Giáo viên thực hiện: Lê Thị Như Tuyết
Trường Trung học cơ sở Tân Long
TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo
TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
I. Tìm hiểu chung
Những bài học kinh nghiệm về con người và xã hội là nội dung quan trọng của tục ngữ.
TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
BỐ CỤC
1. Một mặt người bằng mười mặt của.
2. Cái răng, cái tóc là góc con người.
3.Đói cho sạch, rách cho thơm.

4. Học ăn, học nói, học gói, học mở.
5. Không thầy đố mày làm nên.
6. Học thầy không tày học bạn.

Thương người như thể thương thân.
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
Tục ngữ về phẩm chất, giá trị con người
Tục ngữ về học tập, tu dưỡng
Tục ngữ về quan hệ ứng xử
1
5
8
9
3
TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Tục ngữ về phẩm chất, giá trị con người
Một mặt người bằng mười mặt của
Câu 1:
Chỉ con người, tình người
giá trị con người (Hoán dụ)
Tiền của, vàng bạc
Câu 1: Một mặt người bằng mười mặt của
*Nghệ thuật
So sánh( bằng); hoán dụ: mặt người; nhân hóa: mặt của; phép đối, gieo vần lưng:người-mười
Đề cao giá trị con người; con người quý hơn nhiều lần của cải vật chất...
Tư tưởng, triết lí sống: đặt con người lên trên mọi thứ của cải; phê phán những người coi của hơn người.
*Câu tương tự:
Người sống hơn đống vàng
Của đi thay người
Người ta là hoa đất...
* Nội dung:
* Giá trị sử dụng:
Câu 3: Đói cho sạch, rách cho thơm.
*Nội dung:
*Nghệ thuật:
Đối song song( đói – rách,
sạch - thơm) gieo vần sạch - rách
+ Nghĩa đen: đói, rách: sự khó khăn, thiếu thốn về vật chất
sạch, thơm: chỉ những điều con người cần phải giữ gìn,vươn lên trong hoàn cảnh
->Dù đói vẫn phải ăn uống sạch sẽ; dù rách vẫn phải giữ quần áo thơm tho, gọn gàng
+ Nghĩa bóng:Dù nghèo khổ thiếu thốn vẫn phải sống trong sạch; không vì nghèo khổ mà làm điều xấu, tội lỗi..
Giấy rách phải giữ lấy lề
Đói ăn vụng, túng làm càn
*Câu tương tự:
*Giá trị sử dụng:
Khuyên con người sống tự trọng, nhân cách
TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Tục ngữ về phẩm chất, giá trị con người
Câu 1, 3 là những câu tục ngữ khẳng định tư tưởng coi trọng giá trị con người. Răn dạy con người không nên tham lam, làm liều ngay cả khi thiếu thốn, khó khăn
TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
2. Tục ngữ về học tập, tu dưỡng
Câu 5: Không thầy đố mày làm nên
*Nghệ thuật:
*Giá trị sử dụng:
Lời thách đố; gieo vần :thầy - mày
Đề cao vai trò quan trọng và công ơn của người thầy trong sự thành công của mỗi người
Khuyên nhủ cần kính trọng và biết ơn thầy cô
* Nội dung:
Câu tương tự:
Nhất tự vi sư, bán tự vi sư

Muốn sang thì bắc cầu kiều
Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy
TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
2. Tục ngữ về học tập, tu dưỡng
Đề cao vai trò của người thầy, nhắc nhở mọi người kính trọng, biết ơn thầy.
TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
3. Tục ngữ về quan hệ ứng xử
Câu 8: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
*Nghệ thuật:
Ẩn dụ: ăn quả: người được thừa hưởng thành quả lao động
Kẻ trồng cây: chỉ người làm ra của cải
*Nội dung :
+ Nghĩa đen: quả: quả ngọt trái chín trên cây
kẻ trồng cây: người trồng trọt, chăm sóc để cây ra hoa, kết trái ->Hoa quả ta ăn đều do công sức người trồng cây mà có nên phải ghi nhớ
+ Nghĩa bóng: Khi được thừa hưởng thành quả nào đó thì ta phải nhớ đến công ơn của người đã gây dựng nên thành quả.
+ Nghĩa đen: quả: quả ngọt trái chín trên cây
kẻ trồng cây: người trồng trọt, chăm sóc để cây ra hoa, kết trái ->Hoa quả ta ăn đều do công sức người trồng cây mà có nên phải ghi nhớ
+ Nghĩa bóng: Khi được thừa hưởng thành quả nào đó thì ta phải nhớ đến công ơn của người đã gây dựng nên thành quả.
Khuyên nhủ lối sống ân nghĩa thủy chung
Phê phán lối sống vô ơn, bội bạc
Uống nước nhớ nguồn
Được chim bẻ ná, được cá quên nơm
Qua cầu rút ván ;Ăn cháo đá bát..
*Câu tương tự hoặc trái nghĩa:
*Giá trị sử dụng:
Giỗ tổ Hùng vương
Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ tổ mùng 10 tháng 3
Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
Câu 9: Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
*Nghệ thuật:
Hoán dụ: số từ: một- ba;
Ẩn dụ: một cây – một người;
ba cây – nhiều người;
non, núi cao: việc lớn, khó khăn;
Sử dụng thơlục bát; phép đối
*Nội dung:
+ Nghĩa đen: một cây đơn lẻ thì không thể làm nên rừng nhưng nhiều cây gộp lại sẽ thành rừng rậm, núi cao
+ Nghĩa bóng: một người riêng lẻ thì không thể làm nên việc lớn nhưng nhiều người hợp sức lại sẽ giải quyết được khó khăn, trở ngại=> Khẳng định sức mạnh của tinh thần đoàn kết
*Giá trị sử dụng:
Giáo dục lối sống tập thể; lời khuyên về tinh thần đoàn kết.
*Câu tương tự hoặc trái nghĩa:
Thuận vợ thuận chồng tát biển đông cũng cạn
Đoàn kết thì sống, chia rẽ thì chết
TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
3. Tục ngữ về quan hệ ứng xử
Câu 8,9 là những câu tục ngữ khuyên chúng ta phải biết ơn người đi trước. Khi hưởng thành quả phải biết ơn những người tạo ra thành quả đó. Đồng thời khẳng định sức mạnh đoàn kết sẽ thắng, chia rẽ sẽ thất bại.
TỤC NGỮ VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
III. Tổng kết
Nghệ thuật:
Giàu hình ảnh so sánh, ẩn dụ
Ngắn gọn, hàm súc, có vần, nhịp...
Ý nghĩa văn bản:
Không ít câu tục ngữ là những kinh nghiệm quý báu của nhân dân ta về cách sống, cách đối nhân xử thế.