Tiết 77:
ĐẶC ĐIỂM CỦA VĂN BẢN NGHỊ LUẬN
I. Luận điểm, luận cứ và lập luận
Xét văn bản: “Chống nạn thất học” (Hồ Chí Minh)
1. Luận điểm chính của bài viết là gì?
2. Luận điểm đó được nêu ra dưới dạng nào và cụ thể hóa thành những câu văn như thế nào?
3. Luận điểm đóng vai trò gì trong bài văn nghị luận?
4. Muốn luận điểm có sức thuyết phục thì luận điểm phải đạt yêu cầu gì?
Luận điểm
-Là ý kiến thể hiện tư tưởng, quan điểm trong bài văn nghị luận
-Được nêu ra dưới hình thức câu khẳng định (hay phủ định), được diễn đạt sáng tỏ, dễ hiểu, nhất quán.
Là linh hồn của bài viết, nó thống nhất các đoạn vănthành một khối.
Luận điểm phải đúng đắn, chân thật, đáp ứng nhu cầu thực tế thì mới có sức thuyết phục.


Luận điểm chính: Chống nạn thất học
Nhan đề
Các câu văn
Nêu dưới dạng
Nêu dưới dạng
Chống nạn thất học
“Mọi người Việt Nam ….biết đọc, biết viết chữ Quốc ngữ.”
I. Luận điểm, luận cứ và lập luận
Xét văn bản: “Chống nạn thất học” (Hồ Chí Minh)
1.Để ý kiến có sức thuyết phục, bài viết đã nêu ra những lí lẽ và dẫn chứng nào? Hãy liệt kê
2.Trong bài viết lí lẽ và dẫn chứng đóng vai trò gì?
3. Để có sức thuyết phục, lí lẽ và dẫn chứng phải đạt yêu cầu gì?
1.Luận điểm
2.Luận cứ
- Là lí lẽ, dẫn chứng đưa ra làm cơ sở cho luận điểm.
HỆ THỐNG LUẬN ĐIỂM, LUẬN CỨ ( LÍ LẼ VÀ DẪN CHỨNG )
Dẫn chứng
Luận điểm
Lí lẽ

Luận điểm phụ 1: Sự cần thiết phải nâng cao dân trí .

1. Chính sách ngu dân của Pháp khiến hầu hết người Việt Nam mù chữ ,đất nước không tiến bộ được.
2.Số người Việt Nam thất học so với số người trong nước là 95 phần trăm
Luận điểm phụ 2: Kêu gọi mọi ngừời cùng tham gia chống nạn thất học.
1. Người biết chữ dạy cho người chưa biết chữ

1. Phong trào truyền bá chữ Quốc ngữ giúp đồng bào thất học trong những năm qua

2. Người chưa biết chữ cần gắng sức mà học cho biết
Phụ nữ càng cần phải học .

2. - Vợ chưa biết - chồng bảo, em chưa biết - anh bảo, cha mẹ không biết - con bảo, người ăn người làm không biết - chủ nhà bảo, các nhà giàu có - mở lớp học dạy người không biết chữ...
1.Thực dân Pháp hạn chế mở trường học, không muốn dân ta biết chữ để dễ bề cai trị.
Luận cứ
2.Hầu hết người Việt Nam mù chữ thì đất nước không tiến bộ được, muốn tiến bộ được thì phaỉ cấp tốc nâng cao dân trí.
Luận điểm chính: Chống nạn thất học
I. Luận điểm, luận cứ và lập luận
Xét văn bản: “Chống nạn thất học” (Hồ Chí Minh)
1.Để ý kiến có sức thuyết phục, bài viết đã nêu ra những lí lẽ và dẫn chứng nào? Hãy liệt kê
2.Trong bài viết lí lẽ và dẫn chứng đóng vai trò gì?
3. Để có sức thuyết phục, lí lẽ và dẫn chứng phải đạt yêu cầu gì?
1.Luận điểm
2.Luận cứ
- Là lí lẽ, dẫn chứng đưa ra làm cơ sở cho luận điểm.
-- Luận cứ phải chân thật, đúng đắn, tiêu biểu thì mới khiến cho luận điểm có sức thuyết phục.
I. Luận điểm, luận cứ và lập luận
Xét văn bản: “Chống nạn thất học” (Hồ Chí Minh)
1.Hãy chỉ ra trình tự sắp xếp của văn bản nghị luận?
2.Lập luận như vậy là theo trình tự nào và có ưu điểm gì?

Trình tự sắp xếp luận cứ:
1.Luận điểm
2.Luận cứ
3.Lập luận
- Là cách nêu luận cứ để dẫn đến luận điểm.
- Lập luận phải chặt chẽ, hợp lí thì bài văn mới có sức thuyết phục.
Lí do chống nạn thất học
Các biện pháp cụ thể chống nạn thất học
Ghi nhớ (Sgk – 19)
II. Luyện tập:
Đọc văn bản Cần tạo ra thói quen tốt trong đời sống xã hội (bài 18 ) và cho biết luận điểm, luận cứ , lập luận trong bài. Nhận xét về sức thuyết phục của văn bản ấy?
Luận điểm:Cần tạo ra thói quen tốt trong đời sống xã hội
Có thói quen tốt
Thói quen xấu
- D/c : Luôn dậy sớm , luôn đúng hẹn , luôn giữ lời hứa, luôn đọc sách..
D/c : Hút thuốc lá hay cáu giận ,mất trật tự...vứt rác bừa bãi ,ném ra đường cốc vỡ .....
LUẬN CỨ 1
- Trong đời sống: thường có 2 loại thói quen
- DC1: Thói quen gạt tàn bừa bãi…gây mất vệ sinh nhà cửa
LUẬN CỨ 2
- Thói quen xấu có nhiều tác hại.
- DC 2:Thói quen vứt rác bừa bãi…gây mất vệ sinh khu dân cư
-DC3: Thói quen tiện tay vứt cốc, chai vỡ…rất nguy hiểm
ĐỀ VĂN NGHỊ LUẬN VÀ VIỆC LẬP Ý CHO BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
Tiết 78
(1) Lối sống giản dị của Bác Hồ.
(2) Tiếng Việt giàu đẹp.
(Đề có tính chất giải thích, ca ngợi)
(3) Thuốc đắng dã tật.
(4) Thất bại là mẹ thành công.
(5) Không thể sống thiếu tình bạn.
(6) Hãy biết quý thời gian.
(7) Chớ nên tự phụ.
(Đề có tính chất khuyên nhủ, phân tích)
(8) Không thầy đố mày làm nên và Học thầy không tày học bạn
có mâu thuẫn với nhau không?
(9) Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng.
(Đề có tính chất suy nghĩ, bàn luận)
(10) Ăn cỗ đi trước, lội nước theo sau nên chăng?
(11) Thật thà là cha dại phải chăng?
(Đề có tính chất tranh luận, phản bác,lật ngược vấn đề)
1/ Nội dung và tính chất của đề văn nghị luận
a) Ví dụ: sgk
I/ Tìm hiểu đề văn nghị luận
- Đề văn nghị luận :đã khái quát chủ đề, nội dung chính cho bài văn nên có thể xem là đầu đề, đề bài
Có thể dùng làm đề bài cho bài văn sắp viết.
- Nội dung : đề văn nghị luận luôn nêu ra một vấn đề cần bàn bạc đòi hỏi người viết phải bày tỏ ý kiến, quan điểm của mình với vấn đề đó.
- Tính chất : của đề như giải thích, ca ngợi, khuyên nhủ,
phân tích…có tính định hướng cho bài viết. Giúp người
viết có một thái độ, giọng điệu, phương pháp phù hợp.
b) Nhận xét:
2/ Tìm hiểu đề văn nghị luận
a) Tìm hiểu đề : Chớ nên tự phụ
Đề văn nêu lên vấn đề: chớ nên tự phụ
Đối tượng và phạm vi: Bàn về tính tự phụ của con người
- Khuynh hướng: Phủ định tính tự phụ.
- Yêu cầu: Giải thích rõ thế nào là tự phụ, nêu những biểu hiện và tác hại của nó, nhắc nhở con người không nên tự phụ
b) Tìm hiểu đề: Là xác định đúng vấn đề, phạm vi,
tính chất của bài văn nghị luận để làm bài khỏi sai lệch.
II. Lập ý cho bài văn nghị luận
1- Xác lập luận điểm:
* Luận điểm chính: chớ nên tự phụ
- Luận điểm phụ 1
Nêu khái niệm về thói tự phụ…­ > Khẳng định tư phụ là 1 thói quen xấu của con người.
- Luận điểm phụ 2 : Các biểu hiện của thói tự phụ
- Luận điểm phụ 3 : Các tác hại của thói tự phụ đối với bản thân và mọi người
- Luận điểm phụ 4 :các giải pháp khắc phục tính tự phụ
2. Tìm luận cứ .
* Tự phụ là: thái độ đề cao quá mức bản thân, tự cao tự đại đến mức xem thường người khác
* Các biểu hiện của thói tự phụ
- Tự phụ là luôn đề cao bản thân luôn cho mình là giỏi nên coi thường, thiếu tôn trọng người khác:
- Tự phụ luôn mâu thuẫn với khiêm nhường, học hỏi.
- Không tự đánh giá được năng lực thực chất của mình.
* Tác hại của thói tự phụ:
- Tự phụ khiến cho bản thân bị mọi người chê trách, xa lánh.
- Thường tự ti khi thất bại.
- Không chịu học hỏi, không tiến bộ.
- Hoạt động bị hạn chế, dễ thất bại.
* Làm thế nào để không mắc thói tự phụ
+ Tìm trong thực tế.
+ Lấy dẫn chứng từ bản thân, bạn và người xung quanh
+ Dẫn chứng từ sách báo, bài học.
3. Xây dựng lập luận:
+ Tự phụ là gì ?
+ Những biểu hiện và tác hại của tự phụ (dẫn chứng)
+ Các tác hại của thói tự phụ đối với bản thân và mọi người
+ các giải pháp khắc phục tính tự phụ
Ghi nhớ :Sgk / trang 23
Đề bài văn nghị luận bao giờ cũng nêu ra một vấn đề để bàn bạc, đòi hỏi người viết bày tỏ ý kiến của mình đối với vấn đề đó.
Tính chất của đề như ngợi ca, phân tích, khuyên nhủ, phản bác.Đòi hỏi bài làm phải vận dụng các phương pháp phù hợp.
Yêu cầu của việc tìm hiểu đề là xác định đúng vấn đề, phạm vi, tính chất của bài nghị luận để làm bài khỏi sai lệch.
Lập ý cho bài nghị luận là xác lập luận điểm, cụ thể hoá luận điểm chính thành các luận điểm phụ, tìm luận cứ và cách lập luận cho bài văn.
Hãy tìm hiểu đề và lập ý cho đề bài: Sách là ngưu?i bạn lớn của con người
1. Tỡm hi?u d?.
- V?n d? ngh? lu?n: Vai trũ c?a sỏch d?i v?i con ngu?i.
- Ph?m vi: Xỏc d?nh giỏ tr? c?a sỏch.
Tớnh ch?t: Kh?ng d?nh, d? cao vai trũ c?a sỏch v?i cu?c s?ng con ngu?i.
2. L?p ý:
Lu?n di?m 1: Con ngu?i kkụng th? thi?u b?n (lớ l?, d/c)
Lu?n di?m 2: Sỏch l� ngu?i b?n l?n c?a con ngu?i.
- Giỳp ta h?c t?p, rốn luy?n h�ng ng�y.
- M? mang trớ tu?, tỡm hi?u th? gi?i.
- N?i li?n quỏ kh?, hi?n t?i, tuong lai.
- C?m thụng, chia s? v?i con ngu?i v� nhõn lo?i.
- Thu gión, thu?ng th?c.
Lu?n di?m 3: C?n g?n bú v?i sỏch.
- Ham mờ d?c sỏch.
- Bi?t l?a ch?n sỏch d? d?c.
- V?n d?ng di?u d?c du?c v�o cu?c s?ng.
3. L?p lu?n:
- Con ngu?i khụng th? kkụng cú b?n. C?n b?n d? l�m gỡ?
- Sỏch dó mang l?i nh?ng l?i ớch gỡ? T?i sao sỏch du?c coi l� b?n l?n...?
III. Luyện tập
Hướng dẫn về nhà học bài
Ôn lại lí thuyết về văn nghị luận
- Xác định luận điểm chính, luận điểm phụ, luận cứ và nhận xét cách lập luận của người viết VB: Học thầy, học bạn. (Trang 20)