Hãy nhắc lại tên các thành phần câu em đã được học ở bậc tiểu học.
Thành phần chính của câu là những thành phần bắt buộc phải có mặt để câu có cấu tạo hoàn chỉnh và diễn đạt được một ý trọn vẹn. Thành phần không bắt buộc có mặt được gọi là thành phần phụ (Ngữ văn 6 tập 2)
VỊ NGỮ: là thành phần chính của câu có khả năng kết hợp với các phó từ chỉ quan hệ thời gian và trả lời cho các câu hỏi Làm gì?, Làm sao?, Như thế nào? hoặc Là gì?
CHỦ NGỮ: Là thành phần chính của câu nêu tên sự vật, hiện tượng có hành động, đặc điểm, trạng thái,…được miêu tả ở vị ngữ. Chủ ngữ thường trả lời cho các câu hỏi Ai?, Con gì? Hoặc Cái gì?
VÍ DỤ: - Hôm qua, tôi đi Đã Nẵng.
CN
VN
TN
- Anh về lúc nào?
- Sáng nay.
TUẦN 20 TIẾT 77
RÚT GỌN CÂU
I/Thế nào là rút gọn câu?

Đọc các ví dụ 1/sgk và trả lời câu hỏi
So sánh cấu tạo câu a và b trong ví dụ 1/14-15
Tim thêm chủ ngữ cho câu a
Thảo luận cặp đôi cho biết: Vì sao chủ ngữ trong câu a bị lược bỏ?
I/Thế nào là rút gọn câu?

Đọc các ví dụ 4/sgk và trả lời câu hỏi:
Tìm thành phần bị lược bỏ trong những câu in đậm? Vì sao?
I/Thế nào là rút gọn câu?

Từ các ví dụ trên, em hãy cho biết thế nào là câu rút gọn? Tác dụng?
Câu rút gọn: Là kiểu câu khi nói hoặc viết một số thành phần câu bị lược bỏ.
Tác dụng:
Làm câu ngắn gọn, thông tin nhanh, tránh lặp từ ngữ.
Ngụ ý chỉ chung( lược chủ ngữ)
Người ta là hoa đất.
b) Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
c) Tấc đất tấc vàng.
 Rút gọn chủ ngữ
 Rút gọn chủ ngữ
 Tác dụng: Câu tục ngữ nêu lên một quy tắc ứng xử cho mọi người, nên rút gọn chủ ngữ làm cho câu mang ý chỉ chung.
d) Nuôi lợn ăn cơm nằm, nuôi tằm ăn cơm đứng.
Nhận biết câu rút gọn trong các câu tục ngữ. Chỉ ra thành phần được rút gọn và giải thích lý do rút gọn câu.
II/ Cách dùng câu rút gọn
Đọc các câu in đậm trong ví dụ 1 sgk/ trang 15, xác định thành phần bị rút gọn?
Thảo luận cặp đôi cho biết:
Có nên rút gọn như vậy hay không?
-Vì sao?
II/ Cách dùng câu rút gọn
Đọc ví dụ 2 sgk/ trang 15, cần thêm những từ ngữ nào vào các câu rút gọn được in đậm để thể hiện thái độ lễ phép?
II/ Cách dùng câu rút gọn
Từ hai ví dụ trên, em thấy cần chú ý gì khi sử dụng câu rút gọn?
Không làm cho người nghe, người đọc hiểu sai hoặc hiểu không đầy đủ nội dung câu nói.
Không biến câu nói thành cộc lốc, khiếm nhã
III/ LUYỆN TẬP
Bài tập 2: Tìm câu rút gọn, khôi phục thành phần bị rút gọn
a/ (Tôi) Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà
….
(Tôi) Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
b/( Người ta) Đồn rằng quan tướng có danh
(Quan tướng) cưỡi ngựa một mình chẳng phải vin ai
(Vua) khen rằng: “Ấy mới tài”
( Vua) Ban cho cái áo với hai đồng tiền
( Quan tướng) Đánh giặc thì chạy trước tiên
…..
 Trong thơ ca chuộng lối diễn đạt súc tích, tuân thủ luật thơ nên hay dùng câu rút gọn.


* Bài tập 3: Vì sao cậu bé và người khách trong câu chuyện đã hiểu lầm nhau ?Em rút ra được bài học gì về cách nói năng ?
Cậu bé trả lời khách bằng 3 câu rút gọn :
Mất rồi .
Thưa... tối hôm qua.
Cháy ạ.
Sử dụng câu rút gọn không đúng sẽ gây hiểu lầm.
Trong truyện cười Tham ăn, chi tiết có tác dụng gây cười và phê phán là những câu trả lời cộc lốc, khiếm nhã của anh chàng tham ăn :
- Đây.
- Mỗi.
- Tiệt !
Bài tập 4:
RÚT GỌN CÂU
Khái niệm: Khi nói hoặc viết, có thể lược bỏ một số thành phần của câu, tạo thành câu rút gọn.



- Cách dùng câu rút gọn:
+ Không làm cho người nghe người đọc hiểu sai hoặc hiểu không đầy đủ nội dung câu nói.
+ Không biến câu nói thành câu cộc lốc, khiếm nhã .
- Tác dụng:
+ Làm cho câu gọn hơn, vừa thông tin được nhanh, vừa tránh lặp những từ ngữ đã xuất hiện trong câu trước.
+ Ngụ ý hành động, đặc điểm nói trong câu là của chung mọi người .