th?n v� c?u th?n
Ph?n v?
?ng th?n
H38.1C
H38.1D
Động mạch đi
Động mạch đến
I/ Bài tiết:
II/ Cấu tạo hệ bài tiết nước tiểu:
- Hệ bài tiết nước tiểu gồm: thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống đái.
- Thận gồm 2 quả với khoảng 2 triệu đơn vị chức năng gồm cầu thận, nang cầu thận và ống thận.
Đơn vị chức năng của thận làm nhiệm vụ gì ?
chức năng để lọc máu và hình thành nước tiểu.
TIẾT 42. BÀI 38: BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
13
Hãy chọn câu trả lời đúng nhất:
3. Cấu tạo của thận gồm:
a. Phần vỏ, phần tuỷ, bể thận, ống dẫn nước tiểu.
b. Phần vỏ, phần tuỷ, phần bể thận.
c. Phần vỏ, phần tuỷ với các đơn vị chức năng, bể thận.
d. Phần vỏ và phần tuỷ với các đơn vị chức năng của thận cùng các ống góp, bể thận.
4. Mỗi đơn vị chức năng của thận gồm:
a. Cầu thận, nang cầu thận.
b. Nang cầu thận, ống thận.
c. Cầu thận, ống thận.
d. Cầu thận, nang cầu thận, ống thận.
1. Hệ bài tiết nước tiểu gồm các cơ quan:
a. Thận, cầu thận, bóng đái.
b. Thận, ống thận, bóng đái.
c. Thận, bóng đái, ống đái.
d. Thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái, ống đái
2. Cơ quan quan trọng nhất của hệ bài tiết nước tiểu là:
a. Thận.
b. Ống dẫn nước tiểu.
c. Bóng đái.
d. Ống đái.
PHIẾU HỌC TẬP
14
Hệ bài tiết nước tiểu gồm: ............, ....................... .... , ................. và ............... . Thận gồm .............. với khoảng .................... đơn vị chức năng để ..................... và hình thành .......................
thận
ống dẫn nước tiểu
(1)
(2)
(3)
bóng đái
(4)
ống đái
(5)
2 quả
(6)
2 triệu
(7)
lọc máu
(8)
nước tiểu
CỦNG CỐ
15
Ảnh chụp X quang cho thấy
một viên sỏi ở bể thận phải
Viên sỏi dài 8mm được tạo
bởi các tinh thể canxiphotphat
Trong thành phần nước tiểu có những muối vô cơ và hữu cơ như muối canxi, muối phôtphat, muối urat,…dễ bị kết tinh khi nồng độ của chúng quá cao và gặp pH thích hợp hoặc gặp những điều kiện đặc biệt khác. Các tinh thể của chúng có thể làm ngưng trệ quá trình bài tiết nước tiểu và thậm chí gây đau đớn dữ dôi, ảnh hưởng tới sức khoẻ và mọi hoạt động khác.
16
1. Tạo thành nước tiểu
BÀI 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
2. Thành phần nước tiểu đầu khác với máu ở chỗ nào?
3. Nước tiểu chính thức khác với nước tiểu đầu ở chỗ nào?
1. Sự tạo thành nước tiểu gồm những quá trình nào? Chúng diễn ra ở đâu? Kết quả?
2. Thành phần nước tiểu đầu khác với máu ở chỗ nào?
3. Nước tiểu chính thức khác với nước tiểu đầu ở chỗ nào?
1. Sự tạo thành nước tiểu gồm những quá trình nào? Chúng diễn ra ở đâu? Kết quả?
Lọc máu
Tạo nước tiểu đầu
Hấp thụ lại
Cầu thận
Bài tiết tiếp
Ống thận
Tạo nước tiểu chính thức

Không có các tế bào máu và protein
Có các tế bào máu và protein
Loãng
Đậm đặc
Có nhiều
Có ít
Có nhiều
Gần như không
1.Tạo thành nước tiểu
Nước tiểu được tạo thành ở các đơn vị chức năng của thận. Gồm:
- Quá trình lọc máu ở cầu thận để tạo thành nước tiểu đầu.
- Quá trình hấp thụ lại các chất cần thiết.
- Quá trình bài tiết tiếp các chất độc và chất không cần thiết ở ống thận để tạo nên nước tiểu chính thức và ổn định một số thành phần của máu.
BÀI 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
1./ Tạo thành nước tiểu
2./ Thải nước tiểu
Nước tiểu chính thức
Bể thận
Ống dẫn nước tiểu
Bóng đái
Ống đái
Thải ra ngoài
Bể thận
Ống dẫn nước tiểu
Ống dẫn nước tiểu
Bóng đái
Bóng đái
Ống đái
BÀI 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
1./ Tạo thành nước tiểu
2./ Thải nước tiểu
Giải thích tại sao trẻ nhỏ thường tiểu dầm, còn người già khó điều khiển phản xạ đi tiểu?
+ Ở trẻ nhỏ, do hệ thần kinh chưa phát triển.
+ Ở người già, sự co cơ vân ở ống đái không tốt.
BÀI 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
Hiện tượng gì sẽ xảy ra nếu màng lọc bị tổn thương?

Khi màng lọc bị tổn thương làm cho quá trình lọc máu bị ngưng trệ hoặc cho prôtêin và các tế bào máu lọt qua màng, gây ra hiện tượng tiểu ra máu,…

Cơ chế hoạt động của thận và của thận nhân tạo ?

- Máu hấp thụ lại và bài tiết tiếp qua ống thận là chủ động, mang tính chọn lọc (vì cần nhiều năng lượng).
Ở thận nhân tạo cơ chế bị động
do áp lực lọc.
Nước tiểu được tạo thành ở……………….............................
Bao gồm quá trình: Lọc máu ở cầu thận …......................................., quá trình hấp thụ lại các chất cần thiết, quá trình bài tiết tiếp các chất độc và chất không cần thiết ở ống thận để tạo nên …………………
- Nước tiểu chính thức đổ vào ………......... qua ống ………………… ,xuống tích trữ ở ............... rồi được thải ra ngoài nhờ hoạt động của cơ vòng ………… , cơ bóng đái và cơ bụng.
các đơn vị chức năng của thận
bể thận
dẫn nước tiểu
bóng đái
để tạo thành nước tiểu đầu
nước tiểu chính thức
ống đái
ĐIỀN THÔNG TIN THÍCH HỢP VÀO CHỖ TRỐNG
ĐỂ HOÀN CHỈNH KIẾN THỨC CỦA BÀI HỌC
KẾT LUẬN
- Học bài và làm bài tập 1,2,3 trang 124. 127 SGK.
- Chuẩn bị bài 40. Vệ sinh hệ bài tiết nước tiểu.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
27