Bài 19
CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN
(1418 – 1427)
1. Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa
2. Diễn biến cuộc khởi nghĩa
3. Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử
Bài 19
CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427)
1. Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa
Tình hình trong nước không yên,
Tàu qua xâm chiếm giữ quyền bấy lâu,
Bao nhiêu của cải trân châu,
Chúng vơ vét chở về Tàu sạch trơn.
Lê Lợi khởi nghĩa Lam Sơn,
Mặc dầu tướng ít binh đơn không màng.
Mấy phen sông Nhị núi Lam,
Thanh gươm yên ngựa Bắc, Nam ngang tàng...
(Việt Nam quốc sử diễn ca, Hồ Chí Minh)
Lê Lợi (1385 - 1433) là một hào trưởng có uy tín lớn ở vùng Lam Sơn (Thanh Hóa). Trước cảnh nước mất, nhân dân lầm than, ông đã dốc hết tài sản để chiêu tập nghĩa sĩ, bí mật liên lạc với các hào kiệt, xây dựng lực lượng, chọn Lam Sơn làm căn cứ.
Bài 19
CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427)
Nghe tin Lê Lợi đang chuẩn bị khởi nghĩa ở Lam Sơn, nhiều người yêu nước từ các địa phương đã tìm về tụ nghĩa ngày càng đông.
Bài 19
CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427)
Nguyễn Trãi (1380-1442), hiệu là Ức Trai, quê ở Chi Ngại (nay thuộc Chí Linh, Hải Dương). Cha là Nguyễn Phi Khanh, một học trò nghèo, học giỏi, đỗ Thái học sinh. Mẹ là Trần Thị Thái, con quan tư đồ Trần Nguyên Đán, dòng dõi quí tộc. Ông ngoại và cha đều là người có lòng yêu nước thương dân. Nguyễn Trái đã được thừa hưởng tấm lòng vì dân vì nước ấy.
Bài 19
CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427)
“Tôi là phụ đạo Lê Lợi cùng Lê Lai…, Nguyễn Trãi, Đinh Liệt, Lưu Nhân Chú. 19 người tuy họ hàng quê quán khác nhau, nhưng kết nghĩa thân nhau như một tổ liền cành. Phận vinh hiển có khác nhau mong có tình như cùng chung một họ…chung sức đồng lòng, giữ gìn đất nước, làm cho xóm làng được ăn ở yên lành. Thề sống chết cùng nhau, không dám quên lời thề son sắt…Kính xin có lời thề”.
(Lam Sơn thực lục)
Bài 19
CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427)
1. Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa
- Đầu năm 1416, Lê Lợi cùng 18 người trong bộ chỉ huy cuộc khởi nghĩa đã tổ chức hội thề ở Lũng Nhai (Thanh Hóa).
- Ngày 7-2-1418, Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa, tự xưng là Bình Định Vương.
- Những năm đầu hoạt động, nghĩa quân gặp nhiều khó khăn, ba lần phải rút lên núi Chí Linh.
- Năm 1423, Lê Lợi đề nghị tạm hòa, quân Minh chấp thuận. Năm 1424, quân Minh trở mặt tấn công nghĩa quân.
Bài 19
CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427)
2. Diễn biến cuộc khởi nghĩa
Nghệ An là nơi hiểm yếu, đất rộng người đông, tôi đã từng qua lại nên rết thông thuộc đất ấy. Nay hãy trước hết thu lấy Trà Lân, chiếm giữ cho được Nghệ An để làm đất đứng chân, rồi dựa vào sức người và của cài đất ấy mà quay ra đánh Đông Đô thì có thể tính xong việc dẹp yên thiên hạ…
(Đại cương Lịch sử Việt Nam)
a. Tiến vào Nghệ An, mở rộng phạm vi hoạt động
Lam Sơn
Nghĩa quân thoát khỏi thế bị bao vây, mở rộng địa bàn hoạt động
9/ 1426
Bài 19
CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427)
a. Tiến vào Nghệ An, mở rộng phạm vi hoạt động
- Nguyễn Chích đề nghị chuyển quân vào Nghệ An, được bộ chỉ huy chấp thuận.
- Nghĩa quân thắng nhiều trận lớn, giải phóng Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hóa và tiến quân ra Bắc.
- Kết quả: Quân Minh cố thủ trong thành Đông Quan, chờ tiếp viện.
Bài 19
CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427)
b. Chiến thắng Tốt Động – Chúc Động (cuối năm 1426)
Đông Quan
- Tháng 10/1426, Vương Thông đưa 5 vạn viện binh vào Đông Quan.
- Vương Thông mở cuộc phản công ở Cao Bộ (Hà Tây)
Long hổ tướng quân Nguyễn Xí
Ninh Kiều máu chảy thành sông, tanh hôi vạn dặm
Tốt Động thây chất đầy nội, nhơ để ngàn năm
Phúc tâm quân giặc: Trần Hiệp đã phải bêu đầu
Mọt gian kẻ thù: Lý Lượng cũng đành bỏ mạng…
Bài 19
CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427)
c. Chiến thắng Chi Lăng – Xương Giang (tháng 10/1427)
Liễu Thăng
Mộc Thạnh
Tháng 10/1427, 15 vạn viện binh
- Liễu Thăng (10 vạn) từ Quảng Tây vào Lạng Sơn
- Mộc Thạnh (5 vạn) từ Vân Nam vào Hà Giang
“…Ngày mười tám, trận Chi Lăng, Liễu Thăng thất thế,
Ngày hai mươi, trận Mã Yên, Liễu Thăng cụt đầu.
Ngày hăm lăm, bá tước Lương Minh bại trận tử vong,
Ngày hăm tám, thượng thư Lý Khánh cùng kế tự vẫn…
…Gươm mài đá, đá núi cũng mòn,
Voi uống nước, nước sông phải cạn.
Đánh một trận, sạch không kình ngạc,
Đánh hai trận, tan tác chim muông.
Cơn gió to trút sạch lá khô,
Tổ kiến hỏng sụt toang đê vỡ.
Đô đốc Thôi Tụ lê gối dâng tờ tạ tội,
Thượng thư Hoàng Phúc trói tay để tự xin hàng.
Lạng Giang, Lạng Sơn, thây chất đầy đường;
Xương Giang, Bình Than, máu trôi đỏ nước.
Ghê gớm thay sắc phong vân phải đổi,
Ảm đạm thay ánh nhật nguyệt phải mờ…”
(Bình Ngô đại cáo, Nguyễn Trãi)

Bài 19
CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427)
Bài 19
CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427)
3. Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử
a. Nguyên nhân thắng lợi
- Nhân dân có lòng yêu nước nồng nàn, ý chí bất khuất,quyết tâm giành độc lập cho đất nước.
- Tinh thần đoàn kết, hăng hái tham gia kháng chiến của toàn dân
- Có đường lối chiến lược, chiến thuật đúng đắn, sáng tạo, của bộ tham mưu đứng đầu là Lê Lợi và Nguyễn Trãi.
b. Ý nghĩa lịch sử
- Kết thúc 20 năm đô hộ tàn bạo của nhà Minh.
- Mở ra một thời kỳ phát triển mới của xã hội, đất nước, dân tộc Việt Nam: thời Lê Sơ.